17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin üzerinden 27 yıl geçerken, o geceyi yaşayan Mahalle Afet Gönüllüleri Muhittin Mert ve Sabri Karaçam, bugün deprem bilincinin artırılması için çalışmalar yürütüyor. Deprem gecesinde ne yapacağını bilmeyen iki gönüllü, yıllar içinde aldıkları eğitimlerle edindikleri deneyimleri vatandaşlara ve öğrencilere aktarıyor.
Türkiye'nin yakın tarihindeki en büyük felaketlerden biri olan Marmara Depremi'nin üzerinden 27 yıl geçti. Saat 03.02'de meydana gelen ve yaklaşık 45 saniye süren deprem, Yalova'da büyük yıkıma ve binlerce kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Yalova'da 2 bin 504 kişi hayatını kaybederken, 4 bin 472 kişi yaralandı. Depremin ardından kentte ağır hasarlı binaların önemli bölümü yıkıldı. Yalova'da ağır hasarlı bin 676 bina yıkılarak enkazı kaldırılırken, dönemin hasar tespit çalışmalarında konut ve iş yerlerinde de binlerce yapı için ağır, orta ve hafif hasar tespiti yapıldı.
Aradan geçen 27 yıla rağmen 17 Ağustos, Yalova'da o geceyi yaşayanların hafızasındaki yerini koruyor. Depremi yaşayan Muhittin Mert ve Sabri Karaçam, hem 1999 gecesini hem de geçen yıllarda deprem bilincinde yaşanan değişimi anlattı.
'O 45 saniye çok uzun bir süreydi'
1999 yılında Yalova'da yaşayan Muhittin Mert, deprem sırasında yatağında olduğunu ve sarsıntı başlayınca eşiyle birlikte deprem bitene kadar beklediğini belirterek, '1999'u Yalova'da bir milat olarak görüyorum. Çünkü o 45 saniye çok uzun bir süreydi. Ben yatakta yatıyordum. Eşim 5 dakika önce yatağa girmişti. O arada deprem oldu. Hiç eğitim almamıştık. Ben yatağın üstünde hiç kıpırdamadan deprem bitene kadar eşimin üstüne yaslanarak öyle durdum' dedi.
Depremin ardından dışarı çıktığını anlatan Mert, kısa süre sonra bir komşusunun yardım istemesi üzerine çocuğunu almak için hasarlı bir binaya gittiğini söyledi. Mert, binanın üçüncü katının çökmenin etkisiyle adeta birinci kat seviyesine geldiğini, buna rağmen içeride bulunan kişinin eşiyle birlikte sağ çıktığını anlattı.
Mert, o gece ne yapacağını bilmediğini belirterek, 'O an tabii ki eğitimli değildim. Hiçbir şey bilmiyordum. Şimdi çok daha farklı, daha eğitimliyim. Neler yapacağımı depremlerde çok iyi biliyorum' ifadelerini kullandı.
Kahramanmaraş depremlerinde de enkazları gördü
Muhittin Mert ise 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından bölgeye gittiğini ve burada deprem gerçeğini bir kez daha yakından gördüğünü anlattı. Mert, 1999 yılında Yalova'nın yaz mevsiminde depreme yakalanmasının barınma ve gıda konusunda kendileri açısından bir avantaj olduğunu, Kahramanmaraş'ta ise hazırlıksız yakalanan insanların çok daha ağır şartlarla karşılaştığını söyledi. Enkazlarda kolon, kiriş ve merdivenlerde hayatını kaybeden insanlarla karşılaştığını belirten Mert, Yalova'da okullarda deprem eğitimleri verdiklerini ifade etti.
'1999'da ne yapacağımızı bilmiyorduk'
Sabri Karaçam da 17 Ağustos 1999 depremini yaşayan isimlerden biri. Aynı zamanda daha sonraki yıllarda Sivil Savunma ve AFAD bünyesinde eğitim alan Karaçam, bugün vatandaşlara deprem konusunda eğitim veren isimler arasında yer alıyor. 1999'daki bilgi eksikliğine dikkat çeken Karaçam, 'Aslında o depremde gerçekten vatandaşlarımız çok bilinçsizdi, biz dahil. Hiçbir eğitim yoktu, ne yapacağımızı bilmiyorduk. Sadece bildiğimiz bir şey vardı, yaşam üçgeni gibi. Ama gerçekten bilmiyorduk. 99 depreminde de aynı şeyi yaşadık' diye konuştu.
Aradan geçen yıllarda aldığı eğitimlerle deprem konusunda bilinçlendiğini belirten Karaçam, Sivil Savunma ve AFAD eğitmeni olarak vatandaşlara eğitim vermeye başladığını söyledi. Karaçam, depremde hayatta kalabilmek için hazırlığın deprem olmadan önce başlaması gerektiğini ifade ederek, 'Deprem öncesi hazırlığını yapmak gerekiyor. Evindeki eşyalarını sabitleyeceksin. Deprem planını yapacaksın. Deprem anında deprem planı dahilinde nerede çök, kapan, tutun yapılması gerekiyorsa orada çök, kapan, tutun veya uygun şekilde uzan' dedi.