MHP Rize İl Başkanı İhsan Alkan, düzenlediği basın toplantısında 2026 yılı yaş çay kampanya dönemi öncesinde üreticinin beklentilerini ve maliyet analizlerini kamuoyuyla paylaştı. Alkan, artan maliyetler karşısında çay üreticisinin refahı için destekleme hariç 35 TL fiyat talebinde bulundu.
Ekmek Fiyatı ve Enflasyon Üzerinden Çay Hesabı
Başkan İhsan Alkan, konuşmasına geçmiş yıllardaki alım gücü ile bugünü kıyaslayarak başladı. Rize'deki ekmek fiyatlarındaki değişime dikkat çeken Alkan, "O zaman Rize'de 270 gram ekmek 5 TL'ydi, bugün 230 gram ekmek 20 lira. Sadece bu oran üzerinden bir hesaplama yapıp üzerine refah payı koyduğumuzda, beklentimizin ne kadar haklı olduğu ortaya çıkıyor" dedi.
Çay tarımında kullanılan ekipman ve gübre fiyatlarındaki artışın altını çizen Alkan: "O zaman Rize'de 270 gram bir ekmek 5 TL'ydi. Bugün 230 gram bir ekmek 20 lira Rize’de. Dolayısıyla bu hesapla yaparsak %15’de üzerine koyarsak dediğiniz gibi 20.40 yani bunun üzerine de %15 halihazır koyarsanız 44 gibi bir şey beklememiz lazım destekleme dahil.
Şimdi şunu yapmayacağım öncelikle. Yani kaç yeter dediğiniz 26.500 lira gübre. Ortalama bir çay bezi, orta bir çay bezi 100 lira. İyi bir çay bezi 150 lira. 750 lira Çay makası. 15 ile 20 arasında değişen çay motorlarımız var.
Bunları da söylerken ben defaatle şunu söylerim bu memleketin temeli çayla oluşmuş. Ben bu memlekete çay sayesinde geldim. Burası bir çay sanayi şehri. Çay ne kadar güçlü olursa biz o kadar güçlü oluruz. Rize, Rize gençliği o kadar güçlü olur. O kadar az kişi gurbete gider, memleketinde kalır. O kadar burada yaşayan insanlar o kadar refah seviyelerini arttırabilirler.
Şimdi ben beklediğim fiyat bu sene için işte 31, 32 lira bir maliyet açıkladı ziraat odaları. 31 ile 32 arasında bir maliyet hesaplaması yaptılar. Bir kere yani ben 60 lira olsa 70 lira olsa desem de hali hazırda bu bir şey anlam ifade etmeyecektir. Bana göre ben bunu hep söyledim. Bana göre kuru çay bugün bir tereyağı fiyatına 800 liraya çıkması lazım. Yaş çayın 80de lira seviyelerin olması lazımdı. Ama günümüz gerçeklerine göre konuşalım. Yani benim istediğim fiyat, ilettiğim fiyatlar şuydu. Ben 35 lira artı destekleme istiyorum. Desteklemeyi de 2003 yılında geldiği zaman destekleme %14’tü. Yani çay fiyatının %14’üydü. Bugünkü verilecek çay fiyatının %14’ü bir destekleme istiyorum. Yani 1,29’du çok uzun yıllar. İki sene önce desteklememiz 3 lira oldu. O da geçtiğimiz yıl kalktı. Bir önceki programda söylemiştim. Yani destekleme Çaykur'dan çıkan bir para değildi. Maliye Bakanlığının ödediği bir paraydı ama çok kıymetliydi bizim için. Neden? Yani tam bu zamanlarda verilirdi. Gübreyle alakalı bir dönemde, bir düzende, halihazırda bu gübre alması gereken, sonra vuracak olan alet ama bu para elinde bir en azından bu aylarda bir can simidi olurdu Rizeliye. Şimdi Mayıs çayı geliyor. Büyük çaycılarımız var. Çay kesecekler. Örnek vereyim. Arkadaşlarım var. İşçiye para verecekler. En az bir milyon nakit para lazım ona. Nakit olması lazım cebinde.
İşte burada kullanılan da aslında büyük çaycıların hepsinin bir geliriydi. Ama bu kalktı. Sayın bakanımıza da arz etmiştim gittiğimiz zaman. Yani bu bunu tekrar istiyoruz. Bunun gelmesini istiyoruz. 35 artı destekleme diyorum ama yani kabulüm destekleme dahil üzere kesinlikle 35’in altı değil. Yani bu destekleme verilmiyorsa bile halihazırda yani 37-38 lira bir fiyat 32 lira bir maliyetin olduğu bir yerde maliyet 32 liraysa ya geçinende yanında bir şey kazanacak ki en azından halihazırda üzerine bir şey koyabilsin. Yani geçimini sağlayabilsin.
Burada büyük bir ihtimalle ülkemizin içerisinde bulunduğu ekonomik problemler, sıkıntılar yani bir maliyet hesabı yapıyorlar ama dediğim gibi ben isterim ki 80 lira olsun, 90 lira olsun her zaman söylediğim gibi şimdi de söylemiyorum bunu bu arada, çokça şahit oldunuz kuru çay kıymetlenecek, yaş çay kıymetlenecek. Rizeli değerini ancak böyle bulacak.
Muratlı'dan başlayan Tirebolu'ya kadar giden halihazırda bu memleketteki eskiden %66’sıydı, şimdi ormanlarda çaylık yaptık, yaklaşık %75’i Rize’de bu çayın. Yani ¼’ü Rize'de olduğu bir memlekette biz Rize siyaseti olarak bence kuru çaya da bol zam istemeliyiz, yaş çaya da bol zam istemeliyiz.”