ÇAYKUR'dan yapılan açıklamada; 2026 Yılı çay budama bedeli olan 2 Milyar 595 Milyon TL 'nin budama yapan 177 bin 731 üreticinin banka hesaplarına bugün itibari ile aktarıldığı belirtildi.

100'den fazla ülkede faaliyet gösteren ve tüketicilerin satın alma alışkanlıkları ile tüketim eğilimlerini analiz eden Nielsen'in yayımladığı son verilere göre, ÇAYKUR son yıllarda istikrarlı büyümesini koruyarak pazar liderliğini daha da güçlendirdi.

ÇAYKUR Her Yıl Gücüne Güç Katıyor

Nielsen verilerine göre ÇAYKUR'un kuru çay pazarındaki payı; 2017 yılında %45,8 – 2019 yılında %45,9 – 2021 yılında %47,0 – 2023 yılında %45,6 ve 2025 yılında %46,6 iken 2026 yılı itibarıyla %50 seviyesinin üzerine çıkan ÇAYKUR böylece Türkiye'de satılan her iki paket kuru çaydan birinden fazlasını tek başına karşılayarak sektördeki liderliğini perçinlemiş oldu.

Global araştırma şirketi Nielsen'in tarafsız analiziyle tescillenen bu başarının, ÇAYKUR’un kalite odaklı üretim anlayışı, inovatif ürün stratejileri ve tüketici nezdindeki sarsılmaz güvenini ortaya koyarken aynı zamanda yerli üretime olan ilginin devam ettiğini gösteriyor.

Son yıllarda istikrarlı satış performansı sergileyen ÇAYKUR, 2026 yılında ulaştığı yüzde 50,7'lik pazar payıyla kuru çay sektöründe tarihi bir eşiği geride bıraktı.

DEVA Partili Hasan Karal, TBMM Genel Kurulu'nda Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Çeltik Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi üzerine Yeni Yol Grubu adına söz aldı.

"Çay sezonu başladı, sorunlar yine değişmedi"

Konuşmasında çay hasat sezonunun başladığını hatırlatan Karal, tüm çay üreticilerine bereketli ve hayırlı bir sezon diledi. Yıllardır değişmeyen sorunların bu yıl da devam ettiğini kaydeden Karal, "ÇAYKUR'un kapasitesi belli, üretim miktarı belli, üreticinin beklentisi bellidir. Buna rağmen her sezon aynı tartışmaları yaşıyoruz. ÇAYKUR'un yetişemediği dönemlerde bazı özel sektör işletmeleri devreye giriyor ve üreticinin emeği üzerinde fiyat baskısı kurabiliyor." ifadelerini kullandı.

"Atmacanın mecliste adamı var, çayın yok"

Karal, geçtiğimiz günlerde Ardeşen Ziraat Odası Başkanı Turan Kabaoğlu'nun yaptığı değerlendirmeye de dikkat çekti. Başkan Kabaoğlu'nun sözlerini aktaran Karal, "Atmacacılıkla ilgili yaşanan bir sorunun bu çatı altında siyasi partilerin ortak iradesiyle kısa sürede çözülebildiğini hatırlatan Ardeşen Ziraat Odası Başkanımız Turan Kabaoğlu, yıllardır bekleyen Çay Kanunu için aynı iradenin ortaya konulamamasını, 'Atmacanın mecliste adamı var, çayın yok. Kuş için kanun çıktı, çay için hâlâ bekliyoruz.' sözleriyle dile getirmiştir. Bu serzeniş, aslında bütün bölge insanının ortak beklentisini özetlemektedir." diye konuştu.

"Çözüm bellidir"

Milletvekili Karal, yaşanan sorunların çözümünün de belli olduğunu vurgulayarak, 2017 yılında dönemin Tarım Bakanı Faruk Çelik döneminde hazırlanan Çay Kanunu taslağını hatırlattı. Buradan bir kez daha çağrıda bulunduğunu belirten Karal, sözlerini şöyle sürdürdü:

"O dönem hazırlanan Çay Kanunu taslağı bugün bile önemli ölçüde yol gösterici niteliktedir. Bakanlık çalışmıştır, akademisyenler çalışmıştır, üretici örgütleri çalışmıştır. Bölgenin bütün paydaşlarının katkısıyla ortaya çıkan bir çalışma, yıllardır aramızdaki iki İrlandalı'nın yanlış yönlendirmesi sonucu hala raflarda beklemektedir.

"Gelin çay üreticisinin hakkını koruyacak düzenlemeyi hayata geçirelim"

"Gelin çay üreticisinin hakkını koruyacak bu düzenlemeyi hayata geçirelim. Gelin yaş çayda üreticiyi koruyan, fiyat istikrarını sağlayan ve fırsatçılığı önleyen bir sistemi birlikte kuralım. Çünkü çay yalnızca bir tarım ürünü değildir. Doğu Karadeniz'in ekonomisidir. Yüz binlerce ailenin geçim kaynağıdır. Bölgenin kültürüdür, hafızasıdır ve geleceğidir."

Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), 20 Mayıs itibarıyla başlayan 2026 yılı yaş çay hasat dönemiyle ilgili önemli bir duyuru yayınladı. Yoğun bir şekilde devam eden alım süreçlerinde, üreticilerin işini kolaylaştırmak adına tüm imkanların seferber edildiği belirtilirken, fabrikalardaki kapasite yoğunluğu nedeniyle alımlara kısa bir ara verileceği açıklandı.

Günlük İşleme Kapasitesi Aşıldı, Stoklar 18 Bin Tona Ulaştı

ÇAYKUR tarafından yapılan açıklamada, fabrikaların mevcut günlük işleme kapasitesi olan 9 bin 250 tonun oldukça üzerine çıkıldığı vurgulandı. Üreticilerden alınan yaş çay miktarının artmasıyla birlikte stok seviyesinin yaklaşık 18 bin tona ulaştığı ifade edildi. Bu yüksek stok miktarının, kuru çay üretiminde kalite kriterlerine riayet edilmesi açısından kritik bir eşik olduğuna dikkat çekildi.

4 Haziran Perşembe Günü Çay Alımı Yapılmayacak

Hem fabrikalardaki mevcut yaş çay stoklarının üretime dönüştürülebilmesi hem de üreticilerin randevu ve teslimat yoğunluğunun azaltılması amacıyla yeni bir karar alındı. ÇAYKUR, 4 Haziran 2026 Perşembe günü bir gün süreyle yaş çay alımlarına ara verileceğini, ardından alım sürecine kaldığı yerden aynı kararlılıkla devam edileceğini bildirdi.

Çay Hasadında Makine Kullanımı Yüzde 80'i Geçti

Bu yılki hasat sürecinde çay toplama makinelerinin kullanım oranının yüzde 80'in üzerine çıktığına dikkat çekilerek, sürgün dönemlerinde hasat süresinin önemli ölçüde kısaldığı ifade edildi. ÇAYKUR, sezon boyunca tüm imkanlarını seferber ederek üreticilerin ürünlerini almaya devam edeceğini ve sektörün tüm paydaşlarıyla birlikte Türk çayına sahip çıkarak hasat sezonunu başarıyla tamamlamayı hedeflediklerini kaydetti.

Yetkililer, üreticilerden alınan yaş çayların kalite standartlarına uygun şekilde işlenmesi için alınan bu kararın geçici olduğunu ve sürecin yakından takip edildiğini belirtti.

“Hasada Kısa Süre Ara Verelim”

Son yıllarda bölgede yaygınlaşan motorlu çay toplama makineleri sayesinde hasat süreci hız kazanırken, günlük işleme kapasitesinin üzerinde ürün toplanması ÇAYKUR alım noktaları ile özel sektör fabrikalarında yoğunluğa neden oldu. Oluşan yoğunluk nedeniyle bazı özel sektör işletmelerinin yaş çayı taban fiyatın altında almaya başladığı ifade edildi.

Konuya ilişkin açıklama yapan Rize Ziraat Odası Başkanı Bünyamin Arslan, üreticilerin kısa süreliğine hasada ara vererek sürecin dengelenmesine katkı sağlaması gerektiğini söyledi.

“Çayın En İyi Saklama Yeri Dalıdır”

Yaş çayın en iyi şekilde dalında muhafaza edilebileceğini vurgulayan Arslan, üreticilere şu çağrıda bulundu:

“Şu an yaşadığımız yoğunluk sürecini yalnızca tek bir şekilde atlatabiliriz. Çayı en iyi saklama koşulu dalında saklamaktır. Rizeli hemşehrilerim, değerli çiftçilerimiz lütfen üretime ara verelim. Azami şekilde ÇAYKUR kotaları kadar hasat yapalım ve bu süreci hep birlikte düzlüğe çıkaralım.”

ÇAYKUR’un günlük işleme kapasitesinin yaklaşık 9 bin 200 ton olduğunu hatırlatan Arslan, kapasitenin üzerinde yapılan hasadın özel sektöre yöneldiğini belirtti.

“Taban Fiyatın Altında Alımlar Artabilir”

İşleme kapasitesinin üzerinde gerçekleştirilen hasadın üreticiyi ekonomik açıdan zor durumda bırakabileceğine dikkat çeken Arslan, şunları kaydetti:

“Eğer biz kotalarımız kadar hasat yapmaz, işleme kapasitesinin üzerinde üretime devam edersek taban fiyatın altında alımlar gerçekleşecektir. Bölgenin alın teri ve emeği hiçe gitmektedir. Bu süreci üreticilerimiz 1-2 gün hasada ara vererek dengeleyebilir.”

Kurumlara da çağrıda bulunan Arslan, yalnızca üreticilerin değil ilgili kurumların da sürece katkı sunması gerektiğini belirterek, gerekmesi halinde ÇAYKUR’un kısa süreli alım düzenlemeleriyle yoğunluğun azaltılabileceğini ifade etti.

Çayda Planlı Hasat Vurgusu

Rize’de çay sezonunun başlamasıyla birlikte alım merkezlerinde uzun kuyruklar oluşurken, üreticiler ürünlerini değerinde satabilmek için çözüm bekliyor. Bölgenin en önemli geçim kaynaklarından biri olan çayda yaşanan yoğunluk, planlı üretim ve hasadın önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Rize Ziraat Odası Başkanı Bünyamin Arslan Rize'de yaşanan yaş çay nakliye krizinin çözüldüğünü ve kamyoncuların tekrar yaş çay nakliyesine başladığını belirtti. Yaşanan sorunların giderildiğini belirten Arslan: "S.S Rize 3 nolu Motortlu Taşıyıcılar Kooperatifi'nin son bir haftadır nakliye ile ilgili yapmış oldukları grev, 3 no'lu Kooperatif Başkanı Nuri Yanık, Başkan Yardımcısı İsmail Yılmaz ve nakliyecilerle birlikte yapmış olduğumuz görüşmeler sonuncunda üreticilerimizin daha fazla mağduriyet yaşamaması adına çözüme kavuşturulmuştur. Nakliyecilerimiz kontak açma kararı aldı, kriz bitirildi, grev bitirildi. Üreticilerimize, Rize'mize hayırlı olsun" dedi.

Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), çay tarımını sürdürülebilir kılmak ve genç nesilleri üretime teşvik etmek amacıyla anlamlı bir buluşmaya imza attı. Bölgede çay hasadı ve üretimiyle uğraşan genç çay üreticileri, ÇAYKUR Genel Müdürlüğü’nde ağırlandı.

Program kapsamında Çaykur Çay Tarım Dairesi Başkanlığı yetkilileri tarafından genç üreticilere; yaş çay hasadı, çay bahçelerinin bakımı, budama ve doğru gübreleme yöntemleri hakkında kapsamlı bir brifing verildi.

Toprağa, çaya sevgiyle dokunan her bir gencimiz bu bölgenin en büyük güvencesidir.

Çaykur Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, bilgilendirme brifingi öncesi gençlerle bir süre sohbet etti. Çay tarımının geleceğinin gençlerle şekilleneceğini vurgulayan Genel Müdür Alim: “Bildiğiniz üzere 2026 yılı yaş çay kampanyamız 20 Mayıs Çarşamba günü itibariyle başlamıştır. Çay bölgemiz için sadece bir gelir kapısı değil; Artvin’den, Giresun'a uzanan bu eşsiz coğrafyanın kültürü, kimliği ve yaşam biçimidir. Büyüklerinizden devraldığınız bu yeşil mirası yarınlara taşıyacak olan sizlersiniz. Toprağa, çaya sevgiyle dokunan her bir gencimiz bu bölgenin en büyük güvencesidir. Siz toprağınıza sahip çıktıkça, ÇAYKUR da her zaman sizin en büyük destekçiniz ve güvenceniz olmaya devam edecektir.

Bu yeni sezonda, çayımızın geleceğini emanet edeceğimiz siz genç kardeşlerimden özellikle dikkat etmenizi istediğim birkaç önemli nokta var:

Bahçelerinizde acele etmeden, derin hasat yapmadan, yabancı ot karıştırmadan, kontrollü çay toplamanız

Çay hasadında yasak olan benzinli motor kullanımından kaçınmalı, şarjlı motor ya da makas kullanmalıyız. Yabancı ot temizliğinde kesinlikle kimyasal ilaç kullanmamalıyız.

Yeni çay sezonunun tüm üreticilerimize, bölgemize ve ülkemize hayırlı, bereketli olmasını diliyorum.”

ÇAYKUR tarafından yapılan açıklamada, çay sektörünün sürdürülebilirliği ve Türk çayının marka değerinin korunması için kalite kriterlerinden taviz verilmemesi gerektiğinin altı çizildi. İşte 2026 yaş çay sezonuna dair öne çıkan detaylar ve üreticilere yönelik önemli uyarılar:

"Çayımızın Marka Değeri Bahçede Başlar"

Yeni kampanya döneminde geçmiş yılların tecrübesi ve tüm personelin seferberliğiyle çalışılacağını belirten ÇAYKUR yönetimi, ürünün ticari değerini korumanın hasat sürecinden başladığını vurguladı. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Değeri korunan bir ürün, sektördeki herkese kazandırmaya ve gelecek kuşaklara miras kalmaya devam edecektir. Bunun başarılması, bahçeden başlamak üzere hepimizin elindedir. Çayımızın değerini korumasının en önemli ön koşulu ise kalite kriterlerinden hiçbir suretle taviz verilmemesidir."

Kaliteli Çay İçin Doğru Hasat Teknikleri Şart

Doğru tekniklerle toplanan ve uygun ortamlarda bekletilen yaş çayın, tüketicinin bardağına ulaşan nihai kaliteyi doğrudan belirlediği ifade edildi. Türkiye'nin dünyada kişi başına en çok çay tüketen ülke olma unvanını korumasının, çay sektörünün tüm süreçleri için belirleyici bir rol oynadığı hatırlatıldı.

102 Yıllık Çay Hikayesinde Hedef: Sürdürülebilirlik

Günübirlik veya sezonluk yaklaşımlar yerine, Türk çayının 102 yıllık köklü geçmişine yakışır bir sürdürülebilirlik vizyonuyla hareket edilmesi gerektiği belirtilen açıklamada, tüm üreticilere şu mesaj gönderildi:"Kıymetli üreticilerimiz; Bu yıl soğuk geçen bahar mevsimi sebebiyle çayımızın geç olgunlaştığı bir dönem yaşıyoruz. Buna rağmen erkenci olabilen yerler ve hasat sürecini başlatmaya hazır olan müstahsillerimiz için 20 Mayıs 2026 Çarşamba günü (yarın) 2026 yılı yaş çay kampanyamızı açıyoruz.
Bu yeni kampanya döneminde geçmiş yıllarda edinmiş olduğumuz tecrübeler ile ve tüm ekibimizle seferber olup, çayımıza hak etmiş olduğu değeri vermeye devam ederek çalışmalarımızı yürüteceğiz.
Ürünümüzün hem ticari hem de marka değerini korumak hasat sürecinden başlamak üzere ve devamında ona göstereceğimiz ilgi çerçevesinde hepimizin elindedir. Unutulmamalıdır ki değeri korunan bir ürün de herkese kazandırmaya ve gelecek kuşaklara miras kalmaya devam edecektir. Bunun başarılması bahçeden başlanmak üzere hepimizin elindedir.
Çayımızın değerini korumasının bir başka ön koşulu da kalite kriterlerinden hiçbir suretle taviz verilmemesidir. Doğru tekniklerle toplanıp, uygun ortamlarda bekletilen ürünler bardağımıza taşınacak ürünün kalitesini de belirlemektedir. En nihayetinde aslolan tüketicilerimizin çay tüketim alışkanlıklarını devam ettirmesi olup, onların dünyada kişi başına en çok çayı tüketenler olma vasfını devam ettirmeleri çay sektörünün tüm süreçleri için belirleyici konumdadır.
Tüm bu değerlendirmeler çerçevesinde; hepimiz için en temel olanın günlük, sezonluk veya birkaç yıllık bir yaklaşım sergilemek değil; çay hikayemizin var olduğu 102 yıldan bu yana olduğu gibi sürdürülebilirlik anlayışı çerçevesinde hareket etmeye devam etmektir.
Bu düşüncelerle 2026 yılı yaş çay kampanyamızın tüm üreticilerimize ve bölgemize hayırlı olmasını diliyor, bereketli bir sezon geçirmeyi temenni ediyoruz.

Çayın üretim sürecindeki hataların, demlenme sonrası yapılan analizlerle kolaylıkla tespit edilebildiğini söyleyen Çomoğlu, değerlendirmelerde beş temel kritere dikkat ettiklerini kaydetti.

İlk kriterin henüz demlenmemiş kuru çayın fiziksel yapısını incelemek olduğunu belirten Çomoğlu , “Çayın içerisinde çöp, dal ve lif bulunmaması gerekiyor. Eğer temiz bir görüntüye sahipse ilk kriteri geçmiş oluyor” dedi.

Demleme sonrası çayın renginin kaliteyi yansıttığını söyleyen Çomoğlu, “Çayı bardağa döktükten sonra renginin berrak ve tavşan kanı diye tabir edilen tonda olması gerekiyor. Eğer bulanık bir görüntü varsa bu çayın kaliteli olmadığını gösterir” diye konuştu.

Tadım aşamasında ise öncelikle aromanın öne çıktığını ifade eden Çomoğlu," Çayın höpürdetilerek hızlı şekilde içtiğimizde çay boğazda bıraktığı aromayı dikkate alıyoruz. Çayın tadını ve aromasını net şekilde hissediyorsak kaliteli bir çay içiyoruz demektir” dedi.

Kaliteli çayda bir diğer duyusal analizin çayın ağızda bıraktığı burukluk olduğunu kaydeden Çomoğlu, “İyi bir çayın burukluğunu hissetmemiz gerekir. Ancak ağızda aşırı burukluk bırakıyorsa bu durum çayın fazla soldurulduğunu gösterir” dedi.

Testin son aşamasının ise posa analizi olduğunu ifade eden Çomoğlu şunları söyledi "Çayın demlendikten sonra posasını dökmeden önce beyaz bir fincana alın. Posanın renginin kahverengi olması gerekiyor. Daha koyu renk kalite kaybına işaret eder. Daha sonra posayı kokluyoruz. Nem kokusu varsa çay iyi kurutulmamıştır. Hafif yanık kokusu ise fazla fırınlamayı gösterir. Ekşi bir koku varsa da çayın yaş haldeyken yeterince karıştırılmadığını ya da güneşte yanarak kalitesinin bozulduğunu anlayabilirsiniz” şeklinde konuştu.

Müfit Akman: "Çiftçi Üretimden Vazgeçerse Dönüşü Çok Zor Olur"

14 Mayıs’ın, Uluslararası Tarım Üreticileri Federasyonu’nun kuruluş günü olduğunu hatırlatan Akman, Dünya Çiftçiler Günü’nün birçok ülkede kutlandığını ifade etti. Çiftçilerin ülke ekonomisi ve gıda güvenliği açısından stratejik öneme sahip olduğunu belirten Akman, üreticilerin desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Akman açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Türk çiftçisi ve Türk tarımı yeterli kaynak ve önem verilerek gelir arttırıcı yatırımlarla desteklenmelidir. Çiftçi üretime devam etmeli. Aksi halde ithal ya da kaçak ürünlerin artmasıyla yerli üretici daha büyük sorunlarla karşı karşıya kalacaktır.”

“Tarımda Yeniden Yapılanma Şart”

Türkiye’nin güçlü tarım potansiyeline sahip olduğunu belirten Akman, tarım politikalarının uzun vadeli planlamalarla yeniden ele alınması gerektiğini ifade etti. Özellikle üreticinin toprağında kalmasının önemine dikkat çeken Akman, çiftçilerin ekim dönemlerinden önce desteklenmesi gerektiğini kaydetti.

Çiftçiliğin profesyonel bir meslek olarak görülmesi gerektiğini dile getiren Akman, üretim dönemlerinde çiftçilerin Bağ-Kur primlerinin devlet tarafından karşılanmasını önerdi. Ayrıca ilköğretim seviyesinden itibaren tarım derslerinin eğitim sistemine dahil edilmesi gerektiğini söyledi.

“Çay Sektörü Bölge İçin Hayati Öneme Sahip”

Doğu Karadeniz ve Rize ekonomisinin temel unsurlarından biri olan çay sektörüne de değinen Akman, üreticilerin ürünlerine sahip çıkması gerektiğini vurguladı.

Akman, ÇAYKUR’un çay üreticisi için önemli bir güvence olduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çay üreticisinin ve çay sektörünün şu anda teminatı ÇAYKUR’dur. Çay sektörünün sürdürülebilir şekilde devam edebilmesi için ÇAYKUR ve özel sektör birlikte var olmalıdır.”

Çayda kalite vurgusu yapan Akman, yaş çay ve kuru çay üretiminde kalite standartlarından taviz verilmemesi gerektiğini ifade etti.

“Üreticinin Alın Teri Karşılığını Almalı”

Tarım sektöründe aracıların değil üreticinin kazanması gerektiğini söyleyen Akman, çiftçinin gelirini artıracak desteklerin yaygınlaştırılması çağrısında bulundu.

Üretici örgütlerinin daha güçlü ve profesyonel yapılar haline getirilmesi gerektiğini belirten Akman, bu kuruluşların piyasada denge unsuru olması gerektiğini kaydetti.

Zirai Don Uyarısı: “Üretici Desteklenmeli”

2026 yılı Mart ve Nisan aylarında yaşanan zirai don olaylarının üreticiyi olumsuz etkilediğini ifade eden Akman, iklim değişikliğine karşı yeni tarımsal planlamalar yapılması gerektiğini söyledi.

TARSİM sigortasının önemine dikkat çeken Akman, yaşanan afetlerde üreticilerin yalnız bırakılmaması gerektiğini belirterek şu çağrıda bulundu:

“Don olaylarından etkilenen üreticilerin girdi maliyetleri desteklenmeli, kredileri ertelenmeli ve üretime devam etmeleri sağlanmalıdır.”

“Tüm Çiftçilerimizin Gününü Kutluyorum”

Açıklamasının sonunda tüm üreticilerin Dünya Çiftçiler Günü’nü kutlayan Akman, 2026 yaş çay kampanyasının sorunsuz geçmesini temenni etti.

Akman, çiftçilere sağlıklı, bereketli ve bol kazançlı bir üretim sezonu dileyerek tarım ve hayvancılık sektöründe emek veren herkese teşekkür etti.

CHP Rize İl Başkanlığı tarafından yapılan basın açıklamasında, AK Parti iktidarının açıkladığı yaş çay alım fiyatının üreticiyi korumadığı, aksine yoksulluğa mahkûm ettiği ifade edildi.

“35 TL’lik Fiyat Üreticinin Emeğini Gasp Etmektir”

Saltuk Deniz açıklamasında, çay üretim maliyetinin 31 TL seviyesine ulaştığını belirterek şu ifadeleri kullandı: "Açıklanan Yaş Çay Alım Fiyatını Kabul Etmiyoruz! Reddediyoruz! AKP iktidarının 2026 yılı için açıkladığı yaş çay alım fiyatı, çay üreticisinin emeğine, alın terine ve yaşam mücadelesine açık bir saldırıdır.

AKP Rize Milletvekili tarafından Meclis’te duyurulan, ardından Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanan bu fiyat; üreticiyi koruyan değil, üreticiyi yoksulluğa mahkum eden bir anlayışın sonucudur. Bugün Rize’de, Artvin’de, Trabzon’da çay üreticisine reva görülen şey; geçim değil sefalet, umut değil yoksulluktur. Buradan açıkça söylüyoruz: Maliyetin 31 TL olduğu bir yerde 35 TL’lik yaş çay fiyatını savunmak, çay üreticisinin emeğini gasp etmektir! Bu fiyatı açıklayanlar da savunanlar da çay üreticisinin yaşadığı yoksulluğun sorumlusudur. AKP Rize Milletvekilini, üreticinin aklıyla alay eden bu fiyat nedeniyle çay üreticilerinden özür dilemeye çağırıyoruz. Çay üreticisinden yapılan kesintilerle görev yapan RTB yönetiminin ve sessiz kalan ilgili kurumların tavrı da kabul edilemez. Üreticinin hakkını savunması gerekenlerin iktidarın yanlış politikalarına alkış tutması, bu halkın emeğine düpedüz ihanettir. Ziraat odalarının görevi sarayın değil, üreticinin yanında durmaktır. Görevleri; emeği savunmak, sömürüye karşı mücadele etmektir. Kim bu adaletsizliğe sessiz kalıyorsa, üreticinin uğradığı mağduriyetin ortağıdır.

“Algı Operasyonu Yapıldı”

Süreç boyunca kamuoyunda düşük rakamların konuşulduğunu, ardından açıklanan fiyatın “iyi fiyat” gibi gösterilmeye çalışıldığını öne süren CHP Rize İl Başkanı Saltuk Deniz: "Sizlere aylar boyunca 30-32 TL rakamlarını konuşturdular. Sonra 35 TL’yi “iyi fiyatmış” gibi göstermeye çalıştılar. Bu bilinçli yürütülen bir algı operasyonuydu. Ama hesap etmedikleri bir şey vardı: Üreticinin gücü! 9 Mayıs’ta Rize Meydanı’nda Genel Başkanımız Özgür Özel’in katılımıyla gerçekleştirdiğimiz tarihi çay mitingi, iktidarın hesabını bozmuştur. Binlerce üreticinin yükselttiği itiraz, açıklanacak fiyatı yukarı çekmek zorunda bırakmıştır. Bu geri adım siz üreticilerin/emekçilerin mücadelesinin sonucudur! Mitingimize katılan tüm çay üreticilerine, siyasi partilere, demokratik kitle örgütlerine ve çay meclislerine teşekkür ediyoruz."

“Bu Fiyat Taban Fiyat Değil”

Açıklamada, ilan edilen rakamın yalnızca ÇAYKUR’un alım fiyatı olduğu vurgulanarak özel sektörün daha düşük fiyatlarla çay alımı yapabildiğine dikkat çeken Deniz: "Açıklanan fiyat bir taban fiyat değildir! Bu yalnızca ÇAYKUR’un alım fiyatıdır. Özel sektör bugün istediği düşük fiyattan çay almaya devam edebilmektedir. Çünkü üreticiyi koruyan bir Çay Kanunu hâlâ çıkarılmamıştır. “Taban fiyat açıklandı” diyerek halkı kandırmaya çalışmayın! Nisan ayı enflasyonu %32,37 olarak açıklanmıştır. Çayın maliyeti 31 TL’ye dayanmışken açıklanan 35 TL’lik fiyat, üreticiye “sen yoksullaşmaya devam et” demektir. Sadece enflasyon oranında artış yapılsaydı bile yaş çay fiyatının en az 41 TL olması gerekiyordu. AKP’nin iktidara geldiği 2002 yılından bu yana asgari ücrete yapılan artış oranı baz alınsaydı bugün yaş çay fiyatı en az 42 TL olacaktı. 2023 yılında 5 TL olan ekmek bugün gramajı düşürülmüş haliyle 20 TL’ye çıkmıştır. Çay üreticisi bugün bir kilo çay satarak iki ekmek bile alamamaktadır. Bu tablo ekonomik başarısızlığın değil, açık bir siyasi tercihin sonucudur. Tercih üreticiden değil, ranttan yana yapılmıştır."

“Yaş Çay Fiyatı En Az 40 TL Olmalı”

CHP’nin taleplerini sıralayan Başkan Saltuk Deniz:

1. Tarım ve Orman Bakanlığı açıklanan yaş çay alım fiyatını derhal revize etmeli ve kilogram başına en az 40 TL olarak yeniden açıklamalıdır.

2. Üreticiyi koruyacak Çay Kanunu acilen çıkarılmalı, özel sektörün açıklanan fiyatın altında alım yapması yasaklanmalıdır.

3. Destekleme primi yeniden uygulanmalı ve 2026 yılı için kilogram başına en az 4 TL destek verilmelidir. Çay üreticisinin emeğinin yok sayılmasına, yoksulluğa mahkûm edilmesine, alın terinin değersizleştirilmesine boyun eğmeyeceğiz.

ÇAYKUR Önünde Basın Açıklaması Yapılacak

CHP Rize İl Başkanı Saltuk Deniz, mücadeleyi sürdüreceklerini belirterek 15 Mayıs Cuma günü saat 15.00’te ÇAYKUR Genel Müdürlüğü önünde basın açıklaması gerçekleştireceklerini duyurdu.

Deniz açıklamasını, “Açıklanan yaş çay alım fiyatını kabul etmiyoruz, reddediyoruz. Susmayacağız, sessiz kalmayacağız” sözleriyle tamamladı.

Milletvekili Metoğlu yaptığı açıklamada: "2026 yılı yaş çay alım fiyatı 35 TL olarak belirlenmiştir, ÇAYKUR tarafından gerekli açıklama bilahare yapılacaktır. Yıllık enflasyon oranının üzerinde yapılan bu artışla birlikte üreticimizin alın teri korunmuş, çay müstahsillerimizin yanında olunduğu bir kez daha ortaya konmuştur. Çay, Rize ve bölgemiz için sadece bir tarım ürünü değil emeğin, bereketin ve geçimin adıdır. Her zaman üreticimizin yanında olan Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'a çay üreticilerimiz adına şükranlarımı sunuyorum. Belirlenen yaş çay fiyatının tüm üreticilerimize hayırlı ve bereketli olmasını diliyorum" dedi.

'Çay Üreticisi Kimsenin İnsafına Bırakılamaz'

2026 yılı yaş çay sezonuna sayılı günler kaldı. Doğu Karadeniz ekonomisinin can damarı ilimizin en önemli geçim kaynağı olan çayımızın bu yılki sezonu herkes için hayırlı, bereketli geçmesini diliyorum diyen Başkan Mehmet Akif Zerdeci "1930’lu ve 1940’lı yıllarda Türkiye’nin en büyük göçünü veren Rize ilimiz de güçlü rantabl bir tarım ürünü olan çay tarımının başlamasıyla refah seviyesi yükselmiş, göç durmuş insanımız kendi memleketinde geçinebilme imkanına kavuşmuştur. Günümüzde çay bahçelerinin bölünmesiyle kişi başına düşen çay gelirinin azalmasına rağmen halen daha ilimizin en önemli gelir kaynağının başında çay geliri gelmektedir. Çay bölgemizde kısıtlı tarım alanlarında uzun sürede (5 ile 10 yıl) yetişen, ekonomik açıdan alternatifi olmayan stratejik güçlü bir tarım ürünüdür. Dünyada kişi başına en fazla çay tüketen ülke Türkiye’dir. Çayda dışa bağımlı bir ülke değiliz. Ülkemizde yetişen çayın tamamı Doğu Karadeniz bölgesinde yetişmektedir. Bu değerimizi korumamız için çay üretimiyle ilgili alınacak kararlar, atılacak adımlar çok önem arz etmektedir.

Çay Tarımı ve üretiminde belirsizlikler, boşluklar olmamalı, hiç kimsenin inisiyatifine bırakılmamalı çay müstahsili devlet tarafından korunmalıdır.

Yıllardır çayda yaşanan sorunların çözülmesi, çay müstahsilinin mağduriyetlerinin giderilmesi için hükümet tarafından yapılması gereken kanuni düzenlemelerin bir türlü yapılmaması, bu konuda gerekli adımların atılmaması çok manidar bir durum arz etmekte, çayın geleceğini tehdit etmektedir.

Rize’de kamuoyunun, STK’ların hatta hükümet yetkililerinin dahi bu konuda ittifak içinde olmalarına rağmen gerekli düzenlemelerin yapılmamasını, ertelenmesini bölge insanına karşı yapılan bir haksızlık olarak görmekteyiz."

"Acil Çözüm Bekleyen Sorunlar ve Talepler"

Zerdeci, çayda yıllardır biriken sorunların çözümü için hükümeti somut adımlar atmaya çağırdı ve şu yasal ve ekonomik düzenlemelerin hayata geçirilmesini talep etti:" Hükümetten acil olarak Çaykur, özel sektör, müstahsil üçgeninde konuyu ele alarak çay taban fiyatının altında alımı engelleyecek yasal düzenlemeyi yapmasını, taban fiyatı ile beraber bunun açıklanmasını bekliyoruz. Aksi takdirde taban fiyatı bir anlam ifade etmeyecek özel sektör tarafından taban fiyatı altında alımlar devam edecektir.

Türk çayının geleceği, marka değerinin yükseltilmesi bir dünya markası, yurt dışında talep edilen bir ihraç ürünü olabilmesi için üretimin her aşamasındaki (Tarladan pakete girene kadar) süreçte standartlara uygun üretim yapılmalıdır. Özellikle kalitesiz yaş çay hasadı çayımızın geleceğini tehdit eden önemli faktördür. Kalitesiz ham madde ile kaliteli üretim yapılamaz. Yaş çay hasadının kaliteli olarak yapılmasında Tarım Bakanlığı Çaykur’un öncülüğünde gereken adımlar bir an önce atmalı, müstahsil bilinçlendirilmeli, kaliteli hasada teşvik edilmeli ve asla kaliteden taviz verilmemelidir. Aksi takdirde çayımızın kalitesinin, marka değerinin düşmesine neden olunmakta, çay sanayicisinin üretim maliyetlerinin yükselmesine yol açmakta, sanayiciyi zor durumda bırakmaktadır.

Üreticinin geleceğini açısından önem arz eden çay sektörünün sürdürülebilirliği müstahsilin refahı ve kuru çay maliyetlerinin daha ucuz mal edilmesi ve nihai tüketicinin daha uygun fiyatla çaya erişebilmesi için geçen yıl kaldırılan yaş çay destekleme priminin tekrar geri getirilmesi gereklidir. Bu durum sektör için tarıma destek kapsamında anayasal haklar içerisindedir."

"Yaş Çay Fiyatı Kuruçay Fiyatı İle Aynı Zamanda Açıklanmalı"

Sektörün bütün paydaşlarının zarar gördüğü diğer bir konunun ise sezon başında bakanlık tarafından açıklanan yaş çay taban fiyatına eş zamanlı sezon başında yeni maliyetlere orantılı olarak kuru çay fiyatının açıklanmamasıdır diyen Başkan Zerdeci: "Yıllardan beri siyasetin müdahalesi ile yaş çay zammı ile kuru çay zammının birlikte yapılmaması sonradan açıklanması sanayiciyi maliyet belirsizliğine ve istikrarsızlığa itmekte, zararına satışa zorlamaktadır. Bu durum sezon başında kuru çay piyasalarının maliyetlerin altında başlamasına, özellikle ulusal zincir marketlerine ve kuru çay toptan alıcılarına düşük fiyatlardan çay almalarına olanak vermektedir. Düşük fiyatta çay satmak zorunda kalan özel sektör firmaları zarar etmemek için taban fiyat sınırlaması olmayan piyasalarda müstahsillerden düşük fiyattan yaş çay satın alma yolunu tercih etmektedirler. Bu durumdan Çaykur da olumsuz etkilenmekte maliyetlerin altında çay satışına zorlanmakta ve zarar etmesine neden olmaktadır.

Yıllardan beri bu konunun önemine binaen ikazlar yapılmasına rağmen hükümet durumun düzelmesi için gereken tedbirleri henüz almamış, gereken adımları atmamıştır. Konuya tekrar dikkat çekiyoruz çayın selameti için bu yıl yaş çay taban fiyatı açıklanması ile birlikte yeni yılın maliyetlerine orantılı kuru çay fiyatının da açıklanmasını hükümetten ivedilikle bekliyoruz."

"Çay Rize'nin Ekonomi Omurgasıdır"

Çayın Doğu Karadeniz için stratejik önemine dikkat çeken Mehmet Akif Zerdeci:" Çay, Rize’nin yalnızca tarımsal bir ürünü değil; alın teri, geçim kapısı ve şehir ekonomisinin omurgasıdır. Rize’de çay varsa esnafın çarkı döner, işçinin sofrası kurulur, çiftçinin emeği karşılık bulur. Aynı zamanda çay, ülkemizin temel ihtiyaç ürünlerinden biri, stratejik bir tarımsal değeri ve milli üretim gücüdür."

"Yasal Düzenleme Şart, Taban Fiyatın Altında Alım Yasaklanmalı"

Yıllardır beklenen Çay Kanunu’nun çıkarılmamasını eleştiren İl Başkanı Zerdeci, özel sektörün taban fiyatın altında alım yapmasının önüne geçilmesi gerektiğini söyledi. Hükümetin acilen ÇAYKUR, özel sektör ve müstahsil üçgeninde adil bir düzenleme yapması gerektiğini belirten Zerdeci: "Gübre fiyatlarındaki aşırı yükselişlerden dolayı zor durumda kalan müstahsile %50 gübre desteği verilmesi gereklidir. Bu durum stratejik bir ürün olan çayın, müstahsillerinin yine anayasal hakları kapsamındadır.

Bugün gübre, mazot, işçilik, nakliye ve bahçe bakım maliyetleri ortadayken üreticinin emeğini yok sayan hiçbir fiyat kabul edilemez. Yaş çay üreticisi enflasyona ve maruz kaldığı bu maaliyetler karşısında ezdirilmemeli, kimsenin insafına bırakılmamalı, emeğinin karşılığını hak ettiği şekilde almalıdır.

Bu nedenle çağrımız açıktır: 2026 yılı yaş çay taban alım fiyatı 40 TL + 4 TL destekleme pirimi ile birlikte 44 TL olmalıdır. Bu fiyat müstahsile bir lütuf değil aksine hakkının eda edilmesidir.

Bu rakamın altındaki her rakam, üreticinin maliyetini, emeğini ve Rize ekonomisinin gerçeklerini görmezden gelmek demektir. Çay fiyatı açıklanırken üreticinin durumu, bölgenin geleceği ve ülkenin yerli üretim ihtiyacı dikkate alınmalıdır.

Yeniden Refah Partisi olarak önce millet ilkemiz doğrultusunda Rize’mizin hakkını savunmaya devam edeceğiz. Çay üreticimizin alın teri yerde kalmamalı; çayda adil fiyat, güvenli alım ve güçlü destek çayın sorunlarını çözecek politikalar derhal hayata geçirilmelidir."

2026 yılı yaş çay sezonuna hazırlanan üreticiler, çay bahçelerinin 10'da 1'ini budayarak kurallara uygun hale getirdi. Bahçe temizliklerini de yapan üreticilerin bir kısmı gübreyi çay sezonundan önce verirken, kalanını ise 1. sürgünün hemen ardından verecek. Özel sektör temsilcileri ve Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün alımlara başlamasıyla çay bahçelerine bu kez çay toplamak için girecek olan üreticiler, gözlerini bugünlerde açıklanacak çay taban fiyatına çevirdi.

'Kademeli bir çay geçişi olacağa benziyor'

Bu yıl iklim şartları nedeniyle soğuktan etkilenen çay bahçeleri olduğuna dikkat çeken Türkiye Ziraatçılar Derneği Rize Şube Başkanı Müfit Akman, çayın kademeli olarak geldiğini dile getirerek, 'Kampanyanın açılışına çok az bir zaman kaldı. Çay bahçeleri soğuklardan etkilense de gelen (olgunlaşan) yerler var. Bir miktar soğuğun etkilediği yerler var. Bu nedenle kademeli bir çay geçişi olacağa benziyor' dedi.

'Bizim kuru çayda da kaliteyi yakalamamız lazım'

Çay tarımının sürdürülebilirliği için müstahsillerin dikkatli olması gerektiğine vurgu yapan Akman, 'Çayın sürdürülebilirliği için bazı tedbirlerin alınması ve yapılması lazım. Burada hem üreticilere hem işletmelere çok yük düşüyor. Bunlar önem arz ediyor. Öncelikle şu anda gübreleme sezonu bitti gibi. Bazı üreticilerimiz de çay patlattığı için, işte havalar yağışlı, birinci sürgünü toplayıp hemen akabinde atmak için bekliyor. Bu da doğru bir uygulama. Çay bitkisi üzerine Doğu Karadeniz'de özellikle kar yağan bir bitki olduğu için bir avantajımız var. Bu avantajı iyi değerlendirip, bizim kuru çayda da kaliteyi yakalamamız lazım. Üreticilerimiz gübre atarken maalesef ısrarla diyoruz set aralarına atın. Çay ocağının içerisine atmayın, değnekle vurmayın gibi uyarılarımız olmasına rağmen sahada yeni işte bugün de 5-6 bahçede ıslak olan çay bahçesine serpme şeklinde atılmış belli. Çay tamamen patlatmış, sürgünler yanmış. Bu da verim düşüklüğünü, kalitesizliği arttırıyor' ifadelerini kullandı.

'Kampanyanın 10 Mayıs veya 15 Mayıs gibi açılabileceği gözüküyor'

Budamalarını yapan üreticilerin bu hafta içerisinde ÇAYKUR'a bildirimde bulunması gerektiğini hatırlatan Akman, 'Yerden yüksekliği 20 santimetreyi geçmeyecek şekilde her üreticinin kayıtlı olan çay bahçesinden 1/10 budama yapması gerekir. Eğer budama yapıp fabrikalarına, bağlı oldukları fabrikalarına tespit ettirirlerse ÇAYKUR'a o yıl için çay satabilir konuma geliyor. Yoksa diğer türlü budama yapmazsa özel sektöre satıyor, bunda bir kayıp yok. Budamasını yapmış olan üreticiler veya eksiği olup tamamlamış üreticiler hafta içerisinde mutlaka bunları tamamlayıp bitirmeleri lazım. Çünkü kampanyanın 10 Mayıs veya 15 Mayıs gibi açılabileceği gözüküyor havalar bu şekilde giderse. Bu nedenle hazır bir şekilde bahçelerde ot temizliği yaparak, kampanyaya hazır girmelerini önemli buluyoruz' şeklinde konuştu.

'Bu efsunlu ürüne gerçekten biraz özen gösterelim'

Üreticileri gübreleme konusunda da uyaran Akman, 'Tarım kireci atın diyoruz. Bizim topraklarımız sürekli kimyasal kullanıldığından, 90 yılından bugüne kimyasal kullanmanın verdiği zararla pH değerleri hızla düştü, 3.7, 4.5 gibi. Bizim bunu yukarı çıkarmamız lazım. Kimyasal gübrede de bu amonyum sülfatlı gübreler toprak yapısını bozuyor. Bir an için belki çabuk eriyor, bitki gelişimi sağlıyor ama biz 25-5-10 dediğimiz granül gübrenin set aralarına 60-80 kilogram arasında verilmesini öneriyoruz. Buna uysunlar. Üretici çok gübre atarak çok ürün alamıyor. Bitki de bir canlı, toprakta da bir sürü canlılar var. Bu nedenle bağlıyor birbirini, onun için fazla gübre atmalarına gerek yok. Dönüme 60-80 kilogram, hatta bunu verebiliyorlarsa yüzde 50-60'ını birinci sürgün öncesi, mart ayı sonu, nisan ayının başlangıcı, kalan yüzde 40'ını da birinci sürgünü topladıktan sonra. Biz işin kolayına kaçıyoruz. Böyle bir ürün var, ekmesi yok, dikmesi yok, Mevla vermiş. 80-90 yıldır bu bölgeye gelir getiriyor. Bu efsunlu ürüne gerçekten biraz özen gösterelim' şeklinde konuştu.

ÇAYKUR tarafından yapılan açıklamaya göre, 2026 yılı yaş çay kampanyasının 15-20 Mayıs tarihleri arasında açılması planlanıyor. Kampanya öncesinde üreticilerin belirlenen kurallara uyması gerektiği vurgulandı.

Açıklamada, üreticilerin ÇAYKUR’a çay satışı yapabilmesi için çay bahçelerinin en az 10’da 1’ini budaması gerektiği hatırlatıldı. Normal şartlarda 1 Mayıs’ta sona eren budama süresinin, bu yıl alınan kararla 15 Mayıs’a kadar uzatıldığı belirtildi.

Yaşanabilecek mağduriyet konusunda uyarılarda bulunan Genel Müdür Yusuf Ziya Alim: “Çay üreticilerinin ÇAYKUR'a çay verebilmesi için bahçelerinin 10'da 1'ini budaması kuralına da değinen Alim, üreticilere önemli bir uyarıda bulundu. Normal şartlarda 1 Mayıs'ta sona eren budama işlemlerinin bu yıl 15 Mayıs'a kadar uzatıldığını belirten Alim, "Budamasını tamamlamayan üreticilerimizin 15 Mayıs'a kadar işlemlerini bitirmesi gerekiyor. Aksi halde çay tesliminde mağduriyet yaşayabilirler" dedi.

Tüm fabrikaların bakım ve onarım çalışmaları tamamlanarak yeni sezona hazır hale getirildiğini belirten Alim, "Tüm bakım onarım işlemlerimizi bitirdik. Oluşabilecek aksaklıklara karşı tekrar kontrollerimizi yapıyoruz. Temizlik, alım yerlerinin düzenlenmesi ve üreticiyle koordinasyon gibi tüm hazırlıklarımız tamamlandı. Şu an sadece kampanya tarihini bekliyoruz" diye konuştu.

Çay üreticilerinin ÇAYKUR'a çay verebilmesi için bahçelerinin 10'da 1'ini budaması kuralına da değinen Alim, üreticilere önemli bir uyarıda bulundu. Normal şartlarda 1 Mayıs'ta sona eren budama işlemlerinin bu yıl 15 Mayıs'a kadar uzatıldığını belirten Alim, "Budamasını tamamlamayan üreticilerimizin 15 Mayıs'a kadar işlemlerini bitirmesi gerekiyor. Aksi halde çay tesliminde mağduriyet yaşayabilirler" dedi.

ÇAYKUR'un günlük işleme kapasitesinin 9 bin 250 ile 10 bin ton arasında olduğunu hatırlatan Alim, yoğunluk yaşanması durumunda kapasitenin zorlanabileceğine de dikkat çekerek, üreticileri sağ duyulu olup ürünlerini hızlı şekilde toplayıp bitirme gibi bir düşüncenin içerisine girmemeleri için uyardı. Üretimde kalite vurgusu yapan Alim, bu sezon daha sıkı denetimler uygulanacağını belirterek, "Çayın içine yabancı madde, ot veya kök karışmaması gerekiyor. Herkes çayını temiz toplamalı. Sezon sonunda kalite konuşuluyor ama hasat sırasında aynı hassasiyet gösterilmiyor. Her yıl kaliteye önem gösteriyoruz tabii ki ama bu yıl kaliteye daha fazla önem vereceğiz" dedi.

Makineleşmenin bilinçli kullanılması gerektiğini de dile getiren Alim, hızlı ve kontrolsüz hasadın kaliteyi düşürdüğünü belirtti. Toplanan çayın 24 saat içinde işlenmesi gerektiğini hatırlatan Alim, kapasitenin üzerinde alım yapılmasının hem kaliteyi hem de süreci olumsuz etkilediğini söyledi. Alim, "Biz teknolojik gelişmelere karşı değiliz ama insanlar aslında her geçen gün yapılan makineleşmeyle olan tarımı daha sağlıklı, kendi menfaati için kullanması lazım. Yarım gün toplayıp dinlenmesi lazım belki ama biz sabah başlıyoruz, akşama kadar hepsini topluyoruz. Hepsi toplandığı zaman 24 saat içerisinde bu çayın işlenmesi lazım. Kapasite belli, alınan çayın da işlenebilmesi için verilen limitlere uyulması gerekir" ifadelerini kullandı.

Çay sezonunun dengeli ve sürdürülebilir şekilde yürütülmesi gerektiğini vurgulayan Alim, "Kampanya süreci 30-40 güne yayılmalı. Eğer birkaç günde tüm çay toplanıp teslim edilirse hem kalite düşer hem de çalışanlarımız için istihdam süreci olumsuz etkilenir. Hep birlikte belirlenen kurallara uyarak sağlıklı bir sezon geçirebiliriz" dedi.

Ardeşen Kaymakamı Ferhat Altay başkanlığında düzenlenen istişare toplantısında, organizasyonun tüm detayları ele alındı. Toplantıya Ardeşen Belediye Başkanı Enver Atagün, Ardeşen Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı İsmail Kuyumcu, ÇAYKUR Pazarlama Dairesi Başkanı Erdal Özbey ile Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Ardeşen Turizm Fakültesi’nden Doç. Dr. Elif Acuner ve ilgili kurum temsilcileri katıldı.

“Bir Yaprakla Başlar” sloganıyla hayata geçirilecek program kapsamında simgesel çay hasadı açılışı, gençlere yönelik çay toplama yarışması, butik çay tadım etkinlikleri ve üretici–marka buluşmaları gerçekleştirilecek.

Etkinlik öncesinde alan düzenlemeleri, güvenlik, ulaşım, teknik altyapı ve tanıtım süreçleri titizlikle planlanırken, kurumlar arasında güçlü bir iş birliği sağlandı.

Yetkililer, çayın sadece bir tarım ürünü değil, aynı zamanda bölgenin kültürü ve emeği olduğunu vurgulayarak, organizasyonun hem yerel üreticiyi destekleyeceğini hem de Ardeşen’in tanıtımına katkı sunacağını belirtti.

13 Mayıs’ta düzenlenecek “Çay Hasat Karşılama Programı”na tüm vatandaşlar davet edildi.

Ekmek Fiyatı ve Enflasyon Üzerinden Çay Hesabı

Başkan İhsan Alkan, konuşmasına geçmiş yıllardaki alım gücü ile bugünü kıyaslayarak başladı. Rize'deki ekmek fiyatlarındaki değişime dikkat çeken Alkan, "O zaman Rize'de 270 gram ekmek 5 TL'ydi, bugün 230 gram ekmek 20 lira. Sadece bu oran üzerinden bir hesaplama yapıp üzerine refah payı koyduğumuzda, beklentimizin ne kadar haklı olduğu ortaya çıkıyor" dedi.

Çay tarımında kullanılan ekipman ve gübre fiyatlarındaki artışın altını çizen Alkan: "O zaman Rize'de 270 gram bir ekmek 5 TL'ydi. Bugün 230 gram bir ekmek 20 lira Rize’de. Dolayısıyla bu hesapla yaparsak %15’de üzerine koyarsak dediğiniz gibi 20.40 yani bunun üzerine de %15 halihazır koyarsanız 44 gibi bir şey beklememiz lazım destekleme dahil.

Şimdi şunu yapmayacağım öncelikle. Yani kaç yeter dediğiniz 26.500 lira gübre. Ortalama bir çay bezi, orta bir çay bezi 100 lira. İyi bir çay bezi 150 lira. 750 lira Çay makası. 15 ile 20 arasında değişen çay motorlarımız var.

Bunları da söylerken ben defaatle şunu söylerim bu memleketin temeli çayla oluşmuş. Ben bu memlekete çay sayesinde geldim. Burası bir çay sanayi şehri. Çay ne kadar güçlü olursa biz o kadar güçlü oluruz. Rize, Rize gençliği o kadar güçlü olur. O kadar az kişi gurbete gider, memleketinde kalır. O kadar burada yaşayan insanlar o kadar refah seviyelerini arttırabilirler.

Şimdi ben beklediğim fiyat bu sene için işte 31, 32 lira bir maliyet açıkladı ziraat odaları. 31 ile 32 arasında bir maliyet hesaplaması yaptılar. Bir kere yani ben 60 lira olsa 70 lira olsa desem de hali hazırda bu bir şey anlam ifade etmeyecektir. Bana göre ben bunu hep söyledim. Bana göre kuru çay bugün bir tereyağı fiyatına 800 liraya çıkması lazım. Yaş çayın 80de lira seviyelerin olması lazımdı. Ama günümüz gerçeklerine göre konuşalım. Yani benim istediğim fiyat, ilettiğim fiyatlar şuydu. Ben 35 lira artı destekleme istiyorum. Desteklemeyi de 2003 yılında geldiği zaman destekleme %14’tü. Yani çay fiyatının %14’üydü. Bugünkü verilecek çay fiyatının %14’ü bir destekleme istiyorum. Yani 1,29’du çok uzun yıllar. İki sene önce desteklememiz 3 lira oldu. O da geçtiğimiz yıl kalktı. Bir önceki programda söylemiştim. Yani destekleme Çaykur'dan çıkan bir para değildi. Maliye Bakanlığının ödediği bir paraydı ama çok kıymetliydi bizim için. Neden? Yani tam bu zamanlarda verilirdi. Gübreyle alakalı bir dönemde, bir düzende, halihazırda bu gübre alması gereken, sonra vuracak olan alet ama bu para elinde bir en azından bu aylarda bir can simidi olurdu Rizeliye. Şimdi Mayıs çayı geliyor. Büyük çaycılarımız var. Çay kesecekler. Örnek vereyim. Arkadaşlarım var. İşçiye para verecekler. En az bir milyon nakit para lazım ona. Nakit olması lazım cebinde.

İşte burada kullanılan da aslında büyük çaycıların hepsinin bir geliriydi. Ama bu kalktı. Sayın bakanımıza da arz etmiştim gittiğimiz zaman. Yani bu bunu tekrar istiyoruz. Bunun gelmesini istiyoruz. 35 artı destekleme diyorum ama yani kabulüm destekleme dahil üzere kesinlikle 35’in altı değil. Yani bu destekleme verilmiyorsa bile halihazırda yani 37-38 lira bir fiyat 32 lira bir maliyetin olduğu bir yerde maliyet 32 liraysa ya geçinende yanında bir şey kazanacak ki en azından halihazırda üzerine bir şey koyabilsin. Yani geçimini sağlayabilsin.

Burada büyük bir ihtimalle ülkemizin içerisinde bulunduğu ekonomik problemler, sıkıntılar yani bir maliyet hesabı yapıyorlar ama dediğim gibi ben isterim ki 80 lira olsun, 90 lira olsun her zaman söylediğim gibi şimdi de söylemiyorum bunu bu arada, çokça şahit oldunuz kuru çay kıymetlenecek, yaş çay kıymetlenecek. Rizeli değerini ancak böyle bulacak.

Muratlı'dan başlayan Tirebolu'ya kadar giden halihazırda bu memleketteki eskiden %66’sıydı, şimdi ormanlarda çaylık yaptık, yaklaşık %75’i Rize’de bu çayın. Yani ¼’ü Rize'de olduğu bir memlekette biz Rize siyaseti olarak bence kuru çaya da bol zam istemeliyiz, yaş çaya da bol zam istemeliyiz.”

Artan maliyetler karşısında bu desteklerin yeniden sağlanması çağrısında bulunan Karal, son dönemde küresel gelişmelerin gübre fiyatlarını ciddi şekilde artırdığını, özellikle Ortadoğu’da yaşanan gerilimler ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin risklerin maliyetleri daha da yukarı çektiğini belirterek, “Yapılması gereken nettir. Gübrenin en az yüzde 50’si doğrudan desteklenmeli, çiftçimize mazot desteği sağlanmalı, destekleme primi yeniden verilmelidir. Aksi halde çay üretimi ciddi şekilde risk altına girebilir.” dedi.

DEVA Partili Hasan Karal, Türkiye’nin en stratejik tarımsal üretim alanlarından biri olan çayda yeni sezonun kısa süre sonra başlayacağını belirterek, Doğu Karadeniz’de binlerce üreticinin büyük bir beklenti içinde olduğunu söyledi.

“Çay, Karadeniz’de hayatın temelidir”
Yaklaşık 800 bin dekarlık alanda üretim yapan yüz binlerce çiftçinin artan maliyetler nedeniyle bu yıl sezona buruk girdiğini ifade eden Karal, “Memleketim Rize başta olmak üzere Doğu Karadeniz’de çay, sadece bir tarım ürünü değil, hayatın temelidir. Çayı denklemden çıkardığınızda bölgede ekonomik hayatın durma noktasına geleceği açıktır. Çünkü üreticinin önünde gerçek bir alternatif yok.” şeklinde konuştu.

“Faize trilyonlarca lira kaynak bulan hükümet eli nasırlı çiftçiye neden yasal desteğini vermiyor?”
Milletvekili Karal, bölgede 200 bini aşkın çay üreticisinin bulunduğunu ve dolaylı olarak milyonlarca insanın bu sektörden geçimini sağladığını hatırlattı. Üreticilerin ciddi bir maliyet baskısı altında olduğunu vurgulayan Karal, şu değerlendirmelerde bulundu: “Önceki yıllarda çay alım fiyatına ek olarak verilen destekler Mart–Nisan döneminde ödenir, üretici bu destekle gübresini alarak sezona güçlü başlardı. Üstelik bu sistemin en önemli yönü, ödemelerin yılın tamamına yayılmasıydı. Yaş çay, budama ve destekleme ödemeleriyle üreticiye yıl boyunca düzenli bir gelir akışı sağlanıyor, bu da ciddi bir rahatlama oluşturuyordu. Ancak destekleme primi kaldırıldı. Bugün üretici hem desteksiz hem de yüksek maliyetle karşı karşıya. Açık söylemek gerekirse çay üreticisi bu sezona 1-0 geriden başlıyor. Daha tarlaya girmeden kaybetmeye başlayan bir üreticiden verim beklemek gerçekçi değildir.

Devletin tarıma ayırması gereken destekler kanunla belirlenmiş olmasına rağmen uygulamada bunun çok gerisinde kalındığını görüyoruz. 2026 yılı itibarıyla verilmesi gereken tarımsal destek yaklaşık 772 milyar lira iken, bütçede yalnızca 168 milyar lira ayrıldı. Buna karşılık faize ayrılan kaynak 2,7 trilyon lirayı buluyor. Şimdi soruyoruz: Trilyonlarca lirayı faize ayırabilen bir anlayış, üretim için alın teri döken çiftçiye, çay üreticisine yasal hakkı olan desteği neden vermiyor?”

“Gübre maliyetinin yüzde 50’sini devlet karşılamalı”
Karal, iktidarın uzun yıllar uyguladığı bu destekleme modelinin neden terk edildiğinin bugün cevap bekleyen en temel sorulardan biri olduğunun altını çizdi. Önerilerini sıralayan Karal, “Üretici, gübresini alacağı dönemde elinde nakit görmelidir. Aksi halde üretim zinciri daha baştan aksar. Gübrenin en az yüzde 50’si doğrudan desteklenmeli, destekler üretim takvimine uygun şekilde zamanında ödenmelidir. Çay alım fiyatı maliyet ve refah payı gözetilerek belirlenmeli, üretici enflasyona ezdirilmemelidir. Ayrıca girdi maliyetlerini düşürecek kolaylıklar sağlanmalı, üreticiyi koruyan öngörülebilir ve planlı bir tarım politikası hayata geçirilmelidir.” ifadelerine yer verdi.