Somali'nin başkenti Mogadişu'da güvenlik güçleri ile muhalefeti destekleyen milisler arasında dün akşam saatlerinde çatışma çıktı. Mogadişu'nun Howlwadag ve Abdiasis bölgelerine konuşlandırılan binlerce asker, Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed'in görev süresinin uzatılmasına karşı yapılacak protestolar öncesinde sabah saatlerine kadar milislerle çatıştı. Polis, bazı bölgelerde havan topu saldırıları düzenleyen ağır silahlı milislere karşı 'geniş çaplı bir güvenlik operasyonu' yürüttüklerini duyurdu. Çatışmalar sırasında bazı evlerde hasar meydana geldi, siviller evlerini terk etmek zorunda kaldı.

2009-2012 yılları arasında iktidarda bulunan eski Cumhurbaşkanı Şerif Şeyh Ahmed ise sosyal medyadan yaptığı paylaşımda, hükümet güçlerinin evini hedef aldığını belirterek hükümeti 'anayasayı yasa dışı bir şekilde değiştirilmekle' suçladı. Ahmed, 'Hükümet güçleri evimi kuşattı ve saldırdı. Onların saldırgan tavırlarından asla korkmuyorum, karşılık vereceğim' dedi.

Ülkedeki siyasi gerginlik

Somali Cumhurbaşkanı Muhammed, aşiret temelli temsil modelini değiştirerek ülkeyi demokratik seçimlere taşımayı hedefliyor. Cumhurbaşkanı Mahmud, bu kapsamda Mart ayında parlamento tarafından seçimler için çerçeveyi belirleyen yeni bir anayasanın kabul edilmesiyle kendisine cumhurbaşkanlığında fazladan 1 yıl daha süre verildiğini belirtmişti. Muhalefet ve bölge liderleri ise Muhammed'in planına şiddetle karşı çıkmıştı.

Muhammed'in görev süresi 15 Mayıs'ta sona ermiş, ancak anayasada yapılan değişiklikle 1 yıl daha uzatılmıştı. Muhalefet bu durumun anayasaya aykırı olduğunu belirterek perşembe günü (bugün) için protesto çağrısında bulunmuştu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin yurt dışındaki ilk derin deniz arama sondajını gerçekleştirmek için Somali'nin Mogadişu Limanı'na gelen Çağrı Bey derin deniz sondaj gemisinin karşılama törenine katılmak üzere Somali'ye resmi ziyaret gerçekleştirdi. Bakan Bayraktar, ziyareti kapsamında ilk olarak Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ile ikili görüşme gerçekleştirdi. Daha sonra ise heyetlerarası görüşmeye geçildi. Heyette Bakan Bayraktar'ın yanı sıra Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler ve AK Parti Genel Başkanvekili Mustafa Elitaş da yer aldı.

Çağrı Bey gemisi ziyaret edildi

Görüşmelerin ardından, 15 Şubat tarihinde Türkiye'den yola çıkan ve 53 günlük yolculuk ardından dün Mogadişu Limanına demirleyen Çağrı Bey ziyaret edildi. Gemide, operasyon hakkında brifing alan Bakan Bayraktar, personele başarılar diledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın selamları iletildi

Ziyaretin ardından Çağrı Bey için karşılama töreni düzenlendi. Kur'an-ı Kerim tilaveti ile başlayan törende Somalililer, geleneksel gösterilerini sundu. Somali Cumhurbaşkanı Mahmud, Somali Başbakanı Hamza Abdi Barre, Somali Petrol ve Maden Kaynakları Bakanı Dahir Shire Muhammed de konuşmalar gerçekleştirdi. Törende kürsüye çıkan Bakan Bayraktar konuşmasına, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 'Somali'nin birlik ve bütünlüğünün her şart altında muhafazası, bizim için öncelikli meseledir' sözlerini hatırlatarak ve selamını ileterek başladı.

'Somali'de yeni bir dönem açılıyor'

Ekim 2024'te sismik araştırma gemisi Oruç Reis'i karşılamak için yine Mogadişu Limanı'na geldiğini hatırlatan Bakan Bayraktar, 'Oruç Reis, 7 ay süren bir sismik çalışma yürüttü. 3 blokta 4 bin 500 kilometrekarelik 3 boyutlu veri topladı. Sismik çalışmaların değerlendirilmesi ve yorumlanması sonucunda, bölgede umut vadeden bir jeolojik yapı gözlemlendi. Açılacak kuyunun adını, Somali'de yeni doğan ilk bebek anlamına gelen Curad olarak koyduk. Mogadişu'ya yaklaşık 370 kilometre uzaklıktaki ilk kuyumuz olan Curad-1 ile inanıyorum ki enerjide Somali'de yeni bir dönem açılıyor' dedi.

'Dünyanın 4. Büyük derin deniz arama filosuna sahibiz'

Bakan Bayraktar, Türkiye'nin 2016 yılında önemli bir değişiklik ile dünyanın 4. büyük derin deniz arama filosuna sahip ülkesi haline geldiğini belirterek 'Aradan geçen 10 yılda geliştirdiğimiz bu kabiliyet ve tecrübeli insan kaynağımızla, Karadeniz'de doğal gaz bulduk ve şimdi ülkemizdeki 4 milyon evin doğal gazını burada üretiyoruz' diye konuştu.

'Türk petrol doğal gaz aramacılığında artık yeni bir dönem başlıyor'

Çağrı Bey'i 15 Şubat'ta Mersin'den uğurladıklarını, geminin Akdeniz'i bir ucundan bir ucuna geçtiğini, sonra Afrika kıtasını baştan sona dolaştığını ve 53 günlük seyrüseferin ardından Mogadişu açıklarına demirlediğini anlatan Bakan Bayraktar, 'Bugün attığımız bu tarihi adımla Türk petrol doğal gaz aramacılığında artık yeni bir dönem başlıyor. Çağrı Bey, Türkiye'nin yurt dışındaki ilk derin deniz sondajını burada Somali'de gerçekleştirecek' dedi.

'Curad-1, dünyanın en derin ikinci deniz sondajı olacak'

Bakan Bayraktar, Curad-1 kuyusunun karaya 370 kilometre uzaklıkta ve yaklaşık 3 bin 500 metrelik bir su derinliğine sahip olduğunu ifade ederek, 'Deniz tabanından itibaren yaklaşık 4 bin metrelik bir sondaj planlıyoruz. Toplamda 7 bin 500 metrelik derinliğe ulaşacağız. Curad-1, bu derinlikle dünyanın en derin ikinci deniz sondajı olacak' dedi.

'Sondaj operasyonu 6 ila 9 ay sürecek'

İklim ve hava şartlarının uygun seyretmesi durumunda sondaj operasyonunun 6 ila 9 ay arasında tamamlanmasının planlandığını ifade eden Bakan Bayraktar; Altan, Korkut ve Sancar isimli destek gemileri ile TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra'dan oluşan deniz unsurlarının Çağrı Bey'e eşlik edeceğini kaydetti.

'Bu faaliyet, yeni fırsatlara kapı aralayacaktır'

Bakan Bayraktar, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 2011 yılında Mogadişu'yu ziyaret ettiğini hatırlatarak 'Karşılıklı saygı, güven ve kazan-kazan anlayışına dayalı ilişkilerimiz, 2011 yılından bu yana yoğun bir ivme kazandı. Yatırımdan ticarete, savunmadan enerjiye birçok alanda iş birlikleri geliştirdik' ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin, bugün itibarıyla sınırları dışında da derin deniz sondajı yapan ülkeler ligine yükseldiği vurgulayan Bakan Bayraktar, 'İnanıyorum ki Oruç Reis ile başlayan Çağrı Bey ile devam eden bu süreç hem Türkiye Somali ilişkileri hem de Türk petrol doğal gaz aramacılığında yeni bir sayfa açıyor. Türk enerji tarihinde Somali görevi, denizaşırı arama ve üretim faaliyetlerini, teknik kapasitesini ve operasyonel kabiliyetini farklı bir seviyeye yükselttiğinin önemli bir göstergesidir. İnanıyorum ki bu faaliyet bizi, uluslararası alanda daha görünür kılarak yeni fırsatlara kapı aralayacaktır' değerlendirmesini yaptı.

'Proje, bölgesel istikrar ve güvenliğe de katkı sağlayacak'

Bakan Bayraktar, bu önemli projenin sadece Somali'ye değil aynı zamanda bölgesel istikrar ve güvenliğe de katkı sağlayacağını bildirerek, 'Bu zor ve meşakkatli yolda bizlere istikamet ve hedef gösteren, her zaman destek verip, güvenen Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'a ve ülkesinin adeta geleceiğini değiştirecek stratejik adımları kararlılıkla atan Somali Cumhurbaşkanı Sayın Hasan Şeyh Mahmud'a şükranlarımı arz ediyorum' dedi.

Bakan Bayraktar, 'Buradan birkaç ay sonra hayırlı bir haberi, güzel bir keşif müjdesini hem Somali halkına hem de milletimize vermek inancıyla sizleri saygıyla hürmetle selamlıyorum' ifadelerini kullandı.

Bakan Bayraktar'ın konuşmasının başlangıç ve kapanış kısmını Somalice yaptı. Bayraktar'ın bu jesti, Somaliler tarafından alkışlarla karşılandı.

Somali Milli Ordusu'na bağlı birlikler, Gorgor Komandoları, AUSSOM güçleri ile Uganda Halk Güçleri (UPDF) tarafından ortaklaşa yürütülen istihbarata dayalı bir operasyon ile eş-Şebab Örgütü üst seviye yöneticisi Mübarek Bölgesinde yakalandı. Operasyon sonucunda eş-Şebab örgütüne mensup bir tugay komutanı Salaad Cismaan Macalin Cabdi, çatışmaya girilmeden ele geçirildi. Örgüt içinde Salaad Dheere ve Saham takma isimleriyle bilinen Cabdi, örgütün silahlı kanadında bölgeler arası koordinasyonu sağlayan önemli bir tugay komutanıydı.

Operasyon, Aşağı Şabel bölgesinde bulunan Mubaarak şehrinin yaklaşık 5 km batısındaki Soomaray köyünde gerçekleştirildi. Saham, keşif görevi sırasında yakalandı. Somali Milli Ordusu'nun askeri savunma noktalarında keşif yaptığı ortaya çıktı. Yakalandığı sıradaki keşifte, sabah erken saatlerde yapılacak saldırılar için hazırlık yaptığı anlaşıldı. Saham'ın keşif yaptığı Mubaarak şehri ise 2 Mart 2026'da Somali Hükümetinin kontrolüne geçmişti.

Yakalanan Tugay Komutanı Saham kimdir

Bağımsız kaynaklara göre Salaad Dheere, Burco doğumlu 40 yaşında bir Saham 2009 yılında örgüte katıldı. Toplamda 17 yıl örgütte bulundu. En az 10 yılı aktif askerî faaliyetlerle geçti. 2016 yılında örgütün silahlı kanadına geçti ve yakalanana kadar bu görevde kaldı.

Bu süre boyunca Aşağı Şabel'de hem Somali ordusuna hem de AUSSOM güçlerine yönelik birçok saldırıda yer aldı. Bunlardan en dikkat çekeni, Mayıs 2023 sonunda gerçekleşen ve Uganda askerlerinin hedef alındığı Buulamareer saldırısı olarak biliniyor. Bu saldırıda 100'den fazla Somali askeri hayatını kaybetti.

Saham, tugay komutanı rütbesine kadar yükseldi ve önemli operasyonel saldırıları koordine etti. Yakalandığında, Jilib şehrinden yeni getirilen 17 yabancı keskin nişancı gruba liderlik ediyordu.

Ele geçirilmesinden sonra ortaya çıkan bilgiler

Saham'ın yakalanmasıyla birlikte bazı önemli istihbarat bilgileri elde edildi. Kenya vatandaşı olan ve 'İsmail' adıyla bilinen bir kişinin Mubaarak bölgesine yönelik intihar saldırısı için hazırlandığı kaydedildi. Somali ordusunun 1. Tümen Komutanı Tuğgeneral Jackson Kayanja ve diğer yetkililer, Saham'ın yakalanmasını Aşağı Şabel'deki örgüt gücüne büyük bir darbe olarak değerlendirdi. Saham'ın, Buulo Cabdulle, Mudulow, Buuladoonta, Ugunji ve Busley bölgelerindeki operasyonların planlanması ve koordinasyonunun arkasındaki ana isim olduğuna dikkat çekildi.

İstihbarat neticesi çatışmaya girmeden ele geçirilen Saham'ın, 2009'dan beri örgütte olduğu için, 17 yıllık tecrübeye sahip olması Somali askerlerine karşı eylemlerde etkili kılıyordu. Saham'ın yakalanması, örgütün operasyonel hafızasına ciddi zarar verdi. Ayrıca bu operasyon, Somali istihbaratının, yabancı ülkeler tarafından teknik istihbarat ile desteklenen örgütün en gizli planlarına da sızabildiğini gösterdi.

Yapılan çalışmada, Jilib'den 17 yabancı savaşçının Ugunji bölgesine taşınması, örgütün bu bölgeye ağırlık verdiğini gündeme getirdi. Ayrıca bir Somalili komutanın yabancı savaşçıları yönetmesi, Saham'a duyulan güveni ortaya koyuyor. Bu operasyon Somali'de, ortak askeri iş birliğinin başarısı olarak kabul ediliyor. Özellikle Gorgor Komandoları'nın artık sadece savunma değil, hedef odaklı operasyonlar da yapabildiği gösterdi.

Mübarek bölgesi uzun süredir, eş- Şebab örgütünün saldırılarının beklendiği bir merkezdi. Saham'ın yakalanması, büyük bir saldırının önlenmesini sağladı ve birçok askerin ve sivilin hayatını kurtardı. Somali'de Saham'ın yakalanması, 2026 yılının en önemli askerî istihbarat başarılarından birisi olarak kabul ediliyor. Bu sadece deneyimli bir komutanın etkisiz hale getirilmesi değil, aynı zamanda, devletin örgütün yapısını ve gelecekteki planlarını daha iyi anlamasını sağlayan önemli bir gelişme olarak kaydedildi.