Menopoz geçişiyle birlikte vücut yağ dağılımı, kan lipidleri ve damar sağlığında değişiklikler görülebildiğini; bu nedenle bu dönemin kalp-damar riskinin yeniden değerlendirilmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirten Medicana International Ankara Hastanesi Menopoz Wellness Komisyonu Kardiyoloji Uzmanı Dr. Zeynep Şeyma Turinay Ertop hormon tedavisinin kalp sağlığına etkisine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: 'Hormon tedavisi kardiyovasküler korunma amacıyla değil, öncelikle menopoz semptomlarının kontrolü amacıyla ve uygun hastalarda düşünülmesi gerekir. Hormon tedavisi, özellikle sıcak basması ve gece terlemesi gibi yakınmaların giderilmesinde etkili bir seçenektir. Ancak her hasta için uygun değildir. Tedavi kararı verilirken hastanın yaşı, menopozdan sonra geçen süre, toplam kalp-damar riski, tromboz öyküsü, geçirilmiş inme ya da kalp krizi varlığı ve diğer eşlik eden hastalıklar birlikte değerlendirilmelidir. Düşük kardiyovasküler risk grubunda ve menopozun erken döneminde olan uygun hastalarda tedavi daha güvenli bir çerçevede planlanabilirken, yüksek riskli hastalarda yaklaşım çok daha dikkatli olmalıdır.'

Asıl yaklaşım herkese aynı testi yapmak değil, riski doğru belirlemek

Menopoz dönemindeki kadınlarda kalp sağlığının değerlendirilmesinde 'herkese aynı test' yaklaşımının doğru olmadığını belirten Dr. Zeynep Şeyma Turinay Ertop sözlerine şöyle devam etti:

'İlk basamakta kan basıncı, lipid profili, kan şekeri, kilo, bel çevresi, sigara durumu, aile öyküsü ve gebelik/menopoz öyküsü gibi temel verilerle toplam risk belirlenmeli. Asemptomatik her kadına rutin olarak efor testi, EKG, ekokardiyografi, karotis Doppler ya da koroner BT anjiyografi yapılması bilimsel olarak doğru bir yaklaşım değildir. Bu testler; şikâyet, muayene bulgusu, bilinen hastalık ya da orta-yüksek riskli seçilmiş hasta gruplarında klinik gerekliliğe göre planlanmalıdır. Amaç, gereksiz tetkik yapmak değil; doğru hastada doğru incelemeyi seçmektir.'

'Menopoz, kalp sağlığını yeniden ele almak için bir fırsattır'

Menopoz yakınmaları başlayan veya adet düzensizliği gelişen kadınların yalnızca jinekolojik açıdan değil, kardiyovasküler açıdan da bütüncül değerlendirilmesinin önemli olduğunu belirten Dr. Zeynep Şeyma Turinay Ertop sözlerine şöyle tamamladı: 'Bu dönemde hedef korkutmak değil, farkındalık oluşturmaktır. Menopoz; tansiyon, kolesterol, kan şekeri, kilo yönetimi, egzersiz düzeyi ve yaşam tarzı alışkanlıklarının yeniden gözden geçirilmesi için önemli bir fırsattır. Özellikle erken menopoz öyküsü olan kadınlarda bu değerlendirme daha da önem kazanır. Düzenli takip, risk faktörlerinin erken saptanması ve kişiselleştirilmiş koruyucu yaklaşım sayesinde kadınlar menopoz dönemini daha sağlıklı ve daha güvenli şekilde geçirebilir.'

Siverek Zabıta Müdürlüğü ekipleri, ilçe genelinde faaliyet gösteren iş yerlerinde yaptığı kontrollerde; miadı dolmuş yiyecek, içecek, temizlik ürünleri ve çeşitli malzemeleri tespit etti. Halk sağlığını tehdit eden ürünlere el konulurken, toplanan malzemeler tutanak altına alınarak Siverek çöplüğünde imha edildi.

Konuya ilişkin açıklama yapan Zabıta Komiseri Kadir Murat Ölçen, denetimlerin aralıksız sürdüğünü belirterek, 'Yaptığımız denetimlerde yaklaşık 5 ton son kullanma tarihi geçmiş ürün ele geçirdik ve imha ettik. Halkımızın sağlığını tehdit eden unsurlara karşı mücadelemiz kararlılıkla devam edecektir' dedi.

Zabıta ekiplerinin, vatandaş sağlığını korumaya yönelik denetimlerini artırarak sürdüreceği bildirildi.

Erciş ilçesinde yaşayan 5 çocuk babası Harbi Dağlarer (58), göğüs ağrısı şikayetiyle gittiği sağlık merkezinde anjiyo işlemi sırasında 'kardiyak arrest' (kalp durması) yaşadı. Yaklaşık 25 dakika boyunca kalp masajı yapılan Dağlarer, müdahalenin ardından kalbinin yeniden çalıştırılmasıyla acil bypass ameliyatı için Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp Merkezine sevk edildi.

5 gün komada kaldı

Hastaneye getirildiğinde bilinci kapalı ve koma halinde olan hasta, 5 gün boyunca yoğun bakım ünitesinde takip edildi. Düşük kalp kasılma oranı nedeniyle yüksek riskli görülen operasyonda, hastanın 4 damarına bypass, 2 damarına ise endarterektomi işlemi uygulandı. Ameliyat sonrası hızla toparlanarak aynı gün solunum cihazından ayrılan ve ikinci gün servise alınan hasta, taburculuk aşamasına geldi.

'25 dakika boyunca kalp masajı uygulandı'

Konuya ilişkin konuşan Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Tahir Olgaç, hastanın durumunun oldukça kritik olduğunu belirtti. Hastanın komadan çıkıp bilinci yerine geldikten sonra ameliyat kararı aldıklarını ifade eden Op. Dr. Olgaç, 'Göğüs ağrısı şikayetiyle dış bir merkeze başvuran hastaya acil koroner anjiyografi yapıldı. İşlem esnasında 'kardiyak arrest' olarak adlandırılan kalp durması gerçekleşen hastaya, yaklaşık 25 dakika boyunca kalp masajı uygulandı. Müdahalenin ardından kalbi yeniden çalıştırılan hasta, acil bypass ameliyatı ihtiyacı nedeniyle merkezimize sevk edildi. Merkezimize getirildiğinde bilinci kapalı ve koma halinde olan hasta, yaklaşık 5 gün boyunca yoğun bakım ünitesinde takip edildi. Komadan çıkıp bilinci yerine geldikten sonra hastamız için ameliyat kararı alındı. Bu süreçte hastayı psikolojik olarak operasyona hazırlamaya başladık. Kalp kasılma oranı normal bir bireyde yüzde 55-60 civarındayken, hastamızda bu oran yüzde 25-30 seviyelerindeydi. Bu durum, ameliyatı bizim açımızdan oldukça yüksek riskli bir kategoriye taşıyordu' dedi.

Tüm riskleri göze alarak gerçekleştirilen operasyonda 4 damar bypass ameliyatı yapıldığını dile getiren Olgaç, 'Ayrıca 2 damarına da endarterektomi işlemi uygulandı. Başarıyla sonuçlanan ameliyatın ardından yoğun bakıma alınan hasta, aynı gün uyandırılarak solunum cihazından ayrıldı. Yoğun bakımdaki ikinci gününde servise çıkarılan hastamız, bugün itibarıyla taburculuk seviyesine gelmiş bulunmaktadır' diye konuştu.

'Kendi mezarımı gördüğümü hatırlıyorum'

Yaşadığı süreci 'Öbür dünyaya gidip gelmek' olarak nitelendiren Harbi Dağlarer ise operasyonu gerçekleştiren ekibe teşekkür etti. Dağlarer, 'Tahir Olgaç hocamıza çok teşekkür ederim, beni Allah'ın izniyle kurtardı. Kalbim durduğu anları, hatta kendi mezarımı dahi hatırlıyorum. O an sanki mezarlığa doğru gidiyordum ve kendi mezarımı gördüm. Çok şükür şu an iyiyim' şeklinde konuştu.

'Açlığı taklit ederek vücutta onarım sürecini tetikliyor'

Beslenme biliminin, son on yılda kabuk değiştirdiğini belirten Erden, 'Beslenme bilimi artık yalnızca ne yediğimizle değil, yemediğimiz anlarda vücudumuzda neler olduğuyla daha fazla ilgilenmeye başladı. Odak noktamız sadece tartıdaki rakamlar değil, DNA hasarının onarımı, mitokondriyal verimlilik ve hücresel düzeyde sağlığın sürdürülebilirliği. 'Fasting Mimicking Diet' adı verilen FMD diyeti de açlığı taklit ederek vücutta onarım sürecini tetikleyen 5 günlük bir program' diye konuştu.

'Hücreye 'büyümeyi durdur, onarıma geç' talimatı verir'

Vücudumuzun, evrimsel süreç boyunca bolluk ve kıtlık dönemlerine uyum sağlayacak şekilde programlandığına dikkat çeken Erden, 'Ancak modern dünyadaki kesintisiz kalori alımı, vücudun hayatta kalma mekanizmalarını pasifize etmektedir. Fasting Mimicking Diet, tam açlığın zorluklarını ve risklerini bertaraf ederken, vücuda 'kıtlık varmış' sinyali göndererek belirli makro besin dengelerine dayalı bir protokoldür. Besin alımının kontrollü kısıtlanmasıyla birlikte vücutta insülin ve IGF-1 seviyeleri düşer. Bu düşüş, hücreye 'büyümeyi durdur, onarıma geç' talimatı verir. Aynı zamanda vücut, birincil yakıtı olan glikozdan, yağ asitlerinin oksidasyonu sonucu oluşan keton cisimciklerine geçiş yapar' ifadelerini kullandı.

'Hücre içinde biriken hasarlı proteinlerin, işlevini yitirmiş yapıların ve metabolik atıkların parçalanarak enerjiye dönüştürülmesini sağlar'

Otofaji sürecine dikkat çeken Erden, 'FMD'nin kalbinde yatan en kritik süreç otofajidir. Kelime anlamıyla 'kendi kendini yeme' olan bu mekanizma, hücre içinde biriken hasarlı proteinlerin, işlevini yitirmiş yapıların ve metabolik atıkların parçalanarak enerjiye dönüştürülmesini sağlar. Bilimsel çalışmalar, periyodik FMD uygulamalarının bu temizlik sürecini tetikleyerek enflamasyonun azalmasına, kök hücre bazlı yenilenmenin aktive olmasına ve bilişsel fonksiyonların korunmasına yardımcı olabileceğini göstermektedir' dedi.

'Harika reçete değil, stratejik bir müdahaledir'

Klinik sonuçlara değinen Erden, 'İnsanlar üzerinde yapılan klinik denemelerde, ayda bir kez uygulanan FMD protokolünün bel çevresinde azalma, kan basıncında iyileşme ve sistemik enflamasyon göstergelerinde düşüş sağladığı gözlemlenmiştir. Ancak bu yaklaşım bir harika reçete değil, stratejik bir müdahaledir' diye konuştu.

'Bilinçsiz uygulanması kas kaybına, hormonal dengesizliklere yol açabilir'

Risklere dikkat çeken Erden, 'Bu tür kısıtlayıcı protokollerin bilinçsiz uygulanması kas kaybına, hormonal dengesizliklere ve özellikle bazı kronik hastalıklarda ciddi sağlık risklerine yol açabilir. Tip 1 diyabet, ileri böbrek yetmezliği veya yeme bozukluğu öyküsü olan bireylerde bu protokoller hayati tehlike oluşturabilir. Dolayısıyla kalori kısıtlamasıyla hücresel yenilenmenin mümkün olup olmadığı sorusunun yanıtı bilimsel olarak şartlı bir evettir. FMD, doğru metabolik profile sahip bireylerde, uzman gözetiminde ve belirli periyotlarla uygulandığında fayda sağlayabilir' dedi.

Sürdürülebilirliğe vurgu yapan Erden, 'Beslenme biliminin temel taşı sürdürülebilirliktir. Beş günlük bir disiplin, yılın geri kalanındaki kötü beslenme alışkanlıklarını telafi edemez. Gerçek hücresel sağlık, kısa vadeli müdahaleler ile uzun vadeli dengeli beslenme alışkanlıklarının birlikte yürütülmesiyle mümkündür' diye konuştu.

İstanbul Tabip Odası'nın 19 Nisan'da Zeytinburnu 100. Yıl Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde gerçekleştirilecek olan seçimi öncesi Değişim Grubu adına Başkan Adayı olan Acil Tıp Uzmanı Dr. Nedim Uzun açıklamalarda bulundu. 'İstanbul Tabip Odası dünyanın en büyük tabip odalarından birisi' diyerek sözlerine başlayan Acil Tıp Uzmanı Dr. Nedim Uzun, 'Biz de Değişim Grubu olarak İTO'yu tüm meslektaşlarımızı kucaklayan, hekim kimliği adı altında bir araya getirebileceğimiz bir oda, meslek kuruluşu haline getirmek için yola çıktık. İstanbul Tabip Odası'nın mevcut durumunu tespit etmemiz lazım. Meslektaşlarımızın yıllar içerisinde biriken birçok sorunu var' dedi.

'Az konuşacağız çok icraat yapacağız'

Hekimlerin görüşlerini alarak yapılan çalışmaları bu şekilde şekillendirmeyi hedeflediklerini aktaran Uzm. Dr. Uzun, iş birliğine önem veren bir yönetim anlayışıyla hareket edeceklerini aktardı. Uzm. Dr. Uzun, 'Meslektaşlarımızın psikolojik, sosyal açıdan iyi olmalarını sağlayacak bir mücadele vereceğiz. Seçimi kazanırsak asıl iş kazandıktan sonra başlayacak, en genç aday benim. Genç meslektaşlarımızla yorulmadan koşmaya devam edeceğiz. Meslektaşlarımızın tüm sorunlarını 13 başlıkta ve alt başlıklarda ele aldık ve hazırladık. Yönetime geldiğimizde öncelik sıralamasına göre bu sorunların çözümüyle ilgili mücadelemizi vermeyi planlayacağız. Biz az konuşacağız çok icraat yapacağımız bir yönetim anlayışıyla kazanırsak mücadelemizi devam ettireceğiz. Tabip Odası'nın, meslek kuruluşumuzun meslektaşlarımızın hayatına dokunan, somut, sonuç alan icraatlarla bundan sonra gündeme gelmesi gerekiyor, kazanırsak bunu vaad ediyoruz' şeklinde konuştu.

Kıştan çıkarken cilt kusurlarının daha belirgin hale geldiğini söyleyen Memorial Kayseri Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Dr. Muhammed Burak Yücel, 'Artık kış mevsiminin yavaş yavaş kendini bahara ve devamında yaz mevsimine bırakmasıyla birlikte ciltte meydana gelen belli değişiklikler var. Kıştan çıkarken cildimizde özellikle gözenekli görüntü, lekelerin daha belirgin hale gelmesi, matlaşma, bulanık görüntü gibi cilt rahatsızlıkları, cilt ton eşitsizlikleri, renk tonu eşitsizlikleri gibi belirtiler daha belirgin hale gelmektedir. Özellikle kış mevsiminden çıkarken. Dolayısıyla hastalarımızın yaza girerken ciltlerini, derilerini, deri kalitelerini toparlamak yönünde belli talepleri olur bizden. Tabi ki bu döneme girmemiz ile birlikte yazın yapabileceğimiz uygulamalarda biz iyileşme süresinin uzun olduğu yahut ağır cilt soyucu tedavileri ağır tedavileri tercih etmiyoruz. Çünkü güneşin daha dik açı ile gelmesiyle birlikte bu uygulamalarla komplikasyon riskimiz artmaktadır. Neler yapabiliriz? Özellikle bu bahar döneminde yaza geçiş döneminde cildimizi hazırlamak için diye soracak olursak, bu dönemde özellikle kimyasal peelingler derin değil, hafif peeling, hafif soyucu işlemleri kullanabiliriz. Yine nem aşıları gibi uygulamaları rahatlıkla kullanabiliyoruz. Leke mezoterapileri dediğimiz özellikle görünen derin ve yüzey tabakalarındaki lekelenmelere yönelik mezoterapi işlemlerimizi yapabiliriz. Yine botoks uygulamalarını rahatlıkla bu mevsimde yaza geçiş aşaması da kullanabiliriz. Cilt tipine göre yine medikal cilt bakımlarını kullanabiliriz. Akneli ciltlerde yine rozalı ciltlerde özelliğine göre bakım rutininde hastalarımızın kullandığı ürünleri değiştirmekle birlikte bunları da yine kullanabiliriz' dedi.

Dr. Yücel, bahar ve yaz aylarına girerken özellikle güneş kreminin kullanılmasının önemli olduğunu söyleyerek, 'Tabi ki bu yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte işlemlerimizi yapabiliyoruz ama hastalarımızdan da talep ettiğimiz şeyler oluyor. Bunlar ne olabilir? Özellikle güneş kremini çok sık ve etkili şekilde kullanımını mutlaka öneriyoruz. Çünkü her yaptığımız işlem cildimizi birazcık daha hassas hale getirdiği için güneş ışınlarından komplikasyonlardan korunmamız için mutlaka SPF 30 yada 50 güneş kremlerini gün içerisinde 2-3 kere yenileyecek şekilde kullanmamız şart. Hatta tatil dönemlerinde tatilde gidilen dönemlerde de mutlaka şapka ve güneşi şeffaf şekilde geçirmeyen kıyafetlerle yani fiziksel bariyer dediğimiz kıyafetlerle de destekleyerek istenmeyen ultraviyole ışınlarının istenmeyen yan etkilerinden de kurtulmayı planlıyoruz. Bunlar da bizim hastalarımızdan talep işlemler oluyor' ifadelerini kullandı.

'Sosyal medya yöntemleri her cilde uygun olmayabilir'

Dr. Muhammed Burak Yücel, sosyal medyada popüler olarak görülen uygulamaların her hastaya ve cilde uygun olmadığını söyleyerek, 'Belki bir diğer dikkat edeceğimiz nokta her işlemi sosyal medyada özellikle şu an popüler olan her işlemin her hastaya uygun olmadığını bilmek ve bunu mutlaka ehil ellerde dermatoloji uzmanların da mutlaka hastaların beklentilerini ve cilt özelliklerini, deri özelliklerini de bir araya getirerek yapabileceğimiz optimum şeyleri mutlaka doktor kontrolünde yapmak. Çünkü internette bazı görülen sosyal medyada popüler olan hemen sonuç aldığımız önce-sonra fotoğrafları arasında bizim ne yapıldığını bilmediğimiz ama mükemmel sonuç alınan işlemlerin bir o kadar da komplikasyon oranının arttığını bilmekte fayda var. Çünkü bizim için önemli olan Sürdürülebilir ve uzun süreli iyilik halleridir. Hemen yapılan işlemlerde bizim de sonuç alabildiğimiz uygulamalar olabilir. Ancak uzun dönemde 2 ay sonra 3 ay sonra tekrar kış aylarında yeniden girdiğimizde aynı sorunla örnek veriyorum leke tedavisi yapıldıysa o lekenin çok daha artmış ve nüksetmiş bir biçimde yahut roza hastalarında yahut akne hastalarında çok daha komplike ve nüksetmiş bir şekilde hastalar bize geri geldiği zaman bundan ne hasta hoşnut olacaktır ne hekimin istediği bir sonuç olacaktır. Önemli olan uzun süreli sürdürülebilir iyilik halidir sağlık uygulamalarında, dermokozmetik uygulamalarında. Dolayısıyla sosyal medyada popüler olan her işlemin her hasta grubu için uygun olmadığını bilmek çok önemli. Mutlaka doktor kontrolünde cildin ihtiyacına göre, ihtiyaçlarına göre uygun her iki tarafında hastanın ve hekimin beklentilerini karşılayacak şekilde bir planlama yaparak uzun süreli iyilik halini sürdürmek ve yaz dönemini geçirerek tekrardan sonbahar döneminde cildimiz hazırlamak önemlidir diyebiliriz' dedi.

Ankara'da yaşayan 53 yaşında İbrahim Çay, bir süre önce hissettiği rahatsızlıklar üzerine doktora gitti. Yapılan tetkiklerde karaciğerinde problem olduğu öğrenilen Çay için tedaviye başlandı ancak bir süre sonra nakil gerekliliği ortaya çıktı. Medical Park Göztepe Hastanesi Organ Nakli Direktörü Prof. Dr. Deniz Balcı ve ekibi süreç hakkında aileye bilgi verirken Çay, Ulusal Organ Nakli Bekleme Listesi'ne de alındı. Bir yandan canlı verici arayışına girilirken kardeşi Mustafa Çay'ın yapılan incelemelerin ardından uyumlu olduğu belirlendi ancak alınacak karaciğerin ağabeyinin kilosu ve durumunun ağırlığı nedeniyle yeterli olmayacağı ifade edildi. Bunun üzerine hastanın kuzeni 38 yaşındaki Ömür Kepenek'e de tahliller yapıldı ve verici olabileceği belirlendi. Hazırlıkların tamamlanmasının ardından 2 kardeş ve kuzen 17 Şubat'ta ameliyat edildi. Yaklaşık 17 saat süren operasyon başarıyla tamamlanırken hem aile hem ekip büyük mutluluk yaşadı. Prof. Dr. Deniz Balcı, bu tür tedavilerin nadir olduğunu aktarırken sürece ilişkin bilgi verdi. 2 kardeş ve kuzenleri ise yaşadıklarını anlattı.

'Yeniden hayata döndüm, çok zor bir süreçti'

Yaşadığı zorlu süreci anlatan 53 yaşında İbrahim Çay, 'Midemde yanma ile hastaneye gittiğimde midem değil karaciğerimden rahatsız olduğum tespit edildi. 4 aylık çeşitli tedaviler gördüm, tedavilere cevap vermeyince nakil kararı verildi. Ailemde de donör bir tek kardeşim vardı, onun karaciğeri de yetmedi. Durumum gitgide ağırlaşmaya başladı, Deniz Hocam ile görüşmelerimiz devam ediyordu. Halamın oğlu ve kardeşimden her ikisinden karaciğer alınarak bana nakledildi. Tek kişinin; sadece kardeşiminki yetmedi. Yeten tek kişiyi de bulamadık, hocam 'Farklı bir teknik uygulayacağız' dedi. Ameliyat şubat ayının 17'sinde oldu, şu ana kadar bir sıkıntım yok. Organ bağışı konusunda herkesin biraz dikkat etmesi gerekiyor. Karaciğer, kendini yenileyen bir organ. Bu eziyeti gördükten sonra oğlum, ailem bile organlarını bağışladı. Şu an mutluyum, yeniden hayata döndüm, çok zor bir süreçti. O ameliyattan çıkıp kendinize geldiğinizde yeniden bir yaşam' dedi.

'Yaklaşık 120 kiloydu, tek bir vericiden nakil mümkün olmadı'

'Hastamızda ileri dönem karaciğer yetmezliği vardı, karaciğer naklinin artık gerekli olduğunu söyledik' diyerek sözlerine başlayan Prof. Dr. Deniz Balcı, 'Organ nakli listesine kendisini yazacağımızı ama ülkemizde ne yazık ki organ bağışı yeterli olmadığı için de bir canlı vericili karaciğer naklinin gündeme gelmesi gerektiğini söyledik. Geçen süre zarfında verici adayları açısından görüşmeler yaptı ama hastalığı da ilerdi. O kadar ilerledi ki bir haber aldık, hastamız başka bir şehirde çok ağır durumda, yoğun bakımda yatıyor. Oradaki ekip bizimle temasa geçti, merkezimize bir an önce transfer edilmesini sağladık. Acil kötüleşme tablosu içerisinde olduğunu böbrek fonksiyonlarının da bozulduğunu sadece karaciğer yetmezliği değil aynı zamanda da diyaliz tedavisi ihtiyacı olduğunu ve yoğun bakım destek tedavisi alması gerektiğini söyledik. Yaklaşık 120 kilo olan hastamızın tek bir canlı vericiden karaciğer nakil olması mümkün olmadı. 2 canlı vericiden karaciğer nakli; 2 lobun birden alıcıya transferi şeklinde ameliyat planlaması gerçekleştirdik. Karaciğer naklinde en önemli parametre; hastanın kilosu, ikinci de karaciğer yetmezliğinin derecesi' dedi.

'Dünyada çok nadiren yapılıyor, bu şekilde ağır bir hastada ilk defa gerçekleştirdik'

'Organ bağışından karaciğer gelmeyince 2 ayrı kişiden alarak karaciğeri tamamladık' diyen Prof. Dr. Balcı sözlerini şöyle sürdürdü: 'Bu prosedürler dünyada çok nadiren yapılıyor. Bu şekilde ağır bir hastada biz de ilk defa gerçekleştirdik. Hem kardeşi hem kuzeni gönüllü oldular. Bir tanesinden karaciğerin sağ lobunu bir tanesinden sol lobunu alarak gerçekleştirdik. Yaklaşık 16-17 saat kadar sürdü diyebilirim, 8 kişilik bir cerrahi ekip tarafından rotasyonla yapılmış bir ameliyat. Yoğun bakım ekibinin günlerce süren mesaisiyle ameliyatı atlattı. Artık kontrollerde her 2 karaciğerin birbiriyle uyumlu çalıştığını görüyoruz. Adeta çift kanat takılmış gibi hızlıca iyileşti. Vericiler, 1 hafta içinde ikisi de taburcu oldu, sağlıklılar. Bu ameliyatı niçin yapıyoruz; kilosu çok fazla ve karaciğer yetmezliği çok ağır olan hastalar için, şayet organ bağışı olsaydı gerek olmazdı. Tüm toplumuza organ bağışının önemini tekrar hatırlatıyorum. Öyle bir konu ki ihtiyaç olduğunda ateş düştüğü yeri yakıyor ve hastalar için hayat kurtarıcı bir tedavi'

'Halamızın oğlu ile 2 kişi donör olarak nakil gerçekleşti'

Ağabeyine donör olan 47 yaşındaki Mustafa Çay, 'Ağabeyimin mide ağrısıyla devam edip daha sonra 4 aylık bir süreçte karaciğer sirozu olduğu ve nakil olması gerektiği söylendi. Bunun üzerine arayışlarımız oldu, kan grubum tutuyordu. Bendeki karaciğer yetmeyince halamızın oğlu ile beraber 2 kişi donör olarak nakil gerçekleşti. Şu an bir sıkıntımız yok. Bir can kurtarmak; bunun vermiş olduğu mutluluklar çekilen acıları bastırıyor. Toplumun organ nakli konusunda duyarlı olmalı, özellikle kadavra konusunda çok zayıf kalıyoruz. Çok bekleyen hastalarımız var' şeklinde konuştu.

'Duymamıştım, uygulamalı olarak öğrenmiş olduk'

Durumu öğrenince uyumlu olup olmadığını öğrenmek üzere tahlili yaptırmak istediğini söyleyen 38 yaşındaki Ömür Kepenek, 'İbrahim ağabeyin rahatsızlığını duyduk. Aile arasında organ arayışına girdik, kontrole girdim, donör olabileceğim söylendi. Nihayetinde 2 kişiden bir kişiye nakil gerçekleşti. 3'ümüz de şu an çok şükür, daha iyiyiz. Tek kişiden yetmiyordu, İbrahim ağabeyin kardeşi Mustafa ağabey ile birlikte ikimizin karaciğerinden nakil yaptılar. Organ nakli için tereddüt etmeyelim derim. Daha duyarlı olmakta fayda var. Duymamıştım, 3 kişinin nakil olduğunu uygulamalı olarak öğrenmiş olduk' ifadelerini kullandı.

Acıbadem Kent Hastanesi'nden Klinik Psikolog Doğancan Dursun dünyanın her geçen gün daha hızlı bir tempoya sürüklendiğini, bu hızın çocukların gelişim sürecinde 'gürültü etkisi' oluşturduğunu söyledi. Özellikle kısa ve hızlı içeriklerin yer aldığı 'reels' videolarının çocukları yoğun bir uyaran bombardımanına maruz bıraktığını kaydeden Dursun, bunun dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dürtü kontrol sorunları ve çeşitli bağımlılık risklerini artırabileceğini vurguladı.

'Tablet karşısında yemek yedirmeyin'

İnsan beyninin anne karnından itibaren gelişmeye başlayan ve doğum sonrası ilk yıllarda en hızlı dönemini yaşayan kümülatif bir sistem olduğunu belirten Dursun, bakım verenle kurulan tutarlı bağın beyin gelişimi açısından kritik öneme sahip olduğunu dile getirdi. Günümüzde bu bağın yerini telefon ve tabletlerin aldığını ifade eden Dursun, 'Tablet ve telefon gibi dijital cihazlarla oyalanan çocuklar aşırı uyarana maruz kalırlar ve ekran karşısında adeta donuklaşırlar. Bu sağlıklı bir durum değildir' diye konuştu.

Yemek sırasında eline tablet verilen bir çocuğun yediği besinin tadını ve o anın hazzını deneyimleyemediğini kaydeden Dursun, doğal yollarla elde edilmeyen bu hazzın ilerleyen yaşlarda daha fazla tüketim isteği, obezite ve bağımlılıklara yönelik riskleri artırabileceğini belirtti. Dursun, çaba sarf etmeden ulaşılan 'aşırı dopaminin' beynin ön bölgesinde duyarsızlaşmaya yol açabileceğini ifade etti.

'Anne canım sıkıldı' sözü yeniden gündemde

Çocukların sıkılmasına izin verilmesi gerektiğini vurgulayan Dursun, geçmişte sıkça duyulan 'Anne canım sıkıldı' sözünün bugün bilimsel araştırmalarla desteklendiğini söyledi. Sıkılmanın üretkenliği, içsel motivasyonu ve odaklanmayı artıran önemli bir eşik olduğunu belirten Dursun, hazırlanmış bir çevrede kum, çamur ve sokak oyunları gibi doğal etkinliklerin çocuk gelişimine katkı sağladığını ifade etti. Haftalık 'ekransız sürelerin' beynin doğal dengesini korumaya yardımcı olacağını dile getirdi.

'Az oyuncak, çok hayal gücü'

Güncel araştırmaların, çok fazla oyuncağa sahip çocukların da odaklanma süresinin kısaldığını; daha az oyuncağı olan çocukların ise daha uzun süreli ve geliştirici oyunlar kurabildiğini gösterdiğini belirten Dursun, ebeveynlerin nicelik yerine niteliğe odaklanması gerektiğini söyledi.

'20 oyuncak kuralı'nın yeterli olabileceğini kaydeden Dursun, '20'den fazla oyuncak çocuğa yarar yerine zarar getirir, doyumsuzluğa yol açar. Her istenen oyuncağın hemen alınmaması ve mahrumiyetin de gelişimin bir parçası olduğunun bilinmesi gerekir' diye konuştu.

Ailelere öneriler

Çocuklukta başlayan bağımlılıkların ömür boyu sürebilecek yıkıcı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken Dursun, 'Bugün yavaşlamaya ve çocukların sıkılmasına izin vermeliyiz' dedi ve ebeveynlere, 'Haftada en az 2 gün 'ekransız detoks' uygulayın. Hafta içi sanal oyunlar olmasın. Çocuklarla dijitalden arınmış ortamlarda düzenli ve gerçek iletişim kurun. Takım sporları ve fiziksel aktivite gerektiren sokak oyunlarına yönlendirin' önerilerinde bulundu.

Elazığ Medilines Hastanesi Kardiyoloji Uzmanı Dr. Suat Demirkıran, kalp sağlığı hakkında açıklamalarda bulundu. Kalp sağlığının genel sağlığın temel taşlarından birisi olduğunu aktaran Kardiyoloji Uzmanı Dr. Suat Demirkıran, 'Yaşam kalitesini doğrudan etkiler. Sağlıklı bir kalp için düzenli egzersiz yapmak dengeli ve sağlıklı beslenmek, sigara ve aşırı alkolden uzak durmak büyük önem taşır. Aynı zamanda yüksek tansiyon diyabet ve yüksek kolesterol gibi risk faktörlerini kontrol altına alınması, kalp hastalıklarının önlenmesinde kritik rol oynar. Bu nedenle yaşam tarzımızı sağlıklı alışkanlıklarla şekillendirmek kalp hastalıklarının gelişimini engellemenin en etkili yoludur. Kalp hastalıklarının erken teşhisi ve tedavisi yaşam süresini uzatırken, komplikasyon risklerini de azaltır. Düzenli sağlık kontrolleri ve kardiyolojik muayeneler, potansiyel sorunların zamanında tespit edilmesine imkan tanır. Ayrıca, stres yönetimi ve yeterli uyku alışkanlıkları da kalp sağlığını korumada, önemli faktörler arasında yer alır. Bireylerin kendi sağlık durumlarına dikkat etmeleri ve gerektiğinde uzman hekimlere başvurmaları uzun vadede kalp sağlığını güvence altına alır. Son olarak toplum olarak kalp sağlığını ön planda tutmak ve bilinçlendirme çalışmalarını arttırmak büyük önem taşır. Kamu sağlığı programları ve eğitim seminerleriyle farkındalık oluşturmak kişilerin risk faktörlerini anlamasını ve korucuyu adımlar atmasını sağlar. Her bireyin katkısıyla daha sağlıklı bir toplum inşa etmek mümkündür. Sağlıklı yaşam biçimlerini benimsemek ve kalp sağılığını korumak hem bireysel hem de toplumsak düzeyde sürdürülebilir bir yaşamın anahtarıdır. Kalbinize değer verin, içinde sevdikleriniz var' ifadelerini kullandı.

Kanserin temelinde DNA'da meydana gelen mutasyonların yer aldığını belirten Medicana Bursa Hastanesi Genetik Hastalıkları Değerlendirme Merkezi'nden Prof. Dr. Sezgin, bu değişimlerin iki ana grupta incelendiğini ifade ederek, 'Kalıtsal (germline) mutasyonlar anne veya babadan geçerek bireyin tüm hücrelerinde bulunur ve nesilden nesile aktarılabilir. Somatik mutasyonlar ise yaşam boyunca çevresel faktörler veya yaşlanma sonucu oluşur ve yalnızca belirli dokularda görülür' dedi.

'Her hastanın kanseri farklıdır'

Kanserin artık tek tip bir hastalık olarak değerlendirilmediğini belirten Sezgin, 'Her kanser hastası moleküler düzeyde kendine özgü bir profile sahiptir. Bu nedenle tedavi yaklaşımı da kişiye özel olmalıdır' dedi.

Genetik testler teşhis ve tedavide yol gösteriyor

Tümörden alınan örneklerle yapılan genetik analizlerin, hastalığın nedenini ortaya koyduğunu ifade eden Sezgin, şu bilgileri paylaştı:

'Genetik testler sayesinde kanserin moleküler alt tipi belirlenir, erken evrede risk tespiti yapılabilir ve özellikle bazı kan hastalıklarında tanı netleştirilebilir. Ayrıca kişiye özel tarama programları oluşturmak da mümkün hale gelir.'

Aile öyküsü kritik önemde

Kanserlerin yaklaşık yüzde 5 ila 10'unun kalıtsal olduğunu hatırlatan Sezgin, aile öyküsünün önemine dikkat çekerek, 'Ailede kanser öyküsü bulunan bireylerde genetik testler, hastalık ortaya çıkmadan riskin belirlenmesini sağlar. Bu sayede erken tarama ve önleyici tedbirler planlanabilir. Aynı zamanda diğer aile bireylerinin de değerlendirilmesine imkan tanır' ifadelerini kullandı.

Kişiselleştirilmiş tedavi dönemi

Modern onkolojide artık standart tedavi yaklaşımlarının yerini kişiselleştirilmiş tıbbın aldığını belirten Sezgin, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Günümüzde birçok kanser türünde, belirli genetik mutasyonları hedef alan akıllı ilaçlar kullanılmaktadır. Genetik testler, hangi hastanın hangi tedaviden fayda göreceğini gösteren bir yol haritası sunar. Böylece gereksiz kemoterapilerden kaçınılabilir, en etkili tedaviye hızlıca başlanabilir.'

Genetik analizlerin, hastalığın agresifliğini, metastaz riskini ve tedaviye yanıtı öngörmede kritik rol oynadığını vurgulayan Sezgin, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi seçiminde de bu testlerin belirleyici olduğunu sözlerine ekledi. Prof. Dr. Sezgin, kanserle mücadelede genetik biliminin sunduğu imkanların her geçen gün geliştiğini belirterek, 'Artık hastalığı değil, hastayı tedavi ediyoruz' dedi.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Songül Bavli, 11 Nisan Dünya Parkinson Hastalığı Günü kapsamında önemli açıklamalarda bulundu. 1817 yılında hastalığı tanımlayan James Parkinson'un doğum günü olan 11 Nisan'ın farkındalık günü olarak kabul edildiğini belirten Bavli, bu günün amacının hastalığın bilinirliğini artırmak ve hastaların yaşam kalitesini yükseltmek olduğunu ifade etti. Parkinson hastalığının beyinde dopamin üreten hücrelerin kaybı sonucu ortaya çıkan ilerleyici ve kronik bir sinir sistemi hastalığı olduğunu belirten Bavli, alzaymırdan sonra en sık görülen nörodejeneratif hastalık olduğuna dikkat çekti. Türkiye'de yaklaşık 150 bin Parkinson hastası bulunduğunu kaydeden Bavli, her yıl yaklaşık 10 bin kişiye yeni tanı konulduğunu söyledi.

'Genç yaşlarda ortaya çıkabilir'

Hastalığın genellikle 60 yaş ve üzeri bireylerde görüldüğünü ancak genç yaşlarda da ortaya çıkabileceğini vurgulayan Bavli, özellikle genetik vakalarda erken yaşta görülme ihtimalinin bulunduğunu dile getirdi. Parkinson'un genellikle genetik olmadığını ifade eden Bavli, vakaların yalnızca yüzde 10-15'inde genetik geçiş bulunduğunu belirtti.

'Farklı belirtiler görülebiliyor'

Parkinson'un en temel nedeninin beyindeki dopamin hücrelerinin kaybı olduğunu aktaran Bavli, bu durumun hareketlerde yavaşlama, titreme ve kas sertliği gibi belirtilere yol açtığını söyledi. Bayli, ilerleyen süreçte denge kaybı, konuşma bozuklukları, duygusal değişiklikler ve koku alma problemlerinin de görülebileceğini ifade etti.

'En yaygın belirtisi titreme'

Hastalığın en yaygın belirtisinin tek taraflı titreme olduğunu belirten Bavli, her Parkinson hastasında titreme görülmeyebileceğini, hastaların bir kısmının kas sertliği ve hareketlerde yavaşlama şikayetleriyle başvurduğunu kaydetti. Unutkanlık konusuna da değinen Bavli, hastalığın ilerleyen evrelerinde demansa kadar gidebilen sorunların ortaya çıkabileceğini ancak bunun her hastada görülmediğini söyledi.

'Korunmanın kesin bir yolu yok'

Parkinson'dan korunmanın kesin bir yolu olmadığını belirten Bavli, düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, zihinsel aktivite ve sosyal yaşamın önemine dikkat çekti. Toksik kimyasallardan uzak durulması ve işlenmiş gıdalardan kaçınılmasının riskleri azaltabileceğini ifade eden Bavli, kahve tüketiminin de kısmen koruyucu olabileceğini dile getirdi. Günümüzde Parkinson'u tamamen iyileştiren bir tedavi bulunmadığını ancak ilaçlar ve ileri tedavi yöntemleriyle hastaların yaşam kalitesinin artırılabildiğini söyleyen Bavli, özellikle düzenli yaşam alışkanlıklarının önemine vurgu yaptı.

'Moral desteği büyük önem taşıyor'

Hasta yakınlarının da tedavi sürecinde önemli rol üstlendiğini belirten Bavli, ilaç takibi, beslenme desteği ve moral desteğinin hastalar için büyük önem taşıdığını ifade etti. Parkinson hakkında toplumda yanlış bilinenlere de değinen Bavli, hastalığın yalnızca yaşlılarda görülmediğini, her titremenin Parkinson anlamına gelmediğini ve hastaların mutlaka yatağa bağımlı hale geleceği düşüncesinin doğru olmadığını söyledi. Sivas'ta Parkinson hastalarına tanı ve tedavi imkânlarının sunulduğunu belirten Bavli, ilaç tedavilerinin yanı sıra ileri cihaz destekli yöntemlerin de uygulandığını ifade etti. Parkinson hastalarına umut mesajı veren Bavli, 'Parkinson bir son değildir. Hareket özgürlük getirir' dedi.

Yalova İl Sağlık Müdürlüğü'nde temizlik personeli olarak görev yapan Emrah Bozkuş, ayağındaki sağlık problemi nedeniyle ortopedi doktorunun kilo vermesini önermesi üzerine Yalova Merkez Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvurdu. Merkezde diyetisyen desteği almaya başlayan Bozkuş, 7 ayda 15 kilo vererek önemli bir değişim yaşadı. Diyetisyenin ücretsiz hizmet verdiğini belirten Bozkuş, sürecin kendisi için dönüm noktası olduğunu söyledi. Yaklaşık 6-7 ayda 84,5 kilodan 69 kiloya düşen Bozkuş, 'Daha hafifim, daha hareketliyim. Önceden yürümekte zorlanıyordum, şimdi ise çocuklarımla daha rahat vakit geçirebiliyorum' dedi.

Kilo verme sürecini düzenli ve kararlı bir şekilde sürdürdüğünü ifade eden Bozkuş, 'İlk aylarda 4-5 kilo, sonrasında ay ay 3-4 kilo vererek ilerledim. Hedefim 60 kiloya ulaşmak. Doktorum da biraz daha vermem gerektiğini söylüyor' diye konuştu.

Doğru beslenmeyi burada öğrendiğini vurgulayan Bozkuş, 'Ne zaman, ne şekilde yememiz gerektiğini öğrendik. Bu işi doğru beslenmeyle çözdük. Çevremden de 'Çok değişmişsin, daha enerjik olmuşsun' gibi geri dönüşler alıyorum. Bu da beni motive ediyor' ifadelerini kullandı.

Sağlıklı Hayat Merkezi'ni herkese tavsiye eden Bozkuş'un azmi çevresindekilerin de takdirini topladı.

Mesai arkadaşı Recep Baynaz ise Bozkuş'un değişimine dikkat çekerek, 'Çok azimli bir arkadaş. Bu kadar kilo verdiğine insanın inanası gelmiyor' dedi.

Tüm dünya genelinde 10 milyonu aşkın Parkinson hastası olduğu tahmin edilirken, Türkiye'de ise 180 binden fazla kişi Parkinson ile mücadele ediyor. Beyinde 'dopamin' adı verilen maddenin azalması ile ortaya çıkan Parkinson, genelde 60 yaş üzerindeki kişilerde görülmesine rağmen hastaların yüzde 5 ila 10'unda başlangıç yaşı 50 yaşında altında bulunuyor. 11 Nisan Dünya Parkinson Günü dolayısıyla hastalıkla ilgili açıklamalarda bulunan Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi'nden Doç. Dr. Ali Zırh, medikal tedavinin yetersiz kaldığı ya da şiddetli ilaç yan etkilerinin yaşandığı durumlarda özellikle beyin pili ve günümüzde gelişen teknolojilerle akıllı ses ötesi (MRgFUS) tedavilerinin hastalara yeni bir yaşam sunduğunu vurguladı.

'Parkinson hareketleri yavaşlatan bir hastalık''

Parkinson hastalığının beyinde dopamin eksikliği sonucu ortaya çıkan nörodejeneratif bir hastalık olduğunu belirten Doç. Dr. Zırh, hastalığın en sık hareketlerde yavaşlama, küçük adımlarla öne eğik yürüme, istirahat halinde para sayar tarzda titreme ve yüz hatlarında donuklaşma gibi belirtilerle kendini gösterdiğini ifade etti. İlk kez 1817 yılında James Parkinson tarafından 'titrek felç' olarak tanımlanan hastalığın günümüzde de önemli bir sağlık sorunu olmaya devam ettiğini belirten Doç. Dr. Zırh, her yıl 11 Nisan'ın Dünya Parkinson Günü olarak bu hastalığa dikkat çekmek amacıyla anıldığını söyledi.

İlaç tedavisi her zaman yeterli olmayabiliyor

Parkinson hastalığının başlangıç tedavisinin ilaç tedavisi olduğunu ifade eden Doç. Dr. Zırh, hastaların büyük bir kısmının hastalığın ilk yıllarında ilaçlarla günlük yaşamlarını normale yakın sürdürebildiğini dile getirdi. Ancak özellikle titremenin ön planda olduğu hastalarda ilk yıllarda ilaçlara yeterli yanıt alınamayabileceğini belirten Doç. Dr. Zırh, bu grup hastalarda beyin pili veya akıllı ses ötesi (MRgFUS) tedavilerinin titremeyi durdurmak için başarı ile kullanıldığını söyledi.

Beyin pili tedavisiyle hastalığın seyri geriye alınabiliyor

Tıbbi tedaviye yeterli cevap veremeyen ya da ilaç tedavisi ile günlük yaşamlarını artık düzenli sürdüremeyen veya ilaç yan etkileri nedeniyle yaşam kalitesi bozulan ya da azalan hastalar için Parkinson'un saatini geri almayı başarabilen beyin pili tedavisinin önemli bir seçenek olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Zırh, 'Beyin pili tedavisiyle 10 yıllık bir hastayı ameliyat ettiğimizde, hastalığın ilk yıllarındaki bulgularına yakın bir seviyeye getirmek mümkün olabiliyor. Çünkü bu yöntem yüksek doz ilacı taklit edebiliyor' dedi.

Beyin pili tedavisinin beyne yerleştirilen iki ince elektrot, birer uzatma kablosu ve göğüs bölgesinde cilt altına yerleştirilen cihazdan oluşan bir sistem olduğunu belirten Doç. Dr. Zırh, tıpta nöromodülasyonadı verilen bu yöntemle beynin içerisindeki hedef bölgelere verilen elektriğin frekansını, dalga boyunu ve şiddetini kontrollü şekilde ayarlayarak hastalık belirtilerinin önemli ölçüde azaltılabildiğini ifade etti.

Bıçaksız tedaviyle titreme durdurulabiliyor

Son yıllarda gelişen teknolojilerle birlikte uzun yıllardır kullanılmayan ve beynin içerisindeki bir noktaya lezyon yapma işleminden oluşan lezyon cerrahisinin ön plana çıktığını belirten Doç. Dr. Zırh, 'Akıllı Ses Ötesi Tedavisi (MRgFUS) dediğimiz yöntem sayesinde bıçak kullanmadan ve herhangi bir kesi yapmadan MR ünitesinde birkaç saat içinde beynin içinde hedeflenen bölgeye istenilen büyüklük ve sıcaklıkta, lazere benzer bir yakma işlemi gerçekleştirebiliyoruz' dedi.

Özellikle titremenin ön planda olduğu hastalarda bu yöntemin oldukça etkili olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Zırh, tedavi sonrası hastaların kısa sürede günlük yaşamlarına dönebildiğini ifade etti.

'Parkinson hastaları çaresiz değil'

Parkinson hastalığında umutsuzluğa yer olmadığını vurgulayan Doç. Dr. Ali Zırh, 'Tıbbi tedaviye cevap vermeyen ya da ilaç yan etkileri nedeniyle artık yaşam kalitelerini eskisi gibi sürdüremeyen hastalar için hastalığı ortadan kaldıramasak da günümüzde hem beyin pili hem de odaklanmış ultrason gibi yöntemlerle hastalıklarının ilk yıllarındaki hallerine geri dönüp, yaşama yeniden merhaba diyebilirler' sözleri ile açıklamasını tamamladı.

Öte yandan, Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi'nin dış cephesine Parkinson hastalığına dikkat çekmek amacıyla '11 Nisan Dünya Parkinson Günü' yazısı yansıtıldı.

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi bünyesinde kurulan Nörogelişimsel Değerlendirme Merkezi, çocukların gelişim süreçlerini bilimsel testler ve multidisipliner değerlendirmelerle analiz ederek, erken tanı ve doğru yönlendirme sağlamayı hedefliyor. Merkezde çocuk ve ergen psikiyatrisi, çocuk nörolojisi, çocuk sağlığı, genetik hastalıklar ve gelişim alanında çalışan uzmanlar birlikte çalışarak, çocukların bilişsel, davranışsal ve nörolojik gelişimini kapsamlı şekilde değerlendiriyor. Merkez özellikle otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), özgül öğrenme güçlüğü, gelişimsel gecikmeler ve konuşma bozuklukları gibi nörogelişimsel durumların erken tanısına odaklanıyor.

'Erken tanı çocukların yaşamını değiştirebilir'

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimi Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Sert, merkezin çocuk sağlığı açısından önemli bir ihtiyaca cevap verdiğini belirtti. Sert, 'Çocuklarda gelişimsel farklılıkların erken dönemde fark edilmesi hem akademik hem de sosyal gelişimi doğrudan etkiliyor. Hastanemizde kurulan NörogelişimselDeğerlendirme Merkezi ile çocukların gelişimini bilimsel ve bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmeyi amaçlıyoruz. Farklı branşlardan uzmanların aynı çatı altında çalışması tanı sürecini daha hızlı ve doğru hale getiriyor' dedi.

'Çocukların gelişim süreci özellikle ilk yıllarda çok hızlı ilerler'

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Emel Torun, erken çocukluk döneminin gelişim açısından kritik bir süreç olduğunu vurguladı. Torun, 'Çocukların gelişim süreci özellikle ilk yıllarda çok hızlı ilerler. Bu dönemde fark edilen gelişimsel gecikmeler veya farklılıklar, uygun destek ve eğitim programlarıyla önemli ölçüde iyileştirilebilir. Merkezimizde yapılan gelişim testleri ve klinik değerlendirmeler sayesinde çocukların gelişim profili ayrıntılı şekilde analiz edilebiliyor' ifadelerini kullandı.

Genetik değerlendirme tanı sürecini güçlendiriyor

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Genetik Hastalıkları Tanı ve Değerlendirme Uzmanı Prof. Dr. Zeynep Ocak ise bazı nörogelişimsel durumların genetik faktörlerle ilişkili olabileceğine dikkat çekti. Ocak, 'Gelişimsel sorunların nedenini doğru anlamak, tedavi ve izlem planının doğru şekilde oluşturulması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle gerekli durumlarda genetik değerlendirmeler ve ileri düzey testler uygulayarak tanı sürecini daha kapsamlı ve güvenilir hale getiriyoruz. Multidisipliner yaklaşım sayesinde çocukların sağlık durumunu yalnızca tek bir açıdan değil, tüm yönleriyle ele alabiliyoruz' dedi.

Ocak ayrıca tanı konulan genetik hastalıkların yalnızca mevcut hastanın yönetimi açısından değil, aynı zamanda ailenin gelecekteki gebelik planlaması açısından da kritik bilgiler sunduğunu vurguladı. Ocak, 'Elde edilen genetik bulgular doğrultusunda ailelere ayrıntılı genetik danışmanlık veriyoruz. Bu kapsamda sonraki gebeliklerde hastalığın tekrar etme riskini değerlendiriyor ve gerekli durumlarda doğum öncesi tanı yöntemlerini planlıyoruz. Doğum öncesi tanı ile gebelik sürecinde bebeğin etkilenip etkilenmediği güvenilir yöntemlerle belirlenebilmektedir' ifadelerini kullandı.

Ocak, bazı durumlarda ise yardımcı üreme teknikleri ile birlikte uygulanan preimplantasyon genetik tanı yöntemlerinin önemli bir seçenek olduğunu belirterek, 'Preimplantasyongenetik tanı sayesinde hastalığa neden olan genetik değişikliği taşımayan embriyolar seçilerek sağlıklı gebelik elde edilmesi mümkün olabilmektedir. Bu yaklaşım, özellikle tekrarlayan genetik hastalık öyküsü bulunan aileler için önemli bir avantaj sağlamaktadır' dedi.

Nörolojik değerlendirme gelişim haritasını ortaya koyuyor

Çocuk Nörolojisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Ece Gültekin, nörolojik değerlendirmelerin gelişimsel farklılıkların anlaşılmasında önemli rol oynadığını söyledi. Gültekin, 'Dikkat eksikliği, öğrenme güçlüğü veya gelişimsel gecikmeler gibi durumların altında nörolojik faktörler bulunabiliyor. Bu nedenle çocukların nörolojik muayene ve değerlendirmeleri tanı sürecini güçlendiriyor. Multidisiplinerekip sayesinde çocukların gelişimsel durumu daha net ortaya konulabiliyor' diye konuştu.

Ailelere anlaşılır ve hızlı raporlama

Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı Uzm. Dr. Umut Balatacı ise merkezin ailelere daha sistematik bir değerlendirme süreci sunduğunu ifade etti. Balatacı, 'Merkezimizde çocuklar için gerekli test ve değerlendirmeler planlı bir şekilde gerçekleştiriliyor. Ekip tarafından yapılan değerlendirmelerin ardından ailelere kapsamlı bir geri bildirim sunuluyor. Amaç sadece tanı koymak değil, çocuğun gelişimini destekleyecek doğru yönlendirmeleri yapmak' dedi.

Balatacı, 'Merkezimizde yapılan değerlendirmelerin ardından çocuklarımızın güçlü ve zayıf yönlerini somutlaştırıp, bireysel yol haritalarını netleştirmek, devam eden takiplerde değişebilecek ihtiyaçlar ile şekillenecek dinamik erken müdahale programlarını çocuğumuza özel olarak planlamak, öncelikle çocuklarımızın sağlığı için elzemdir. Ailelerin kafa karışıklığının giderilmesi ve bundan sonraki sürece daha etkin odaklanabilmeleri açısından ayrıca önemlidir' diye konuştu.

Sivas Akran Akademi Eğitim Kurumları Dil ve Konuşma Terapisti İrem Çimendil, konuşma terapisine ilişkin açıklamalarda bulundu. Konuşma güçlüğü çeken veya konuşamayan çocukların hazırlanacak program sayesinde sağlıklı bir şekilde konuşabileceğini ifade eden Çimen, erken müdahaleye dikkat çekti. Küçük yaşlarda başlatılan terapinin çok daha kısa sürede olumlu etkileri olduğunu söyleyen Çimen, aileleri uyardı.

'Bireylerin iletişim becerilerini geliştirmeyi amaçlıyoruz'

Çimen, 'İletişim, dil, konuşma, ses ve yutma bozukluklarının değerlendirilmesi, tanılanması ve terapi yoluyla müdahale edilmesini kapsayan bilimsel ve klinik bir uzmanlık alanıdır. Bizler, çocukluk döneminden yetişkinlik dönemine kadar her yaş grubunun ihtiyacına yönelik bilimsel temelli değerlendirme ve müdahale yöntemleri kullanarak bireylerin iletişim becerilerini geliştirmeyi ve yaşam kalitelerini artırmayı amaçlarız. Konuşma sesi bozuklukları, gecikmiş dil konuşma, otizm, down sendromu, gelişimsel dil bozuklukları, kekemelik, hızlı-bozuk konuşma, afazi, apraksi, dizartri, ses bozuklukları, dudak ve damak yarıklığı, yutma bozuklukları gibi iletişimi, dili ve konuşmayı etkileyen birçok farklı alanda çalışıyoruz. Akran Akademi'de özellikle pediatrik grupta görülen bozukluklarda dil ve iletişim becerilerinin desteklenmesine yönelik bireysel terapi programlarını yürütüyoruz' dedi.

'Bilimsel dayanağı olmayan bilgilerle süreci geciktirmeyelim'

Ailelerin erken harekete geçmesi gerektiğine vurgu yapan Çimen, 'Eğer çocuk yaşıtlarına göre geç konuşmaya başladıysa, kelime dağarcığı sınırlıysa, cümle kurmakta zorlanıyorsa, konuşma sırasında bazı sesleri yanlış üretiyor, ses düşürüyor, sesleri karıştırıyor veya konuşması anlaşılmıyorsa, konuşmada hece ya da kelime tekrarları, uzatmalar ve takılmalar görülüyorsa dil ve konuşma terapistlerine başvurulabilir. Yine söylenenleri anlamada güçlük, yönergeleri takip edememe, çiğneme ve yutma problemleri, salya kontrolünde zorluk veya dudak, dil ve damak gibi oral yapılara ilişkin motor problemler mevcutsa ayrıca otizm, down sendromu, işitme kaybı, serebral palsi, afazi ve dizartri gibi durumlara bağlı bozukluklarda dil ve konuşma terapistine başvurulmalıdır. Fakat bireyin temel problemi dil ve konuşma alanından ziyade akademik beceriler, öğrenme güçlüğü, dikkat, davranış ve günlük yaşam becerileri ile ilgiliyse bireysel eğitim için özel eğitim uzmanlarına başvurulmalıdır. Unutmayalım dil ve konuşma problemlerinde erken müdahale çok önemlidir. 'Daha küçük, büyüyünce geçer', 'Erkek çocuk geç konuşur', 'Okula başlayınca düzelir' gibi toplumda sıkça söylenen ancak bilimsel dayanağı olmayan bilgilerle süreci geciktirmeyelim. Erken dönemde doğru uzmandan alınan destekle ilerlemek, çocuğun gelişimi için en sağlıklı sonucu verecektir' şeklinde konuştu.

Tokat'ta nisan ayında etkili olan kar yağışı, kene popülasyonunun azalacağı yönündeki beklentileri yeniden gündeme getirdi. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Adem Keskin, kış şartlarının keneler üzerindeki etkisine ilişkin yaptığı değerlendirmede Türkiye'de zaman zaman görülen aşırı yağışların 'iklim düzensizliği' olarak nitelendirildiğini ve bu durumun kene popülasyonlarını doğrudan etkileyebileceğini belirtti. Keskin, toplumda yaygın olan 'kış uzun sürerse yazın kene azalır' düşüncesinin ise her kene türü için geçerli olmadığını ifade etti.

'Bazı kene türleri kış ve sonbaharda da aktif olabiliyor'

Kışın sert geçmesi ve kar örtüsünün bulunmasının kenelerin tamamen yok olduğu anlamına gelmediğini belirten Prof. Dr. Keskin, 'Hava sıcaklığının yaklaşık 4 derece olduğu dönemlerde dahi kene toplayabiliyoruz. Özellikle soğuğa dayanıklı bazı türler, kış ve sonbahar aylarında da aktif olabiliyor. Bazı kene türleri larva evresinde eksi 20 derecenin altındaki sıcaklıklarda dahi uzun süre hayatta kalabiliyor. Keneler, aşırı soğukta doğrudan yüzeyde kalmak yerine daha korunaklı alanlara yönelir. Toprak altı, taş altı ve yaprak döküntülerinin bulunduğu alanlar, kışın dış ortama göre daha sıcak olduğu için keneler buralarda yaşamlarını sürdürebilir' dedi.

'Keneler antifriz proteinleri sayesinde soğuğa dirençli'

Kenelerin biyolojik olarak da oldukça dayanıklı canlılar olduğuna dikkat çeken Keskin, bu canlıların antifriz proteinleri sayesinde düşük sıcaklıklara karşı direnç geliştirdiğini belirterek, 'Bazı kene türleri kışı yumurta, bazıları ise larva halinde geçirir. Kene yumurtalarının da çevresel tehditlere karşı koruma mekanizmaları vardır. Keneler, yumurtalarını 'Gené's organı' adı verilen yapıdan salgılanan bir sıvıyla kaplayarak kuruma, bakteri ve mantarlara karşı koruyabilir. Kene popülasyonlarının ciddi şekilde azalması için uzun süreli ve çok düşük sıcaklıkların etkili olması gerekir. Bunun dışında keneler, kışı dinlenme halinde geçirerek varlıklarını sürdürebilir' ifadelerini kullandı.

Aşağı Eğlence Mahallesi'nde bulunan Kanuni Parkı içindeki kafede gerçekleşen açılış törenine Keçiören Belediye Başkanı Dr. Mesut Özarslan, Keçiören Kaymakamı Dr. Mehmet Akçay, Ankara Çölyak Derneği Başkanı Mehmet Tanrıseven, Çölyak Derneği Başkan Yardımcısı Metin Erdem, siyasi parti temsilcileri, muhtarlar ve çok sayıda davetli katıldı.

Program, saygı duruşunun ardından İstiklal Marşı'nın okunması ile başladı. Protokol konuşmalarının ardından kurdele kesilerek Glütensiz Kafe'nin açılışı gerçekleştirildi.

Glütensiz ortamlar oluşturmanın ilk adımını attıklarını kaydederek bir anısını anlatan Keçiören Belediye Başkanı Dr. Mesut Özarslan oldukça duygulandı. Özarslan, çölyak hastası bir anne ile yaşadığı diyalog sonrası harekete geçtiğini kaydetti.

Açılışın ardından protokol üyeleri kafeyi gezerek glütensiz ürünler hakkında bilgi aldı.

Programın sonunda katılımcılara kafede hazırlanan glütensiz yiyeceklerden ikram edildi.

Medicana Ankara Hastanesi tarafından kanserle mücadele ve tedavi yöntemleri konusunda vatandaşları bilinçlendirmeye yönelik 'Küllerinden Doğan Işıklara' konulu panel düzenlendi. Medicana International Ankara Hastanesi uzmanları ve kanseri yenen Pelin Uzunoğlu'nun konuşmacı olarak katıldığı panelde, kanserin artık 'çaresiz bir hastalık' değil, yönetilebilir bir süreç olduğu vurgulandı.

'Sözün bıçağı bazen hastalıktan daha çok acıtıyor'

Kendi kanser yolculuğunu 'Küllerimden Işığa' kitabında anlatan Yazar Pelin Uzunoğlu, hastalık sürecinde moral ve motivasyonun kritik önemine değinerek, 'Kanser olmuş olabilirim ama bir şekilde farkındalık çalışması yapayım dedim. 'Meme Kanseri Yenileceksin PLN' isimli sayfamla başladım, şu an 280 kadınla 'Işığın Kız Kardeşliği' grubunda bir aradayız. Kitabımda 'Sözün Bıçağı' dediğim bir bölüm var; insanların bize iyi niyetle söylediği ama canımızı acıtan cümleleri anlattım. Birisi bana 'Hala nasıl gülebiliyorsun? Ben olsam intihar ederdim' demişti mesela. Amacım insanlara umudu yitirmemeleri gerektiğini anlatmaktı. Erken tanı hayat kurtarır, özellikle kemoterapi almadan bu süreci bitirebilmek en kıymetli olanıdır' dedi.

'Radyoterapi güvenle ışığa yürüyebileceğimiz bir yola evrildi'

Tedavideki teknolojik gücü ve değişen kanser algısını anlatan Radyasyon Onkolojisi Uzmanı Prof. Dr. Petek Erpolat, radyoterapinin artık hastalar için konforlu bir aşama olduğunu belirterek, 'Artık kanser çaresiz, adını duyduğumuzda tüylerimizin diken diken olacağı bir durum olmaktan bence çıktı. Hatta çoğu hastalık için bir kronik süreç, yani rutin kontrollerimizi aksatmamamız gereken bir süreç. Radyoterapi çok gelişti, çünkü teknoloji bağımlı. Şu anda müthiş sofistike cihazlarımız var, planlama sistemlerimiz var. Amacımız burada hedef dokuya yüksek doz, hastalığı kontrol edecek dozları uygularken çevre normal dokuları mümkün olduğunca korumak. Dolayısıyla radyoterapi ile lokal kontrol başarılarımız çok arttı ve yan etkileri de minimize ettik. Dolayısıyla korkulacak bir süreç olmaktan çıktı artık, çoğu hasta için güvenli bir süreç haline geldi' ifadelerini kullandı.

'Şifa sadece ameliyathaneden geçmiyor'

Cerrahinin iyileşme sürecindeki stratejik önemini ve hekim-hasta iletişiminin gücünü anlatan Genel Cerrah ve Başhekim Doç. Dr. Gülçin Türkmen Sarıyıldız ise şu ifadeleri kullandı:

'Bugün bir hastalıktan değil, bir yolculuktan söz ediyoruz. Kanser tanısıyla başlayıp, fiziksel olduğu kadar duygusal ve sosyal yönleri de olan çok katmanlı bir süreç. Bu yolculukta ilk adım genellikle cerrahi ekipler tarafından atılıyor. Ameliyat masasında aldığımız her karar aslında yalnızca o anı değil, hastanın gelecekteki yaşam kalitesini de şekillendirir. Ancak şifanın yolu sadece ameliyathaneden geçmiyor. Bir hastanın elini tutmak, gözlerinin içerisine bakarak 'yalnız değilsiniz' diyebilmek, bazen bu kadar güçlü teknolojik altyapımızın olduğu yerde aslında daha kıymetli olabiliyor. Biz sadece hastalığı değil, hastayı tedavi ediyoruz.'

Panel, kanserle mücadele eden katılımcıların deneyimlerini paylaştığı duygu dolu anların ardından toplu hatıra fotoğrafı çekilmesiyle sona erdi.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, evlilik ile kanser riski arasındaki ilişkiye yönelik yapılan büyük ölçekli bir araştırmayı değerlendirdi. Özkaya, 'Geçen hafta yayınlanan ve ABD'de dört milyondan fazla vakayı kapsayan büyük bir araştırmaya göre, evliliğin kanser riskinin azalmasıyla bağlantılı olabileceğini öne sürüyor ve hiç evlenmemiş yetişkinlerin kansere yakalanma riski, evlenmiş olanlara göre önemli ölçüde daha yüksek olduğunu belirtiyor. Hiç evlenmemiş erkeklerde kanser oranları, boşanmış veya dul kalmış erkekleri de içeren evli erkeklere göre yüzde 68 daha yüksektir. Hiç evlenmemiş kadınlarda ise bu oran daha da yüksektir ve yüzde 83 olarak bildirilmiş. Bu yeni gözlem, evlenmenin kanseri önlediği veya insanların evlenmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Ancak evlilik, kanserin daha erken teşhis edilmesi ve daha iyi hayatta kalma oranıyla zaten ilişkilendirilmektedir. Evli bireyler genellikle (ancak her zaman değil) daha güçlü destek sistemlerine, daha büyük ekonomik istikrara sahiptir ve kanser tedavi rejimlerine uyma olasılıkları daha yüksektir. Bundan şunu çıkarmak gerekiyor: Evli değilseniz kanser risk faktörlerine daha fazla dikkat etmeniz, ihtiyaç duyabileceğiniz taramaları yaptırmanız ve sağlık bakımınızı güncel tutmanız gerektiği anlamına geliyor' dedi.

Kadın ve erkek arasındaki fark

Özkaya şunları söyledi: 'Erkekler ve kadınlar biraz farklı örüntüler gösterdi. Hiç evlenmemiş erkeklerin kansere yakalanma olasılığı, evli erkeklere göre yaklaşık yüzde 70 daha fazlayken, hiç evlenmemiş kadınların kansere yakalanma ihtimali, evli veya daha önce evlenmiş kadınlara göre yaklaşık yüzde 85 daha fazlaydı. Bu, daha geniş bir eğilimin küçük ama dikkate değer bir tersine dönüşünü temsil ediyor: Erkekler genellikle sağlık ve sosyal faktörler açısından evlilikten kadınlardan daha fazla fayda görüyor. Bu durumda ise kadınlar evlilikten erkeklerden biraz daha fazla fayda görmüş gibi görünüyor. Evlilik ile kanser arasındaki en güçlü bağlantılar, enfeksiyon, sigara veya alkol kullanımıyla ilgili kanserlerde ve kadınlarda yumurtalık ve rahim kanseri gibi üreme ile ilgili kanserlerde görüldü. Araştırmacılar, meme, tiroit ve prostat kanserleri de dahil olmak üzere, güçlü tarama programlarına sahip kanserler için daha zayıf bağlantılar buldular. Daha az sigara içen, daha az alkol tüketen, kendine daha iyi bakan ve sosyal hayata daha fazla entegre olan kişilerin evlenme ihtimallerinin de daha yüksek olması muhtemeldir. Yine de araştırmacılar, evlilik ile kanser arasındaki bağlantının 50 yaş üstü yetişkinlerde daha güçlü olduğunu buldular; bu da insanların yaşlandıkça ve kanser risk faktörlerine maruz kaldıkça, evlilikle ilişkili faydaların daha belirgin hale gelebileceğini düşündürüyor. Aslında buna şu gözle bakmak gerekiyor. Eğer bekarsanız ve daha izole bir yaşam sürüyorsanız, tarama veya önleme faaliyetlerine katılma olasılığınız daha düşüktür. Sağlık Bakanlığımızın Sağlıklı Hayat Merkezleri ücretsiz olarak tüm halkımıza sadece kanser taramalarında değil her türlü sağlık sorunlarınıza ve sorularınıza evli veya bekar ayırt emeksizin hizmet verdiğini hatırlatmak istiyoruz.'

Gönen Ticaret Borsası tarafından yapılan açıklamada, Balıkesir Valiliği'nin kararıyla il genelinde faaliyet gösteren tüm hayvan pazarlarının ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığı bildirildi. Açıklamada, 'Balıkesir Valiliğinden gelen kararla şap hastalığı nedeniyle hayvan pazarlarının tamamı kapatılmıştır' ifadelerine yer verildi.

Türkiye'nin önemli hayvancılık merkezlerinden biri olan Balıkesir'de, özellikle Kurban Bayramı öncesinde artan hayvan hareketliliği nedeniyle alınan kararın, hastalığın yayılmasını önlemeye yönelik olduğu değerlendiriliyor.

Yetkililer, üretici ve yetiştiricilere tedbirlere titizlikle uyma çağrısında bulunurken, sürece ilişkin gelişmelerin kamuoyuyla paylaşılmaya devam edileceği bildirildi.