Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye'deki temaslarına devam ediyor. Bakan Fidan, Selahaddin Eyyubi Türbesi ve Türk Hava Şehitliği'ni ziyaret etti. Bakan Fidan, ayrıca Muhyiddin İbnü'l-Arabi Camii ve Türbesi ile Mevlana Halid-i Bağdadi Türbesi'ne, Süleymaniye Külliyesi'ne ve Şam Emevi Camii'ne de ziyaret gerçekleştirdi.

Bakan Fidan, dün resmi ziyaret için geldiği Suriye'de temaslarını sürdürüyor. Fidan bugün Suriye Halk Meclisi Halep Milletvekili ve Suriye Türkmen Meclisi Başkanı Abdurrahman Mustafa ve beraberindeki heyet ile bir araya geldi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Ömer Bulut, Suriye'nin başkenti Şam'da 27 ülkeden 356 firma ve bin 700'den fazla markanın katılımıyla kapılarını açan 'İmar 2026' Fuarı'nın açılışına katıldı. Bulut, yaptığı konuşmada iki ülke arasındaki komşuluk bağlarına dikkat çekerek, 'Komşuluk bir ses mesafesi gerektirir. Eğer bir komşunun derdi varsa seslenmesi yeterlidir. Onun için biz eğer Suriye'nin bir derdi varsa bir ses mesafesindeyiz. Hepimiz Türk milleti olarak Suriye'nin yanındayız' ifadelerini kullandı.

'Suriye fiilen yeniden imar sürecine girmiştir'

Fuarın açılışında konuşan Suriye Yerel Yönetimler ve Çevre Bakanı Muhammed Anjarani ise, uluslararası katılımın Suriye'nin geleceğine duyulan güveni simgelediğini belirterek, 'Suriye fiilen yeniden imar sürecine girmiştir. Amacımız 'çadırların olmadığı bir Suriye' vizyonuyla halkımızın evlerine dönebileceği projeleri ve istihdam alanlarını hayata geçirmektir' dedi.

'Ülkede yaşam normale döndükten sonra en önemli sorunlarından bir tanesi iskan sorunu'

Bakan Yardımcısı Ömer Bulut, İHA'ya verdiği özel röportajda, 'Suriye'de 10 yıldan daha uzun bir süredir savaşlarla geçen bir zaman var. Tabii savaş öncesinde de kapalı bir rejim var. Dolayısıyla dünyadaki gelişmelerden uzak kalan bir ülke. Dolayısıyla yıkım bana göre savaş zamanıyla alakalı değil. Daha önce de yapılamayan gerek altyapı, gerek üstyapı, gerek şehrin diğer işlerine yönelik yapılmamış olan, ihmal edilen yatırımlar var. Bugün geldiğimiz noktada Suriye'de bir istikrarlı hükümet oluşmuş durumda. Gün geçtikçe bu daha da pekişecek, vatandaşın ülke yönetimine katılımı daha yükselmiş olacak, artmış olacak. Dolayısıyla bir ülkede yaşam normale döndükten sonra o ülkenin en önemli sorunlarından bir tanesi güvenlikten sonra konut, yani iskan sorunu' ifadelerini kullandı.

'Suriye'nin imarında Türkiye, diğer ülkelerin birkaç adım önünde'

Suriye'de 20 milyona yakın Suriyelinin bulunduğunu kaydeden Bulut, 'Ben daha önce Halep'e de gitmiştim. Gerek savaşın etkisiyle gerek biraz önce bahsettiğim ihmallerden kaynaklı olarak yapı stoku eskimiş durumda. Dolayısıyla Suriye'nin süratle imarlarının yapılması gerekir. Bu konuda bizim bazı avantajlarımız var. Bu nedir? Bu coğrafyaya çok yakın olmamız, tarihten kaynaklanan iki ülke halkları arasındaki yakın işbirliği, hatta akrabalık ilişkilerinden tutun da ticari ilişkilere kadar güçlü zaten' ifadelerini kullandı.

Savaş sırasında da birçok Suriye vatandaşının Türkiye'ye geldiğini hatırlatan Bulut, 'Bunların bir kısmı geçici olarak Türkiye'de yaşadı. Bir kısmı hala Türkiye'de yaşamaya devam ediyor. Türkiye'deki istihdama, Türkiye'deki üretime katılmış durumdalar. Dolayısıyla Suriye'nin imarında Türkiye, jeopolitik konumu itibarıyla diğer ülkelerin bir adım önünde. Hatta birkaç adım önünde' dedi.

'İstiyoruz ki yanımızda geleceğe umutla bakan şehirler olsun'

Bakan Yardımcısı Bulut, 'Biz istiyoruz ki yanımızda istikrarlı, vatandaşı mutlu, huzurlu, ülkesini seven, geleceğe umutla bakan şehirler olsun. Bu hem güvenlik açısından önemli hem de bölgenin gelişimi açısından önemli. Bu maksatta biz tabii ki buna benzer bir savaş olmasa da savaştan yıkımı daha ağır olan depremler yaşadık. 15 milyon vatandaşımızı etkileyen deprem yaşadık. İki yıl gibi kısa bir sürede bakanlığımızın inşa faaliyetleriyle çalışmalar tamamlandı. Orada edinmiş olduğumuz büyük tecrübe var. Bu tecrübe sadece inşaat yapmakla alakalı değil. Projelendirme, planlama, yola koyulma; bu işler kolay işler değil' dedi.

Bulut, 'Bir işe başladığınız zaman biter ama ona başlamak önemli olan. Dolayısıyla bizim oradaki tecrübemizi Suriye'ye bugün açılış konuşmamda da zikrettim. Her türlü iş birliğine, her türlü teknik ve yapım işinde ortaklıklar kurabileceğimizi ifade ettim. Üç bakanla görüştük. Onların da Türkiye'ye bakışı zaten sıcak. Burada hep birlikte inşallah Suriye'yi daha güzel günlere hazırlamış olacağız' ifadelerini kullandı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye'deki temaslarını sürdürüyor. Bakan Fidan, Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Suriyeli mevkidaşı Esad Hasan Şeybani ve Suriye İçişleri Bakanı Enes Hattab ile bir araya geldi. Gerçekleştirilen üçlü görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkiler ve çeşitli alanlarda sürdürülen iş birliğinin yanı sıra bölgesel ve küresel alandaki son gelişmeler ele alındı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, resmi ziyarette bulunduğu Suriye'de temaslarını sürdürüyor. Bakan Fidan, Suriyeli mevkidaşı Esad Hasan Şeybani ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara tarafından kabul edildi. Görüşmede bölgesel ve küresel son gelişmeler ele alındı. Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani de görüşmede yer aldı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Şam'da Suriyeli mevkidaşı Esad Hasan Şeybani ile görüştü. Görüşmenin ardından ikili basın toplantısı düzenledi. Bakan Fidan konuşmasına mevkidaşı Şeybani'ye gösterilen misavirperverlik için teşekkür ederek başladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın selamlarını ileten Fidan, 'Suriye-Türkiye ilişkileri son iki yıldır inanılmaz bir şekilde ivme kazanmış durumda. Çünkü yeni özgür Suriye kurulduktan sonra, Aralık 2024'ten itibaren, gerçekten Suriye sadece Türkiye ile ilişkilerinde değil, adeta dünya ile ilişkilerinde bir yeni başlangıç yapmak zorunda kaldı. Çünkü eski Suriye, bildiğiniz gibi dünyadan izole edilmiş, kendi halkını baskı altına alan, adeta kanını emen sömüren bir rejimdi. Eski Suriye'nin gitmesi, yeni Suriye'nin gelmesi, herkesin gördüğü gibi bölgeye istikrar getiren, ülkeye barış getiren, ekonomik kalkınma getiren, terörle mücadeleyi daha da ilerleten bir husus olmuştur' dedi.

'Suriye, Türkiye ile her türlü alanda yapıcı iş birliğini geliştirme konusunda çok büyük gayret göstermekte'

Bölge ülkelerinin ve uluslararası toplumun, Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara liderliğindeki hükümetin yürüttüğü çalışmalara destek verdiğini belirten Fidan, 'Bu noktada Suriye devleti, hükümeti uluslararası toplumla, bölge ülkeleriyle, Türkiye ile her türlü alanda yapıcı iş birliğini geliştirme konusunda çok büyük gayret göstermekte. Biz de bunun yakından tanığıyız. Aramızda çok konu var. Bu konuların ilerletilmesi için çok ciddi sistemik bir çalışma yapmamız gerekiyor' diye konuştu.

Bakan Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Suriye Devlet Başkanı eş-Şara'nın dışişleri bakanlıklarına ortak planlama grubu kurup, iki ülke arasındaki bütün konuların olabildiğince en hızlı ve en profesyonel şekilde çözülmesi, ilerletilmesi konusunda talimat verdiğini belirtti. Fidan, 'Dolayısıyla kardeşimle çok sık buluşmamız gerekiyor. Sadece ikili ilişkilerimizin değil, bekleyen ticari, lojistik, kültürel, siyasi, ekonomik birçok konu var. Onların hepsinin teker teker envanterini çıkartıp, üstünden geçip ne oluyor, nasıl gidiyoruz bunlara bakmamız gerekiyor. Bu konuda çok şükür güzel adımlar atılıyor. Suriye'nin her geçen gün daha ekonomik olarak daha kalkındığını, savaştan kaynaklı yaralarını daha da fazla sarmaya başladığını görüyoruz. Bu sadece Suriye halkı için değil, gerçekten bölge için de önemli bir haber. İnşallah bölgemizdeki bütün savaşlar, bütün çatışmalar, bütün işgaller tıpkı Suriye'de olduğu gibi teker teker, mutlu bir şekilde sona erer ve bölgemiz hak ettiği huzura, refaha, emniyete kavuşur' ifadelerini kullandı.

'SDG'nin kendini feshetmesi yönünde yapmış olduğu deklarasyonu kıymetli buluyoruz'

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yakın gelecekte Suriye'yi ziyaret edeceğini belirterek, 'Kendileri bu ziyareti çok uzun zamandır arzu etmekte, şartları oluşturmaya çalışıyoruz. Ben de bu ziyaretimde kendisinin ziyareti öncesindeki yüksek planlama grubunun yapabileceği çalışmaları gözden geçirdik. Bu açıdan da bu ziyaretimiz önem taşımakta' şeklinde konuştu.

Suriye'de olumlu gelişmelerin devam ettiğini kaydeden Fidan, 'Bunlardan biri de içerideki iş bütünleşme ile alakalı son günlerde entegrasyon sürecindeki güzel haberlerdi. SDG'nin kendini feshetmesi ve Suriye'nin devlet kurumlarına entegrasyonu yönünde yapmış olduğu deklarasyonu kıymetli buluyoruz. Önemli bir adım, önemli bir girişim. Suriye hükümetinin yürüttüğü yapıcı çalışmalara verilen önemli bir yapıcı cevap. İnşallah bunun alanda vakit geçirilmeden pratiğe evrilmesini, sonuçlanmasını bekliyoruz. Bu deklarasyon aşaması önemli ama bunun da tabii hayata geçmesi gerekiyor. Ülkedeki bütün silahlı unsurların merkezi devlet yapısı altında bütünleşmesi, Suriye'nin egemenliğinin toprak bütünlüğünün ve toplumsal birliğinin güçlendirilmesi bakımından zaruridir' dedi.

'Entegrasyon sürecinin de en iyi şekilde sonlanmasını bekliyoruz'

Sadece SDG'nin değil iç savaş döneminden kalma ne kadar silahlı grup varsa bunların hepsinin teker teker milli ordu altında birleştiğini söyleyen Fidan, 'Bu ülkenin istikrarı için önemli, ülkeye yatırım getirilmesi için önemli. Ülkenin milli bünyesinin güçlü olması için önemli. Ülkedeki bütün vatandaşların kendilerini emin hissetmesi için önemli. Bu konudaki adımlarının hepsini tabii ki destekliyoruz Entegrasyon sürecinin de inşallah en iyi şekilde sonlanmasını bekliyoruz. Yani burada Suriyelilerin eşit vatandaşlık temelinde hiçbir inancın, etnik kimliğin inkara ve takibata uğramadan, baskı altında kalmadan özgürce kendilerini ifade etmeleri, yaşamaları önemlidir. Entegrasyon sürecinde Kürt vatandaşlarımızın eskisinden daha fazla kendilerine emin, daha fazla özgür, daha fazla müreffeh hissetmeleri amaçlanmalıdır. Türkiye'nin de perspektifi budur. Türkiye Cumhurbaşkanımız özellikle Suriye'de ve Irak'taki Kürt kardeşlerimizin refahı, istikrarı ve emniyeti içinde büyük bir hassasiyet göstermektedir. Biz de bu konudaki bütün çalışmalarımızı ona göre yürütmekteyiz' diye konuştu.

'Eski rejimden miras kalan engellerden kardeşlerimiz sırasıyla tek tek kurtulmakta'

Suriye'de ekonomi başta olmak üzere diğer alanlarda da birçok gelişme yaşandığını aktaran Bakan Fidan, 'ABD, Suriye'yi terörizme sponsor olan ülkeler listesinden çıkardı. Bununla beraber Suriye'nin dünya ekonomisiyle yeniden bütünleşmesinin önündeki başlıca engellerden biri daha ortadan kalkmış oldu. Bu önemli bir haber. Özellikle yatırımcıları çok yakından ilgilendiren bir haber. Bankacılık açısından da, finans açısından da önemli bir haber. Kendilerini tebrik ediyoruz. Geçtiğimiz günlerde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın gündeminde bulunan Suriye'nin nükleer dosyası da elhamdülillah kapatılmış durumda. Arkadaşlarımız gerçekten bu konuda çok profesyonel, uyumlu, iyi bir çalışma gösteriyorlar. Kendilerini de tebrik ediyoruz. Türkiye olarak da bu konuda her türlü yapıcı katkıyı vermeye gayret ediyoruz. Özellikle eski rejimden miras kalan engellerden kardeşlerimiz sırasıyla tek tek kurtulmakta. Ticaret Bakanımız Ömer Bolat geçtiğimiz günlerde beraberinde geniş bir iş insanı heyetiyle Şam ve Halep'i ziyaret etti. Önümüzdeki dönemde karşılıklı yatırımları artırmayı ve orta vadede ikili ticaret hacmimizi 10 milyar dolara çıkarmayı hedefliyoruz' ifadelerini kullandı.

'Türkiye üzerinden ise Avrupa'ya bağlanan bir Suriye var'

Enerji alanında önemli bir iş birliği potansiyeli olduğuna vurgu yapan Fidan, 'Bağlantısallık alanında da çalışmalarımızı hızlandırıyoruz. Özellikle Hürmüz Boğazı'nda son olan olaylardan sonra dünya ve bölge ekonomisinin nasıl krize girdiğini de gördük. Bağlantısallık giderek önem kazanmakta. Suriye'nin bu konuda hayati rol oynayacağını düşünüyoruz. Ürdün ve Suudi Arabistan üzerinden Körfez'e, Irak üzerinden Doğu'ya, Türkiye üzerinden ise Avrupa'ya bağlanan bir Suriye var. Bunun haritada değil aynı zamanda pratikte de inşa edilecek olan demir yolları, kara yolları, boru hatlarıyla da hayata geçmesini arzu ediyoruz. Biliyorsunuz şu anda bir demir yolu projesi var. Türkiye, Suudi Arabistan, Suriye'nin üzerinde çalıştığı bu güzergahı hem Körfez'e hem Avrupa'ya bağlayan önemli bir proje. Bu konuda da yoğun bir çalışmamız var' şeklinde konuştu.

'İsrail'in izlediği politikalar olumlu gidişatın önündeki en ciddi engeli teşkil etmekte'

Olumlu tablo içerisinde bir tane olumsuz tablo olduğuna dikkat çeken Hakan Fidan, 'Bölgeye ve dünyaya bu kadar umut veren bir Suriye varken birdenbire Suriye'nin istikrarsızlaştırılması için gayret gösteren bir aktör var. O aktörün adını da biliyorsunuz, İsrail. İsrail'in izlediği politikalar olumlu gidişatın önündeki en ciddi engeli teşkil etmekte. Ebu Zuhur Hava Üssü'ne yönelik gerçekleştirilen saldırı bunun en son örneklerinden biridir. Suriye'nin kendi topraklarında güvenliği sağlaması, terörizmle mücadele etmesi ve ulusal kapasitesini geliştirmesi Suriye'nin egemenlik hakkıdır. İsrail'in saldırıları, uluslararası toplumun terörizme karşı yürüttüğü ortak mücadeleye de zarar vermekte. İsrail, Suriye'nin askeri kapasitesini sistematik şekilde hedef alarak DEAŞ gibi terör örgütlerine dolaylı biçimde destek vermektedir' dedi.

'Yaşanan istikrarsızlıkta İsrail'in parmağının olduğunu biliyoruz'

Suriye'nin güneyindeki gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirten Dışişleri Bakanı Fidan, 'Burada yaşanan istikrarsızlıkta İsrail'in parmağının olduğunu biliyoruz. Zaten kendileri de bunu saklamıyorlar, açıktan söylüyorlar. Dürziler, Suriye toplumunun asli unsurlarından biridir ve geleceklerini Suriye'nin birlik ve bütünlüğü içerisinde görmektedir. Geçen yıl açıklanan Süveyda yol haritası, güvenliğin tesisi, kamu hizmetlerinin yeniden sağlanması ve toplumsal uzlaşı bakımından gerekli zemini sunmaktadır. Bu noktada ihtiyaç duyulan adım, üzerinde mutabık kalınmış ve bu çerçevenin hayata geçilmesidir. Diğer yandan, İsrail'le güneyde varılacak kalıcı çözümün zemini de bellidir. 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması temelinde bir güvenlik düzenlenmesi, bu bakımdan tek gerçekçi çerçeveyi oluşturmaktadır. Uluslararası toplumdan bu konuda daha kararlı ve sonuç alıcı bir tutum bekliyoruz' diye konuştu.

'Suriyeli kardeşlerimizle her alanda yakın iş birliğimizi sürdüreceğiz'

Bugünkü görüşmede İsrail'in eylemlerine verilebilecek cevapları değerlendirdiklerini söyleyen Fidan, 'İsrail'in uluslararası hukuka aykırı şekilde Suriye'nin egemenliğine kast eden adımları karşısında, değerli kardeşim Şeybani ile Birleşmiş Milletler başta olmak üzere uluslararası kuruluşların nasıl daha etkin biçimde harekete geçirilebileceğini de etraflıca ele alma imkanı olduk. Biz, Suriye'nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tam olarak sağlamış, bütün toplumsal kesimlerin kendisini eşit biçimde ait hissettiği, komşuları için istikrar ve refah üreten bir ülke olmasını temenni ediyoruz ve bütün adımlarında bu yolunda atıldığını müşahede ediyoruz. Son dönemde elde edilen kazanımlar, bölgesel sahiplenme anlayışıyla hareket edildiğinde bunların mümkün olduğunu göstermektedir. Türkiye olarak hem ulusal kapasitemizde hem de uluslararası toplumun geniş bir kesimiyle iş birliği halinde elimizden gelen çabayı ortaya koymaya devam edeceğiz. Suriyeli kardeşlerimizle her alanda yakın iş birliğimizi sürdüreceğiz' ifadelerini kullandı.

'Yatırım talepleri bizim gündemimizi oldukça meşgul etmekte'

Bakan Fidan, iki ülke arasındaki yatırım konularının da konuşulduğunu aktararak, 'Özellikle iş adamlarımızın her iki ülkeden de karşılıklı yatırım, ortaklık ve hareketlilikle ilgili talepleri bizim gündemimizi oldukça meşgul etmekte. Bu konuda daha iyi bir sistem nasıl kurarız çok önemli. Bunun finans ayağı var, vize hareketliliği var. Burada yapılacak işin durumuna göre iş ruhsatı, lisans, izin verme var, ortaklıklar var, çok konu var. Ama memnun olan şu, inanılmaz bir talep var. Var olan talebe yetişecek bir altyapıyı, zemini hemen hızlıca oluşturmaya çalışıyoruz. Özellikle Türkiye'deki sanayi yatırımcılarının da ilgi gösterdiğini görmek bizim için aynı zamanda büyük bir memnuniyet veriyor. Çünkü sadece buraya gelip belli konular, ihale, enerji konusunda değil, Türkiye'deki özellikle tekstil başta olmak üzere sanayicilerimizin buraya yönelik büyük ilgisi var. İnşallah bunu daha da ileriye götüreceğiz' şeklinde konuştu.

Türkiye'de uzun yıllar kalmış Suriyelilere vurgu yapan Fidan, '10 yıldan fazla kalmış, 15 yıl kalmış Suriyeli kardeşlerimiz var. Bunlar iki ülkenin de dilini, kültürünü biliyorlar. Bunların gerçekten etkinleştirdiği, harekete geçirdiği bir iş network var, kültürel network var, sosyal network var. Bütün bunların hepsi bizim bildiğimiz, bilemediğimiz birçok etkileşimi beraberinde getiriyor. Bu iki ülke açısından önemli. Aynı zamanda bizim de iş alanlarımızı tanımlıyor' dedi.

'Türkçe konusunda herhangi bir sıkıntı olmadığını kendileri bize ilettiler'

Fidan, kamuoyuna yansıyan 'Türkçe'nin seçmeli ders olarak müfredattan kaldırılması' iddialarına da değinerek, 'O konudaki konuyu da belki kardeşim söyleyecektir, bu konuda herhangi bir sıkıntı olmadığını kendileri bize ilettiler' diye konuştu.

'Suriye çok fazla zaman kaybetti, bunu telafi etmemiz lazım'

İkili ilişkileri en iyi şekilde ilerletmek için ellerinden geleni yaptıklarını belirten Fidan, 'Talep çok fazla, istek çok fazla, gereklilik çok fazla. Onun için liderlerimizle bize talimat verdiler, bir ortak planlama ve koordinasyon kurulu kurun ve bunları yakından takip edin. İşi bürokrasiye bırakmayın, hızlı kararlar verin, hızlı kararlar alın. Kaybedecek vaktimiz yok. Suriye zaten çok fazla zaman kaybetti. Bunu telafi etmemiz lazım. Bizim kontrol ettiğimiz bürokrasiyi bu ilişkileri engelleyen, engel çıkartan bir unsur olmaktan çıkartıp, tam tersine destek veren, hızlandıran itici bir güce dönüştürmemiz gerekiyor. Bu da bizim ev ödevimiz' ifadelerine yer verdi.

Bölgede oluşmaya başlayan huzur ikliminde, İsrail'in negatif bir rol oynadığını belirten Hakan Fidan, 'Bir türlü yapıcı ve pozitif bir role gelmek istemiyor. Bunun yerine yayılmacı ve yok edici, istikrarsızlaştırıcı bir politika takip etmeyi tercih ediyor. Yani İsrail'in bölgede iki tane politikası var. Birincisi, Filistin topraklarını işgal ederek, Filistinleri dışlayarak bir Filistin Devleti'nin kurulmasına izin vermemek. İkincisi, birinci dereceden sınır komşu olan Suriye başta olmak üzere Lübnan, Ürdün ve Mısır gibi Arap-Müslüman ülkelerin hiçbir zaman için güçlü, ekonomik olarak müreffeh, istikrarlı, gelişmiş olmalarına izin vermemek. İsrail'in politikası bu. Çünkü bu ülkelerin gelişmiş ve müreffeh olmasını kendisine karşı bir tehdit unsuru olarak görüyor. Bu noktada bu ülkelerdeki istikrarsızlığın devam etmesi için elinden geleni yapıyor. Halbuki uluslararası kamuoyu, şunu kendilerine de iletmeli, iletiyorlar da, biz bölge ülkeleri olarak da söylüyoruz. Bölgede herkes kendi sınırında kaldığı sürece, başkasının toprağına göz dikmediği sürece, başkasının istikrarsızlığı için gayret göstermediği sürece, herkese yetecek kadar ekonomik refah, mutluluk, barış var. Bunun peşinden gitmek gerekiyor. Ama İsrail maalesef öyle bir koşullanmışlık içerisinde ki, bunu Gazze Soykırımı'nda da gördük, kan dışında başka bir politikayı varsayımsal olarak bile düşünemiyor' şeklinde konuştu.

'Suriye'nin istikrarsızlaştırılması yönünde atılacak adımlar bütün bölgeyi etkileyecek'

Bütün bölgenin tehdit ve düşmanlık dili üzerinden, saldırganlık üzerinden, varlık veya yokluk üzerinden değerlendirildiğine vurgu yapan Bakan Fidan, 'Böyle bir zihinle, böylesine radikal-fundamentalist bir zihinle, farklı türden uluslararası toplumun bir konuşacak dil geliştirmesi gerekiyor. Ama son itibarıyla söyleyeceğimiz şu, Suriye'nin istikrarsızlaştırılması yönünde atılacak adımlar sadece Suriye'yi değil, bütün bölgeyi etkileyecek. Hatta bölgenin ötesini etkileyecek adımlar. Bu konuda uluslararası toplum, bölge ülkeleri elinden gelen gayreti göstermek, İsrail'i yürüdüğü bu yanlış yoldan döndürmelidirler' dedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, resmi temaslarda bulunmak üzere geldiği Suriye'de temaslarına başladı. Bakan Fidan, başkent Şam'da Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile görüştü. Bakan Fidan, görüşmenin ardından Suriyeli mevkidaşı Şeybani ile ortak basın toplantısı düzenledi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Suriye'ye geldi. Bakan Fidan, Şam Havalimanı'nda Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani tarafından karşılandı.

Fidan, ziyareti kapsamında mevkidaşı Şeybani ile bir araya gelecek. İkili görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenleyecek. Dışişleri Bakanı Fidan'ın Şam temasları kapsamında ayrıca Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara ve Suriye İçişleri Bakanı Enes Hattab ile bir araya gelecek.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, resmi ziyaret kapsamında bulunduğu Suriye'deki temaslarını sürdürüyor. Bakan Göktaş, Türkiye'de devlet koruması altında bulunan 7 Suriyeli çocuğun Suriyeli yetkililere teslim edilmesinin ardından Cuma namazı vaktinde tarihi Emevi Camii'ni ziyaret ederek, kılınan namazın ardından verilen vaazı takip etti.

Bakan Göktaş'a Şam'daki temasları sırasında Suriye Sosyal İşler ve Çalışma Bakanı Hind Kabavat eşlik etti. Kabavat, Emevi Camii ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, 'Bu ziyaret bizim için çok önemlidir. Suriye için her gün harcanan çabaları takdir ediyoruz. Türkiye'ye ve Bakan Göktaş'a teşekkür ediyoruz' dedi.

Bakan Göktaş ise konuşmasında, 'Biz ve Suriye halkı her zaman el ele olduk ve böyle olmaya devam edeceğiz. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın da belirttiği gibi Suriyeli kardeşlerimize desteğimizi her zaman sürdüreceğiz. Kadın, çocuk, aile, engelli ve yaşlılar konusunda da Hind kardeşimle birlikte çalışmaya devam edeceğim' dedi.

Bakan Göktaş, Suriyeli yetkililere teslim edilen çocuklara ilişkin, 'Artık onları size emanet ediyoruz, onlara gözünüz gibi bakacağınıza inanıyoruz. Eminiz diğer çocuklarınız da gelecek' ifadelerini kullandı.

Osmanlı pilotlarının kabirlerine ziyaret

Konuşmaların ardından Bakan Göktaş ve Bakan Kabavat, Selahaddin Eyyubi Türbesi ile burada yer alan 3 Osmanlı pilotunun kabirlerini, Zahir Baybars Makamı'nı ve Hz. Rukiye Makamı'nı ziyaret etti. İki bakan, tarihi mekan ziyaretlerinin ardından günün anısına karşılıklı hediye takdiminde bulundu.

Bakan Göktaş ve beraberindeki heyet, programın son bölümünde Şam surlarının 7 kapısından biri olan Bab Kisan üzerinde yer alan ve içerisinde bir kilise de barındıran tarihi Mar Bulos Yaşlı, Bakıma Muhtaç ve Yetim Evi'ni ziyaret ederek burada kalan yaşlılar ve çocuklarla yakından ilgilendi.

Ziyaretin sonunda açıklamalarda bulunan Bakan Göktaş, şu ifadeleri kullandı:

'Dost ve kardeş Suriye halkıyla her zaman yan yanayız. Zaten savaş boyunca da Türkiye halkı ile Suriye halkı adeta bir kardeş oldu. Artık Suriye'yi yeni bir gelecek bekliyor ve bu gelecekten biz oldukça mutluyuz. Bu kapsamda özellikle iki ülke arasındaki tecrübe aktarımı çok kıymetli. Biz de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak Suriye halkının ailelerini güçlendirmeye, çocuklara daha iyi gelecek sunmaya, kadınlara mesleki beceriler kazandırmaya, engelli ve yaşlılar konusundaki ülkemizdeki ürettiğimiz tecrübelerle Suriye halkının yanında olmaya devam edeceğiz. Bir mutabakat zaptı imzalamıştık. Zaten bu süreçten en çok aileler etkilendi. Bizler de aileleri daha çok güçlendirmeye ve iki dost ve kardeş ülkeyi yan yana daha ileri götürmeye, kardeşlik bağlarımızı daha güçlendirmeye devam etmek istiyoruz. Suriye halkının yeri her zaman bizim gönlümüzde. Biz de her zaman onlar ile kardeş olmaya, yanlarında olmayı sürdüreceğiz.'

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, çeşitli temaslarda bulunmak üzere Suriye'nin başkenti Şam'a geldi. Bakan Göktaş, Şam'da devlet bakımı ve koruması altında olan çocukların yeni yerleşim yeri Hayat Melodisi Yetimhanesi'ne ziyaret gerçekleştirdi. Ziyarette Bakan Göktaş'a Suriyeli mevkidaşı Hind Kabavat, Türkiye'nin Şam Büyükelçisi Nuh Yılmaz eşlik etti. Bakan Göktaş, devlet korumasındaki 7 Suriyeli çocuğu yetkili makamlara teslim etti. İki Bakan, yetimhane ziyareti ve çocukların Suriyeli yetkililere tesliminin ardından basın açıklaması yaptı. Göktaş, savaşların en büyük mağdurlarının kadınlar ve çocuklar olduğunu ifade ederek Türkiye'nin savaş sürecinde Suriye halkının yanında olduğunu dile getirdi.

'3 kız, 4 erkek çocuğumuzu Suriye devletine emanet ettik'

Göktaş, Türkiye'de koruma ve bakım altında bulunan, Suriye'de aile bağları olan çocukların gönüllü geri dönüş sürecine ilişkin, 'Sosyal inceleme sonrasında geri dönüş kapsamında 3 kız, 4 erkek çocuğumuzu Suriye devletine emanet ettik. Onların burada aile bağları var. Bu kapsamda da sosyal hizmetler anlamında Hind kardeşimizle birlikte Mayıs ayında imzaladığımız mutabakat zaptı kapsamında bir gönüllü geri dönüş süreci başlatmıştık' şeklinde konuştu.

Bir çocuğun en çok ihtiyaç duyduğu ortamın sevgi dolu bir aile ortamı olduğunu vurgulayan Göktaş, aile bağları bulunan Suriyeli çocukların ailelerine yeniden kavuşmalarını hedeflediklerini belirtti. Göktaş, 'Onları huzurlu, mutlu bir gelecek beklediğine yürekten inanıyoruz. Bizler her daim çocuklarımızın üstün yararı doğrultusunda çalışmalarımızı sürdürmeye devam edeceğiz' dedi.

'Öncelik, çocukların sevgi dolu, güvenli ortamlarda büyümesi'

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının temel önceliğinin çocukların sevgi dolu ve güvenli ortamlarda büyümesini sağlamak olduğunu belirten Göktaş, Suriye'nin istikrara kavuşması ve iki ülke arasındaki ilişkilerin gelişmesiyle çocukların geri dönüş süreçlerinin de başlatıldığını kaydetti. Göktaş, Türkiye ile Suriye arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında birçok alanda iş birliğinin sürdürüleceğini ifade ederek çocukların üstün yararı gözetilerek gönüllülük esasına dayalı geri dönüşlerin devam edeceğini aktardı. Gerekli sosyal inceleme süreçlerinin tamamlanmasının ardından diğer çocuk gruplarının da peyderpey Suriye'ye döneceğini ifade eden Göktaş, 'Kadınlar, çocuklar, engelliler ve yaşlılara yönelik çalışmalar da Suriye Sosyal İşler ve Çalışma Bakanlığı ile birlikte geliştirilecektir' diye konuştu. Suriye halkına misafirperverliği için teşekkür eden Göktaş, 'Türkiye'nin çok selamları var. Her zaman Suriye halkının yanında olmaya devam edeceğiz' dedi.

'Türkiye ile iş birliği bizim için elzemdir'

Suriyeli Bakan Hind Kabavat ise konuşmasında, 'Aile, toplumun temel direğidir. Çocukları geri getirmek amacıyla Türk Bakanlığı ile bir anlaşma ve iş birliği protokolü imzaladık. Birlikte çalışmaya devam edeceğiz, Türkiye ile iş birliği bizim için elzemdir. Bizler komşuyuz ve ortak bir tarihe sahibiz. Türkiye'ye, Sayın Bakan'a ve yoğun çaba gösteren ekibimize teşekkür ediyorum. Ayrıca Suriye'nin kucağına geri dönen çocuklarımızı bağrına basan Hayat Melodisi Merkezi'ne de şükranlarımı sunuyorum. Yarından itibaren tercüme derslerimiz, psikolojik ve duygusal destek süreçlerimiz başlayacak. Artık onların hem Suriyeli bir annesi hem de Türk bir annesi var. Hepsine aramıza hoş geldiniz diyorum' ifadelerini kullandı.

'Üst düzey bir iş birliği gerçekleştirdik'

Suriyeli Bakan Hind Kabavat verdiği röportajda ise, ?'Türk Bakan ile bir araya geldik, kendisinin en büyük önceliği çocukları ailelerine kavuşturmaktı. Üst düzey bir iş birliği gerçekleştirdik. Çocukların iyi bir yere döndüklerinden ve güvende olacaklarından emin olmamız gerekiyordu. Ailelerini bulmak için çaba gösterdik, ailesi bulunamayan çocuklar ise normal bir yaşam sürdürebilmeleri için Hayat Melodisi Merkezi'nde kalacak. Okula gidecekler, Arapça öğretmenleri olacak ve kendilerine psikolojik destek sağlanacak. ?Çocukların toplam sayısı 35'ti ve bunlardan 8'i kalmıştı. Bugün 7 çocuk geri döndü, Türkiye'de ise sadece 1 çocuk kaldı' diye konuştu.

Terör örgütü PKK/YPG'nin Suriye uzantısı SDG 25 Ağustos'ta kendini feshetmişti. Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara, terör örgütünün feshedilmesinden 3 gün sonra SDG elebaşı Mazlum Abdi'yi danışman olarak atadı. Şara, dün Abdi'yi 'Devlet Başkanlığı Danışmanı' olarak atayan 164 numaralı kararnameyi imzaladı.

SDG'nin merkezi hükümete dahil edilmesi konusunda ilk olarak Mart 2025'te anlaşma yapılmış, Suriye yönetimi ile terör örgütü arasında ateşkes ve kademeli entegrasyonu öngören yeni bir mutabakata ise 29 Ocak'ta varılmıştı.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Suriye temasları kapsamında Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanı Muhammed Nidal eş-Şaar ile görüştü. Görüşme öncesinde düzenlenen programda iki ülkenin iş dünyasından temsilcilerine hitap eden Bolat, Türkiye-Suriye ticaret hacmi, gümrük kolaylıkları ve organize sanayi bölgesi (OSB) yatırımlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

8 Aralık 2024 tarihinde Şam'ın ve Suriye'nin kurtuluş bayramının gerçekleştiğini hatırlatan Bakan Bolat, 'O günden bu yana Suriye'de çok olumlu, güzel gelişmeler oldu. Toprak bütünlüğü, milli birlik, hükümetin kuruluşu, devlet mekanizmalarının işlemesi, kurumsal kapasitenin gelişmesi noktalarında önemli gelişmeler oldu' dedi.

Türkiye ile Suriye arasında güçlü tarihi bağlar bulunduğuna değinen Bolat, 'Zaten 910 kilometre sınırımızı paylaştığımız Suriye ile akrabalık, dostluk, komşuluk, tarihi bağlarımız çok güçlüydü. Türkiye'de 3,5 milyona yakın Suriyeli kardeşlerimize uzun yıllar ev sahipliği yaptık. Bu da kardeşliğimizi ve dostluğumuzu daha da güçlendirdi' diye konuştu.

Türkiye-Suriye arasındaki gümrük kapılarında çalışmalar yürütüldüğünü belirten Bolat, 'Suriye ile Türkiye arasındaki gümrük kapılarımızı yeniliyoruz, genişletiyoruz, modernleştiriyoruz. Aynı şekilde Suriye tarafı da bu şekilde yatırımlara başladılar' dedi.

Nusaybin-Kamışlı Gümrük Kapısı'na ilişkin de konuşan Bolat, 'İnşallah bu yıl sonuna kadar Nusaybin-Kamışlı Gümrük Kapısı'nın açılması konusunda Suriye tarafından söz aldık. Bu hem Suriye'ye yeni bir giriş kapısı hem de Irak'a ve Körfez'e transit ticaret anlamında çok olumlu bir adım olacak' diye konuştu.

Mevcut gümrük kapılarındaki geçişlerin sürdüğünü aktaran Bolat, 'Zaten mevcut Cilvegözü, Karkamış, Öncüpınar ve Akçakale, Yayladağı gümrük kapılarımızda ticaret geçişleri, yolcu geçişleri yoğun bir şekilde yapılıyor' dedi.

İslahiye-Gaziantep ve Meydan Ekbez demiryolu gümrüğünün açılması konusunda da çalışmalar yürüttüklerini belirten Bolat, 'Bu anlamda İslahiye, Gaziantep İslahiye ve Meydan Ekbez demiryolu gümrüğünün de açılması konusunda biz üzerimize düşen görevleri yapıyoruz. Suriye tarafını da bu konuda teşvik ediyoruz' ifadelerini kullandı.

Türkiye-Suriye ticaret ilişkilerinin hızla geliştiğini belirten Bolat, 'Geçen yıl toplamda yüzde 42'lik bir artışla 3 milyar 750 milyon dolara yaklaştı. Ümidimiz önümüzdeki yıl sonuna kadar 5 milyar dolarlık hedefimizi gerçekleştirip orta vadede de 10 milyar dolar ticaret hacmi hedefine ulaşmak' şeklinde konuştu.

Bolat, ekonomik entegrasyonun siyasi ve jeopolitik ilişkilere de yansıyacağını belirterek, 'Ekonomik gelişme, ekonomik entegrasyon hızlandıkça da siyasi olarak da ve jeopolitik olarak da ittifaklarımız, ittifak ilişkilerimiz genişleyecek, gelişecek' diye konuştu.

'SDG'nin kendini feshetmesi bölge ülkeleri açısından hayırlı bir gelişme'

Suriye'deki gelişmelere de değinen Bolat, 'Dün de Suriye'deki SDG örgütünün kendini feshetmesi ve Suriye ordusuna ve devlet kurumlarına bağlılıklarını ve entegrasyona gireceklerini ifade etmesi de Suriye açısından olduğu kadar Türkiye açısından da Irak, İran, bütün bölge ülkeleri açısından hayırlı gelişmeler' ifadelerini kullandı.

ABD'nin Suriye'ye yönelik politikalarına ilişkin de değerlendirmede bulunan Bolat, 'ABD, Suriye'yi 47 yıl sonra teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarmış olması Suriye'nin dış dünyayla mali bağlantıları, ekonomik ilişkileri noktasında çok önemli, olumlu gelişmeleri hızlandıracaktır' dedi.

Bakan Bolat, bölgesel istikrara ilişkin şöyle konuştu: 'Bu hayırlı gelişmeler bölgenin inşallah hem siyasi istikrar hem toplumsal istikrar hem de ekonomik istikrar içinde gelişmesi ve büyümesi ve bölge halklarının on yıllarca sonra huzura kavuşması anlamında çok faydalı olacak.'

Terör örgütü PKK/YPG'nin Suriye uzantısı SDG feshedildi. SDG elebaşı Mazlum Abdi, başkent Şam'daki Halk Sarayı'nda Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile ortak basın toplantısı düzenledi. Abdi, SDG'nin 'bağımsız bir askeri güç' olarak görevinin sona erdiğini belirtirken, kararın Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara ile varılan mutabakat ve birliklerin Suriye ordusu tugaylarına entegrasyon sürecinin tamamlanmasının ardından alındığını ifade etti.

Gelişmeyi tarihi bir dönüm noktası olarak nitelendiren Abdi, 'Bugün Suriye tarihinin önemli bir sayfasını kapatıyor; barış, istikrar ve yeniden inşa odaklı yeni bir sayfa açıyoruz. Değişen şartlarla birlikte ülkemiz yeni bir döneme girdi. Bugünün savaş meydanlarından inşa meydanlarına, silah devrinden barış devrine gerçek bir geçişin başlangıcı olmasını istiyoruz' dedi.

Basın toplantısında Kürtçe eğitim hakkı konusuna da değinen Abdi, Şara'nın anadilde eğitim hakkının korunması yönünde açık ve olumlu bir tutum sergilediğini belirterek kararın bu yıl içerisinde uygulanması için çalışacaklarını söyledi. Abdi, 'Kürtler, Araplar, Türkmenler ve Süryaniler dahil tüm halkını kucaklayan, çocuklarımızın geleceğini koruyan ve onlara onurlu bir yaşam sunan yeni ve birleşik bir Suriye inşa etmek istiyoruz' ifadelerini kullandı.

Basın toplantısının ardından Mazlum Abdi, anlaşmanın uygulama mekanizmalarını ve entegrasyon süreçlerini ele almak üzere Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara ile bir araya geldi.

Suriye İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Beşar Esad döneminde 2016 yılına kadar Suriye ordusunun 17. Tümeninin ve daha sonra Deyrizor vilayetindeki kara kuvvetlerinin komutanlığını yapan 67 yaşındaki Tümgeneral Adil İsa'nın Lübnan'dan Suriye'ye iade edildiği belirtildi. Issa'nın kasten adam öldürme, suça yardım etme, ikiden fazla kişiyi öldürme, işkence sonucu ölüm ve iç savaş ile mezhep çatışmasını kışkırtmayı amaçlayan suçlar da dahil olmak üzere çeşitli suçlamalarla hakkında tutuklama emri olduğu hatırlatıldı. Dosyanın incelendiği, İsa'nın daha sonra Şam Ceza Mahkemesine sevk edilerek yargılanacağı aktarıldı.

Issa, 8 Ağustos'ta Beyrut'taki Suriye Büyükelçiliğine bazı evrak işleri için gittiğinde gözaltına alınmıştı. Büyükelçilik yetkilileri, Issa'nın Suriye'de arandığı konusunda Lübnan savcılığını bilgilendirmiş, Issa daha sonra gözaltına alınmıştı.

Esad rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından bazı askeri ve güvenlik görevlileri, Lübnan'a kaçmıştı.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, ABD'li Axios haber sitesine İsrail'in salı günü İdlib'deki Ebu Zuhur Hava Üssü'ne gerçekleştirdiği saldırıya ilişkin açıklamalarda bulundu. Şeybani, İsrail'in saldırı için meşru bir gerekçesi olmadığını söyledi. Hava üssünde herhangi bir Türk askeri varlığının bulunmadığını belirten Şeybani, üsteki çalışmaların iç savaş sırasında hasar gören tesislerin onarımıyla ilgili olduğunu vurguladı. Şeybani, 'Hava üssünde herhangi bir Türk askeri varlığı yoktu. Üs aslında büyük ölçüde boştu. Henüz tamamen onarılmamış veya tam olarak faaliyete geçmemişti. Oradaki çalışmalar hala yeniden inşa aşamasındaydı. Dolayısıyla saldırıyı Türk askeri varlığıyla ilişkilendirmek, sahadaki durumla örtüşmüyor' dedi. Şeybani, Türk askeri yetkililerinin İsrail saldırısından birkaç gün önce üssü ziyaret ettiğini, ancak bunun 'eğitim ve uzmanlık alanlarında devam eden askeri iş birliğinin bir parçası' olduğunu vurguladı.

'Suriye, egemen bir devlettir ve herhangi bir ülkeyle iş birliği ve ittifak ilişkileri kurma hakkına sahiptir'

Şeybani, 'Suriye şu anda askeri ve sivil kurumları yeniden inşa etmek ve kapasitelerini geliştirmek için çalışıyor. Bu nedenle sadece Türkiye ile değil, birçok ülkeyle iş birliği ve eğitim programlarından faydalanıyor. Benzer iş birliği Suudi Arabistan, Ürdün, Katar ve Rusya ile de gerçekleşti ve devam ediyor' dedi. Şeybani, 'Suriye egemen bir devlettir ve Türkiye de dahil olmak üzere herhangi bir ülkeyle iş birliği ve ittifak ilişkileri kurma hakkına sahiptir' ifadelerini kullandı.

'Saldırıdan önce İsrail ile temas halindeydik'

Şeybani, İsrail saldırısından önceki günlerde Suriye ve İsrail'in temas halinde olduğunu da söyledi. Şeybani, 'Suriyeli yetkililer, bölgedeki devam eden inşaat çalışmalarını anlattılar ve üssün Suriye'ye ait olduğunu ve Suriye'nin egemenliği ve kontrolü altında kalacağını açıkça belirtti' diyerek kalıcı bir Türk varlığının planlanmadığını dile getirdi. Şeybani, 'Üsteki faaliyetin niteliği biliniyordu ve yeniden inşa çalışmalarını Suriye topraklarında bir Türk askeri tesisi kurulması olarak yorumlamanın hiçbir dayanağı yoktu' ifadelerini kullandı.

Şeybani ayrıca, saldırıdan önce ve sonra Trump yönetimiyle temas halinde olduklarını da belirterek, 'Temel amaç, pozisyonumuzu ve endişelerimizi iletmek ve gerginliğin tırmanmasını önlemek için çalışmaktı' dedi. Şeybani, 'ABD'ye İsrail'in Suriye'ye yönelik niyetlerine güvenmediğimizi ve İsrail'in askeri tırmanışı ve sahadaki eylemleri de dahil olmak üzere mevcut politikasının Suriye'de veya bölgede istikrara katkıda bulunmadığına inandığımızı açıkça belirttik' ifadelerini kullandı.

'Gerilimin azaltılmasını istiyoruz'

Şeybani, İsrail saldırısının ardından Suriye hükümetinin, protesto amacıyla Trump yönetimine ve diğer birçok ülkeyle temasa geçtiğini vurguladı ve ayrıca saldırının tekrarını önlemek istediğini belirtti. Şeybani, 'Suriye'nin pozisyonunu açıklığa kavuşturmak ve Suriye'nin egemenliğine saygı duyulması, topraklarının hesaplaşma veya bölgesel çatışmayı genişletme alanı haline getirilmemesi gerektiğinin altını çizmek istedik. Gerilimin azaltılmasını istiyoruz, çünkü bölgedeki askeri gerilimin devam etmesi hiçbir tarafa fayda sağlamıyor ve Suriye'nin ve daha geniş bölgenin ihtiyaç duyduğu istikrarın sağlanmasına yardımcı olmuyor' dedi. Şeybani, 'Ancak gerilimi azaltmak yalnızca bir tarafın sorumluluğu olamaz. İsrail de Suriye'ye yönelik politikasını yeniden değerlendirmeli ve devam eden askeri operasyonların ve saldırıların uzun vadeli güvenlik sağlamayacağını, aksine istikrarsızlığı artıracağını kabul etmelidir. Prensip olarak Suriye, müzakerelere kapıyı kapatmıyor. Aksine siyasi ve güvenlik çözümlerinin istikrara giden en sürdürülebilir yol olduğuna inanıyoruz' ifadelerini kullandı.

'İsrail, taahhütlerinden geri adım attı'

Şeybani, Suriye'nin Trump yönetimi arabuluculuğuyla 1 yıl süren müzakereler boyunca İsrail ile bir güvenlik anlaşmasına varmaya çalıştığını söyleyerek, 'Önemli ilerleme kaydettik ve kağıt üzerinde üzerinde anlaşmaya varılan bir güvenlik anlaşması formülüne ulaştık. Ancak İsrail daha sonra taahhütlerinden geri adım attı ve üzerinde anlaşmaya varılan formül sahada uygulanmadı' dedi. Müzakereler sırasında İsrail'in güvenlik endişelerinin önemli bir kısmı dikkate alındığını belirten Şeybani, 'Ancak güvenlik tek taraflı olamaz. Biz İsrail'in güvenlik endişelerini dikkate aldığımız gibi İsrail de Suriye'nin güvenlik endişelerini dikkate almalı ve Suriye topraklarındaki yayılmacı politikası ve askeri operasyonlarıyla ilgili endişelerimizi ciddiye almalıdır' dedi. Şeybani, 'gerçek bir siyasi irade' ile müzakerelerin yeniden başlayabileceğini ve 'her iki tarafın güvenliğini sağlayacak, Suriye'nin egemenliğine saygı duyacak ve tırmanış döngüsünü sürdürmek yerine bölgede daha büyük bir istikrara katkıda bulunacak' anlaşmalara varılabileceğini vurguladı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bir dizi temasta bulunmak üzere Suriye'nin başkenti Şam'a ziyaret gerçekleştirdi. Bakan Bayraktar'ın Suriye Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir ile gerçekleştirdiği baş başa ve heyetler arası görüşmelerde elektrik, madenler ve fosfat, petrol ve doğal gaz, deniz sondajı ile enerji nakil hatları ve taşımacılığı gibi konular ele alındı. Bakan Bayraktar'ın Şam temasları, Türkiye ile Suriye arasında madencilik alanında yeni bir iş birliğinin somutlaşmasına da vesile oldu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bağlı kuruluşlarından Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ve MTAIC ile Suriye Jeoloji ve Maden Kaynakları Genel Müdürlüğü arasında madencilik alanında stratejik ortaklık geliştirilmesi adına 'Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı' imzalandı. İmza töreninin ardından Bakan Bayraktar ile Suriyeli mevkidaşı El-Beşir ortak basın toplantısı düzenledi. Bakan Bayraktar, iki ülke arasında çok büyük bir iş birliği potansiyeli bulunduğunu belirterek, Suriye'nin yeniden inşası ve ihya edilmesi sürecinde enerji ve madenler alanındaki potansiyeli hayata geçirme konusunda ortaya koydukları projeleri adım adım devreye aldıklarını ifade etti.

'Kalkınma sürecini destekliyoruz'

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın liderliğinde Suriye'nin çok önemli bir kalkınma süreci içerisinde olduğunu vurgulayan Bakan Bayraktar, 'Biz de Türkiye olarak bu sürece çok önem veriyoruz ve destekliyoruz. Özellikle Suriye'nin kendi kaynaklarını devreye almak, katma değerli bir şekilde ekonomiye katmak suretiyle inanıyorum ki bu süreç çok daha hızlanacaktır' dedi.

'Çok büyük bir proje'

İmzalanan mutabakat zaptıyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Bakan Bayraktar, 'Bugün burada çerçeve anlaşmasını imzaladıktan sonra inşallah önümüzdeki günlerde ticari anlaşmaya dökeceğimiz çalışmayla burada fosfat üretimi, fosfat sahalarının geliştirilmesi, endüstriyel tesisin kurulması, bu fosfat üretiminin limana kadar gelmesiyle alakalı demiryolunun inşasını da içeren çok kapsamlı, çok büyük bir projeyi hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Bugün burada atılan imzalar, bunun ilk adımı' diye konuştu.

Birecik-Halep hattı ile elektrik ihracı artacak

Suriye'ye elektrik tedariki miktarının her geçen gün arttığını ifade eden Bakan Bayraktar, 'Önümüzdeki haftalarda devreye girecek Birecik-Halep Hattıyla beraber bu ihracatımızı yaklaşık üç katına çıkaracağız, 800-900 megavatlara ulaşacak. Suriye'nin önemli miktarda elektrik ihtiyacına katkı yapacak projeyi devreye alacağız. Artık sayılı günler kaldı' dedi.

Bakan Bayraktar, söz konusu hat ile ülkedeki günlük aydınlatma süresinin de uzayacağına işaret etti. Türk şirketlerinin Suriye'deki yatırımlarının artarak devam ettiğini belirten Bakan Bayraktar, 'Altyapı projelerinde daha çok Türk firmasının yer almasını istiyoruz. Boru hatlarının yapımında, elektrik iletim hatlarında, depoların ve tankların yapımında çok önemli bir tecrübemiz var, bunları hızlı bir şekilde hayata geçirebiliriz' diye konuştu.

Şirketler hazır

Bakan Bayraktar, dünyanın geçmekte olduğu küresel enerji buhranında Türkiye ve Suriye'nin petrol ve doğal gaz geçiş güzergahlarında bütün dünyaya çok önemli fırsatlar sunduğunu kaydetti. Petrol ve doğal gaz alanında geniş bir iş birliği potansiyeli bulunduğuna dikkat çeken Bakan Bayraktar, 'Gerek Suriye off-shore'u, gerekse Suriye'deki kara sahalarında mevcut üreten sahalar, tekrar üretiminin artırılması beklenen sahalar ve yeni keşif yapılabilecek sahalarla alakalı da Türkiye Petrolleri başta olmak üzere şirketlerimiz hazır durumda. Türkiye'nin Karadeniz'deki keşfinden sonra Türkiye dışında da faaliyetlerimize Somali'de başladık. Şimdi bunu Akdeniz'de Suriye'de, Libya'da ve başka ülkelerde hayata geçirmek istiyoruz. Suriye bizim özel önem verdiğimiz ülkelerden ve önemli bir potansiyeli olduğunu düşünüyoruz. Öncelikle bir sismik çalışma, arkasından sondaj yapacağımız çalışmalarla, ortaklıklar yoluyla farklı şirketlerle biz burada inşallah Suriye'nin bu kaynaklarını ekonomiye kazandırmak için sizlerle birlikte çalışmak istiyoruz' dedi.

Bakan Bayraktar, dünyanın dördüncü büyük jeotermal kurulu gücüne sahip ülkesi olarak bu konudaki tecrübelerini de Suriye'ye taşımak istediklerini kaydetti.

Jeolojik araştırmalar ile maden arama ve geliştirme faaliyetleri

İmzalanan mutabakat zaptıyla Türkiye ile Suriye arasında yer bilimleri, madencilik, enerji hammaddeleri ve jeotermal enerji alanlarında uzun vadeli iş birliğinin geliştirilmesi amaçlanıyor. Bu kapsamda jeolojik araştırmalar, maden arama ve geliştirme faaliyetleri, veri paylaşımı, eğitim ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine yönelik ortak faaliyetlerin yürütülmesi öngörülüyor. Mutabakat Zaptı'nın temel odak noktalarından birini, başta fosfat olmak üzere metalik madenler, endüstriyel hammaddeler ile stratejik ve kritik minerallere yönelik arama, ruhsat edinimi, işletme ve uç ürün üretimine ilişkin ortak projelerin geliştirilmesi oluşturuyor. Özellikle fosfat değer zinciri kapsamında ilk aşamada fosfat kayası üretimi ve uzun dönemli alım-satım mekanizmalarının oluşturulması, sonraki aşamalarda ise fosforik asit, gübre ve diğer fosfat bazlı ürünlerin üretimine yönelik bütünleşmiş sanayi yatırımlarında iş birliği yapılması hedefleniyor. Söz konusu projelerin hayata geçirilmesi amacıyla Türk kamu kurumları, özel sektör kuruluşları ve Suriye kamu kuruluşları arasında ortak girişim, kamu-özel iş birliği ve diğer uygun yatırım modellerinin geliştirilmesi öngörülüyor.

Bakan Bayraktar, Şam'daki temasları çerçevesinde ayrıca Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından kabul edildi.

Suriye'nin başkenti Şam'daki 4. Ceza Mahkemesi, halka ve insanlığa karşı işlenen suçlar kapsamında görülen davada tarihi bir karara imza attı. Mahkeme, eski rejim lideri Beşar Esad, kardeşi Mahir Esad ve Siyasi Güvenlik Şubesi eski başkanı Atıf Necib'in de aralarında bulunduğu çok sayıda isim hakkında idam cezası kararı verdi. Davanın 9. duruşmasında kararı açıklayan Mahkeme Başkanı Hakim Fahreddin el-Eriyan, soruşturma ve tanık ifadelerinin, Dera kentinde 2011 yılında başlayan protestolarda sivillere yönelik baskı, işkence ve katliamları kanıtladığını belirtti. El-Eriyan, Beşar Esad'ın devlet imkanlarını kullanarak bu suçların işlenmesinde 'en üst karar mercii' olarak rol oynadığını vurguladı. Mahkeme, Beşar Esad, Mahir Esad ve Atıf Necib'i 'kasten adam öldürme', 'çocukları ve birden fazla kişiyi katletme', 'işkence', 'keyfi tutuklama' ve 'insanlığa karşı suç işlemekten' suçlu buldu. 2011 yılında Dera'daki Siyasi Güvenlik Şubesi'nin başında bulunan Atıf Necib'in, Ömer Camii baskını, çocukların tutuklanması ve göstericilere gerçek mermilerle müdahale edilmesi olaylarında doğrudan sorumlu olduğu tespit edildi.

Mahkeme ayrıca, dava dosyasında yer alan ve aralarında eski Savunma Bakanı Fahd Casim el-Freyc, Wafik Nasir, Louay el-Ali, Kusey Mayhoub, Muhammed Ayman Ayyash ve Talal el-Useymi'nin de bulunduğu firari sanıkları gıyabında 'kasten öldürme' ve 'ölümle sonuçlanan işkence' suçlarından idam cezasına çarptırdı.

Kararın ardından açıklama yapan Ulusal Geçiş Dönemi Adalet Komisyonu Başkanı Abdülbasit Abullatif, 'Adalet yerini buldu. Bu karar yolun sonu değil ancak mağdurların hakkının teslim edilmesi ve hukukun üstünlüğünün sağlanması adına son derece önemli bir durak' dedi.

Nisan ayından bu yana süren ve uluslararası hukuk kuruluşları ile mağdur yakınlarının da takip ettiği davada, Başsavcı Hassan al-Turba tarafından sunulan delillerin sağlam ve birbiriyle uyumlu olduğu kaydedildi.

2011'de Esad rejimden ayrıldı, idam cezasına çarptırıldı

Mahkeme Başkanı Hakim Fahreddin el-Eriyan, 13 Mart 2013 tarihinde Esad rejiminden ayrıldı, bu kararın ardından gıyabında idam cezasına çarptırıldı ve tüm mal varlığına el konularak bir kısmı açık artırmada satıldı. el-Eriyan, Beşar Esad rejiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından Suriye yargı sistemine geri dönebildi.

Suriye ve Rusya arasındaki yaklaşık bir buçuk yıllık yoğun müzakere ve görüşmelerin ardından Suriye'deki Lazkiye Uluslararası Havalimanı yakınındaki Hmeymim Havalimanı ve Tartus Limanı'ndaki iki Rus askeri üssünün geleceği nihai karara bağlandı. İki ülke arasında ikili ilişkilerin gelecek dönemdeki çerçevesini çizen bir mutabakat zaptı imzalandı.

Suriye resmi haber ajansı SANA'nın haberine göre Suriye Dışişleri Bakanlığı Basın ve İletişim Dairesi'nden yapılan açıklamada, mutabakat uyarınca Suriye kıyılarındaki Rus askeri varlığının yeniden yapılandırılması sürecinin başladığı bildirildi. Anlaşmaya göre Suriye, Hmeymim Havalimanı ve Tartus Limanı'ndaki 4. ticari rıhtım başta olmak üzere sivil nitelikteki tesislerin yönetimini üstlenecek ve bu tesisleri kademeli olarak sivil yönetim sistemine dahil edecek.

Askeri nitelikteki üs ve tesislere ilişkin olarak ise taraflar, karşılıklı çıkarları koruyan yeni düzenlemeler çerçevesinde bu yapıların işlevini yeniden şekillendirme konusunda uzlaştı. Bu kapsamda askeri üsler, ortak eğitim ve nitelik kazandırma merkezlerine dönüştürülecek.

Üç aydan kısa sürelik bir takvim belirlendi

Mutabakat zaptı kapsamında dönüşüm sürecinin tamamlanması için 3 aydan kısa bir takvim belirlenirken, yeni düzenlemelerin bu sürenin ardından yürürlüğe gireceği kaydedildi. Söz konusu adım, yaklaşık 18 ay önce başlayan müzakerelerden bu yana gelinen en önemli aşama olarak değerlendirilirken, yerel kaynaklar gelişmenin Suriye-Rusya ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olduğunu belirtiyor.

Öte yandan, Sivil Havacılık ve Hava Taşımacılığı Genel Kurumu Medya Dairesi tarafından yapılan açıklamada, kurumun bugün Lazkiye Uluslararası Havalimanı'nın yönetimini resmen devraldığı bildirildi. Bu adım, Suriye devletinin sivil havacılık tesislerinin yönetim ve işletmesini geri alma ve havalimanlarını ulusal sivil havacılık sistemine dahil etme süreci kapsamında önemli bir gelişme olarak kayıtlara geçti. Havalimanı yönetiminin devralınmasının, Suriye Dışişleri Bakanlığı liderliğinde yürütülen ve sivil nitelikteki tesislerin yönetimlerinin Suriye devletine devredilmesini sağlayan görüşmelerin bir sonucu olduğu belirtildi. Kurumun önümüzdeki dönemde havalimanının yeniden faaliyete geçmesi ve uçuşlara açılması için gerekli teknik ve operasyonel prosedürleri tamamlayacağı, böylece bölgenin diğer vilayetler ile bölgesel ve uluslararası destinasyonlarla olan hava bağlantısının güçlendirileceği ifade edildi.

Ayrıca Suriye Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan sosyal medya paylaşımında Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve beraberindeki heyetin taraflar arasındaki 'tarihi' mutabakat zaptını kapsayan tesisler hakkında bilgi edinmek üzere Lazkiye Uluslararası Havalimanı ve Tartus Limanı'nda saha gezisi gerçekleştirdiği bildirildi.

Geçmişte sivil havalimanı olarak hizmet veren Lazkiye'deki Hmeymim Havalimanı, Rusya tarafından 2015 yılının ortalarında tam donanımlı bir askeri hava üssüne dönüştürülmüştü. Hmeymim Hava Üssü ve Tartus Deniz Üssü, Rusya'nın Orta Doğu ve Akdeniz'deki askeri ve lojistik varlığının iki önemli unsuru haline gelmişti.

Suriye'de 14 yıl sonra ilk kez iç hat uçuşu gerçekleştirildi. Deyrizor Havalimanının yeniden hizmete açılması için gerekli çalışmalarının tamamlanmasının ardından Şam Uluslararası Havalimanı'ndan kalkış gerçekleştiren Suriye Hava Yolları'na ait Şam-Deyrizor seferini gerçekleştiren yolcu uçağı Deyrizor Havalimanı'na iniş yaptı. Suriye Sivil Havacılık ve Hava Taşımacılığı Genel Kurumu Başkanı Ömer El-Husri, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 'Bugün yalnızca bir uçağı karşılamıyoruz. Uzun zamandır beklenen ulusal bir damarın yeniden canlanışına tanıklık ediyoruz' dedi.

El-Husri, Suriye Hava Yolları'nın Deyrizor Uluslararası Havalimanı'na gerçekleştirdiği ilk uçuşun, ülke içi hava ulaşım ağının yeniden kurulması, vatandaşlar arasındaki mesafelerin kısaltılması ve doğu bölgesindeki ekonomik ve kalkınma faaliyetlerinin desteklenmesi yönünde somut bir adım olduğunu belirtti. Bunun bir başlangıç olduğunu vurgulayan El-Husri, kurumun vatandaşların ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde iç hat ağını genişletmek ve ülkenin yeniden inşa sürecine katkı sağlamak amacıyla ülke genelindeki havalimanlarının normal işleyişini yeniden tesis etmeye yönelik çalışmalarını sürdüreceğini ifade etti.

Suriye İç Güvenlik Müdürlüğü gece saatlerinde yaptığı açıklamada, güvenlik güçlerinin İsrail sınırına yaklaşık 12 kilometre uzaklıktaki güneydeki Dera vilayetine bağlı al-Harah köyünde saklanmış birkaç Grad roketi tespit ettiği kaydedildi. Açıklamada, bu roketlerin kim tarafından saklandığı belirtilmedi. Güvenlik güçlerinin olay yerinde bölge sakinlerinin güvenliğini sağlamak için gerekli önlemleri aldığı kaydedildi.