Önemli bir konuyu gündeme taşıdığı için öncelikle Gn. Md. Yusuf Ziya Alım beye teşekkür.
Birçok toplantıda dile getirdiğimiz gibi, Türk çaycılığının geleceği açısından çözüm bekleyen önemli sorunlarımızdan biri, yaşlanan çay bahçelerimizin verim ve kalite kaybıdır.
Diğer taraftan, talebin üzerinde yaş çay arzı oluşması da üretim planlamasını ve üreticinin ekonomik geleceğini doğrudan etkilemektedir.
Özellikle benim bölgem olan Güneysu Vadisinde ve diğer bölgelerde başta olmak üzere, bölgemizde altmış yılın üzerinde yüz yıla yaklaşan çay bahçeleri bulunmaktadır. Yıllar içerisinde uygulanan budama yöntemlerine rağmen çay bitkisinin yaşlanması, bahçelerin verimini, yaprak kalitesini ve üretim potansiyelini olumsuz etkileyebilmektedir.
Artık yalnızca mevcut bahçeleri budamakla yetinmemeli, çay bahçelerimizi bilimsel yöntemlerle yenilemeyi ve gençleştirmeyi gündemimizin merkezine almalıyız.
ÖNERİMİZ: YİRMİ DE BİR YENİLEME MODELİ
Önerim, Bölgemizdeki çay bahçelerinin en yaşlılarından başlanarak her yıl toplam alanın yaklaşık yirmide birinin, yani % 5'inin yenilenmesidir.
Bu modelle, uygun çeşitler ve kaliteli Çay tohumu veya materyaller kullanılarak; sertifikalı fidanlarla, aşı uygulamalarıyla veya bilimsel araştırmaların ortaya koyacağı diğer uygun yöntemlerle bahçelerimiz kademeli biçimde yenilenebilir.
Yıllık yüzde 5'lik bir yenileme programıyla yaklaşık yirmi yılda bütün çay bahçelerimizi kapsayan büyük bir dönüşüm gerçekleştirilebilir.
Üstelik bu süreçte bütün bahçeleri aynı anda üretim dışına çıkarmak yerine, yenileme çalışmalarını planlı ve aşamalı biçimde yürüterek yaş çay üretiminin kesintiye uğramasının önüne geçebiliriz.
Elbette yenilenen alanlarda ilk yıllarda ürün kaybı yaşanacaktır. Ancak doğru planlama sayesinde bu kaybın hangi bölgede, hangi dönemde ve ne ölçüde oluşacağı önceden hesaplanabilir. Böylece hem üretim dengesi korunabilir hem de geleceğin daha verimli çay bahçelerinin temelleri atılabilir.
ÇAYKUR ÖNDERLİĞİNDE, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI DESTEĞİYLE
Bu çalışma, yalnızca üreticinin kendi imkânlarıyla gerçekleştirebileceği bir uygulama değildir.
Ülke çapında ele alınması gereken, uzun vadeli ve kapsamlı bir tarım politikasıdır.
Bu nedenle ÇAYKUR'un öncülüğünde, Tarım ve Orman Bakanlığımızın desteğiyle bir “Çay Bahçelerini Yenileme Projesi” hazırlanmalıdır.
Proje kapsamında;
- En yaşlı ve verim potansiyeli düşük çay bahçeleri bilimsel verilerle belirlenmeli,
- Bölgenin iklim ve toprak koşullarına uygun, verimli ve kaliteli çeşitler araştırılmalı,
- Sertifikalı fidan üretimi ve uygun çoğaltma yöntemleri geliştirilerek üreticiye ulaştırılmalı,
- Yenileme sürecinde ortaya çıkacak ürün kayıpları hesaplanmalı ve üreticiye gelir desteği sağlanmalı,
- İşçilik, söküm, dikim, bakım ve diğer yenileme giderleri için destek mekanizmaları oluşturulmalı,
- Yeni bahçeler, ziraat mühendislerinin rehberliğinde ve bilimsel ölçütlere göre kurulmalıdır.
Bütün bu çalışmalar, kapsamlı bir fizibilite raporuna dayanmalıdır. Amaç yalnızca yaşlı çay ocaklarını yenilemek değil; üreticiyi ekonomik açıdan koruyarak verimliliği, kaliteyi ve sürdürülebilirliği birlikte sağlamaktır.
DAHA AZ KAYIP, DAHA KALİTELİ TÜRK ÇAYI
Yenilenen çay bahçeleriyle daha nitelikli yaş yaprak elde etmek, işleme verimliliğini yükseltmek ve kaliteli siyah çay üretimini artırmak mümkün daha fazla çay üretmek değildir.
Asıl hedefimiz; talep ve piyasa dengelerini gözeten, kaliteli yaprak üreten, sanayide daha iyi değerlendirilen ve üreticisine daha fazla ekonomik değer sağlayan bir çay tarımı modelidir.
Çünkü Türk çaycılığının geleceği, sadece bugünkü yaş çay miktarıyla değil, önümüzdeki elli ve yüz yılın bahçelerini nasıl hazırladığımızla belirlenecektir.
Yüz yılı yaklaşan bir geçmişe sahip Türk çaycılığını, bilimsel bilgiyle donatılmış, genç, dinamik ve verimli bahçelerle yeni bir yüzyıla taşımalıyız.
Unutmayalım: Bahçeyi yenilemek, yalnızca bitkiyi değil, çay tarımının geleceğini yenilemektir.
SLOGANIMIZ NET:
YENİ YÜZYILA YENİLENMİŞ ÇAY BAHÇELERİYLE!
TÜRK ÇAYI YİNE ZİRVEDE OLACAK!
Emin Kanbur
Rize Ziraat Odası Başkan Adayı