Giresun Üniversitesi'nde düzenlenen 'Giresun'dan Geleceğin Teknolojilerine: Nükleer Sanayide Yeni Fırsatlar' konferansında, nükleer sanayinin Türkiye ve Giresun için oluşturabileceği üretim, mühendislik ve teknoloji fırsatları ele alındı.
Giresun Üniversitesi ev sahipliğinde Rektörlük Şehit Ömer Halisdemir Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen konferansta, Giresun Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi ve Nükleer Bilimler Uzmanı Prof. Dr. Ayhan Kara, nükleer enerji teknolojilerinin çalışma prensiplerinden sanayi üretimine, yerli firmaların potansiyelinden küresel tedarik zincirine uzanan konularda değerlendirmelerde bulundu. Türkiye'nin nükleer enerji üretimine geçişinin yalnızca yeni bir enerji kaynağı anlamına gelmediğini ifade eden Kara, bu sürecin aynı zamanda yeni bir teknoloji ve sanayi alanının doğmasına zemin hazırladığını söyledi.
Nükleer santrallerin çalışma sistemine ilişkin teknik bilgiler veren Kara, reaktörlerde uranyum-235 çekirdeklerinin parçalanmasıyla açığa çıkan enerjinin ısıya dönüştürüldüğünü, bu ısının buhar üretimi ve türbinler aracılığıyla elektrik enerjisine çevrildiğini anlattı. Santrallerin binlerce mekanik ve elektronik bileşenden oluşan karmaşık sistemler olduğunu belirten Kara, güvenlik ve kalite standartlarının bu nedenle son derece yüksek olduğunu vurguladı.
'Üretim yalnızca parça imalatı değildir'
Nükleer sanayide kullanılan parçaların yüksek sıcaklık, basınç ve zorlu çalışma koşullarına dayanıklı olması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Ayhan Kara, üretim süreçlerinin uluslararası standartlara uygun şekilde yürütülmesinin önemine dikkat çekti. Kara, 'Nükleer sanayide üretim, yalnızca bir parçanın fiziksel olarak imal edilmesinden ibaret değildir. Üretim sürecinin her aşaması kayıt altına alınmalıdır. Kullanılan malzemenin özellikleri, üretim yöntemi, uygulanan testler ve kalite kontrol aşamaları ayrıntılı biçimde belgelenir' ifadelerini kullandı.
Bir parçanın sağlamlığının yeterli olmadığını, teknik yeterliliğinin bilimsel verilerle kanıtlanması gerektiğini belirten Kara, izlenebilirlik ve kalite güvencesinin nükleer sanayinin temel unsurları arasında bulunduğunu dile getirdi.
Giresunlu firmalar için üretim fırsatları
Nükleer sanayinin yalnızca reaktör üretimiyle sınırlı olmadığını ifade eden Kara, mekanik imalat, elektrik-elektronik, otomasyon, kontrol sistemleri, sensörler, yazılım ve malzeme teknolojileri gibi çok sayıda sektörün bu ekosistemde yer alabileceğini kaydetti.
Giresun'daki firmaların mevcut üretim kabiliyetlerini geliştirerek tedarik zincirine dahil olabileceğini belirten Kara, vana, pompa bileşenleri, boru bağlantıları ve yardımcı ekipmanların üretilebilecek ürün grupları arasında bulunduğunu söyledi. Kara, 'Başlangıçta reaktörün en kritik parçalarını üretmek gibi bir hedef koymamalıyız. Bunun yerine reaktör dışındaki mekanik bileşenlere, yardımcı sistemlere, kontrol ve izleme teknolojilerine, mühendislik yazılımlarına odaklanabiliriz' dedi.
Giresun'un belirli ürün gruplarında uzmanlaşarak yalnızca Türkiye pazarına değil, uluslararası pazarlara da üretim yapabileceğini ifade eden Kara, yüksek mühendislik değeri taşıyan ürünlerin sıradan metal ürünlerine göre daha fazla katma değer sağlayabileceğine dikkat çekti.
Küçük modüler reaktörler ve yeni teknolojiler
Nükleer enerji alanında küçük modüler reaktör (SMR) teknolojilerinin de giderek önem kazandığını belirten Prof. Dr. Ayhan Kara, bu sistemlerin daha düşük kapasitede ve modüler yapıda geliştirildiğini söyledi. Büyük teknoloji şirketlerinin, veri merkezlerinin ve yapay zekâ uygulamalarının artan enerji ihtiyacının nükleer teknolojilere yönelik ilgiyi artırdığını ifade eden Kara, 'Geleneksel nükleer santraller çok büyük tesisler olarak karşımıza çıkarken, küçük modüler reaktörler daha düşük kapasitede, modüler ve farklı kullanım alanlarına uygun şekilde geliştiriliyor. Özellikle büyük teknoloji şirketlerinin artan enerji ihtiyaçları, bu alandaki yatırımları hızlandırıyor. Veri merkezleri ve yapay zekâ uygulamaları için yüksek miktarda enerjiye ihtiyaç duyulması, alternatif enerji sistemlerine olan ilgiyi artırıyor. Ancak burada önemli bir noktayı vurgulamak gerekiyor: Reaktör küçüldükçe teknolojinin daha kolay hale geldiğini düşünmemeliyiz. Aksine, küçük modüler reaktörlerde güvenlik, verimlilik ve tasarım açısından daha ileri mühendislik çözümleri gerekebilir. Türkiye'de de bu alanda çalışmalar yürütülüyor. Yerli reaktör tasarımı geliştiren şirketlerimiz bulunuyor. Bu çalışmalar, ülkemizin nükleer teknoloji alanında kendi yetkinliklerini oluşturması açısından önem taşıyor' dedi.
Üniversite-sanayi iş birliği çağrısı
Giresun'un nükleer sanayi alanında gelişebilmesi için üniversite, sanayi ve Ar-Ge ekiplerinin birlikte hareket etmesi gerektiğini vurgulayan Kara, firmaların üretim kabiliyetlerinin analiz edilmesi, uygun ürün gruplarının belirlenmesi ve ortak araştırma projelerinin geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Üretim öncesinde tasarım, simülasyon, dijital ikiz oluşturma, prototip üretimi ve test süreçlerinin önemine değinen Kara, üniversitelerin mühendislik hesaplamaları, Ar-Ge ve test altyapısı konusunda sanayicilere destek sağlayabileceğini ifade etti.
Yazılım ve otomasyon alanında da önemli fırsatlar bulunduğuna dikkat çeken Kara, PLC, SCADA, simülasyon yazılımları ve dijital kontrol teknolojilerinin nükleer santrallerde kritik öneme sahip olduğunu belirterek gençleri bu alanlarda araştırma yapmaya ve teknolojik çözümler geliştirmeye davet etti.
'Önemli olan doğru adımlarla başlamak'
Giresun'un nükleer sanayi tedarik zincirinde yer almasının uzun vadeli ve kademeli bir hazırlık süreci gerektirdiğini ifade eden Kara, firmaların öncelikle mevcut altyapılarını değerlendirmeleri, kalite belgelerini geliştirmeleri ve uluslararası standartlara ulaşmaları gerektiğini kaydetti.
Akkuyu ve Sinop nükleer güç santrali projelerinin yerli firmalar için fırsatlar oluşturabileceğini belirten Kara, inşaat, çelik konstrüksiyon, elektrik sistemleri, otomasyon ve yardımcı ekipman üretimi gibi alanlarda Giresunlu firmaların katkı sunabileceğini söyledi. Kara, 'Giresun'un mühendislik gücünden küresel nükleer tedarik zincirine uzanması, doğru adımlarla gerçeğe dönüşebilecek bir fırsattır. Burada sanayicilerimiz kazanacak, üniversitemiz kazanacak, akademisyenlerimiz kazanacak, gençlerimiz kazanacak ve şehrimiz kazanacaktır. Daha önemlisi, ülkemiz kazanacaktır' ifadelerini kullandı.
