Sayıştay Başkanlığının Bitlis'in DEM Parti'li Tatvan Belediyesine ilişkin 2025 yılı denetim raporunda mali yönetimden personel istihdamına, ihale işlemlerinden imar uygulamalarına kadar çok sayıda tespit yer aldı. Raporda özellikle personel giderlerinin yasal sınırı aşması, su ve belediye alacaklarının tahsilatındaki eksiklikler, minibüs hatlarının 49 yıllığına ihale edilmesi ve Tatvan Su Parkı'nın satış işlemleri öne çıktı.
Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan Bitlis Tatvan Belediyesi 2025 Yılı Denetim Raporu yayımlandı. Ekim 2026 tarihli raporda belediyenin mali tabloları, gelir ve giderleri, personel politikaları, ihale süreçleri ve yürüttüğü hizmetler incelendi. Raporda, 7'si mali tabloların denetim görüşünün dayanağını oluşturan, 55'i ise diğer denetim bulguları olmak üzere toplam 62 ayrı tespit sıralandı. Denetim sonucunda belediyenin iç kontrol sisteminin ilgili mevzuata uygun şekilde kurulmadığı belirtilirken, mali tabloların belirlenen bulgulara konu hesap alanları dışında önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varıldı.
Belediyenin gideri 1,38 milyar lirayı aştı
Rapora göre Tatvan Belediyesinin 2025 yılı bütçesi 1 milyar 385 milyon 410 bin lira olarak belirlendi. Yıl içerisinde 1 milyar 381 milyon 238 bin lira harcama yapılırken bütçe giderlerinin gerçekleşme oranı yüzde 99,70 oldu. Belediyenin net bütçe geliri ise 1 milyar 385 milyon 149 bin lira olarak gerçekleşti. Gelirlerin tahmin edilen bütçeye göre gerçekleşme oranı yüzde 107,76 olarak kayıtlara geçti. Gider kalemlerinde en dikkat çekici artışlardan biri faiz harcamalarında yaşandı. Belediyenin 2025 yılı faiz gideri 141 milyon 57 bin liraya ulaşırken, bu kalem için ayrılan ödenek 111 milyon 100 bin lirada kaldı. Böylece faiz giderleri ödeneğin yüzde 126,96'sı seviyesinde gerçekleşti. Mal ve hizmet alım giderleri ise 748 milyon 718 bin lirayı buldu.
Personel giderleri yasal sınırı aştı
Sayıştay raporunun dikkat çeken bulgularından biri personel giderleri oldu. Belediye şirketi personeli de dahil edildiğinde toplam personel giderinin 541 milyon 456 bin liraya ulaştığı belirtildi. Mevzuata göre yüzde 40 olması gereken personel gideri sınırının yüzde 46,55 olarak gerçekleştiği tespit edildi. Raporda, yasal sınır aşılmasına rağmen 2025 yılı içerisinde 9 personelin daha istihdam edildiği ve bu alımlar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından gerekli iznin alınmadığı kaydedildi. Ayrıca belediye şirketinde istihdam edilen bazı çalışanların zabıta ve itfaiye personeli olarak görevlendirildiği, memurlar tarafından yürütülmesi gereken asli ve sürekli kamu hizmetlerinde işçi statüsündeki personelin çalıştırıldığı da raporda yer aldı.
Belediye alacaklarının tahsilat oranı yüzde 43'te kaldı
Raporda belediyenin bazı gelir kalemlerine ilişkin tahsilat oranlarının düşük olduğu vurgulandı. İncelenen gelir kalemlerinde toplam 532 milyon 48 bin liralık tahakkuka karşılık 228 milyon 879 bin liralık tahsilat gerçekleştirildi. Tahsilat oranı yüzde 43,01 olarak hesaplandı. Özellikle kanalizasyon harcamalarına katılma payında yüzde 13,69, su tesisleri harcamalarına katılma payında yüzde 14,28, idari para cezalarında ise yüzde 12,17 tahsilat oranı gerçekleşti. Su hizmetlerine ilişkin 63 milyon 618 bin liralık tahakkuka karşılık 34 milyon 446 bin lira tahsilat yapıldığı ve tahsilat oranının yüzde 54,15 olduğu belirtildi. Sayıştay, belediyenin gelir ve alacaklarının takip edilmesi, ödeme emirlerinin zamanında düzenlenmesi ve gerekli tahsilat işlemlerinin yürütülmesi gerektiğine dikkat çekti.
Minibüs hatlarının 49 yıllığına ihalesine mevzuat uyarısı
Raporda toplu ulaşımı ilgilendiren minibüs hatlarının işletme hakkının verilmesine ilişkin işlemler de yer aldı. Belediye tarafından İçişleri Bakanlığı kararı alınmadan encümen kararıyla minibüs hatlarının 49 yıllığına imtiyaz yoluyla ihale edildiği tespit edildi. Sayıştay, söz konusu işlemin mevzuata uygun olmadığını belirterek minibüs hatlarına ilişkin işletme hakkının ilgili mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde ihale yoluyla verilmesi gerektiğini bildirdi. Denetim üzerine belediye tarafından konunun meclise taşındığı ve araştırma komisyonu kurulmasına karar verildiği de rapora yansıdı.
Tatvan Su Parkı'nın 77 milyon liralık satışı raporda
Sayıştay raporunda Tatvan Su Parkı ve sosyal tesislerine ilişkin işlemler de geniş yer buldu. Raporda, söz konusu tesisin imara aykırı olması nedeniyle 6 Eylül 2019 tarihinde mühürlendiği, 7 Mart 2024 tarihinde ise yıkım kararı alındığı belirtildi. Buna rağmen tesise geçici iş yeri açma ve çalışma izni verildiği, izin süresinin dolmasına rağmen tesisin kullanılmaya devam ettiği tespit edildi. Tesisin bulunduğu arazi için 60 milyon lira, üzerindeki yapı için ise 16 milyon 628 bin 857 lira muhammen bedel belirlendiği ve taşınmazın toplam 77 milyon lira bedelle kiracı şirkete satılmasının kararlaştırıldığı kaydedildi. Raporda, yapılaşmaya kapalı bölgede bulunan ve hakkında yıkım kararı alınan yapının satış işlemine konu edilmesinin mevzuata aykırı olduğu değerlendirilerek satışın iptal edilmesi gerektiği ifade edildi.
Sahipsiz hayvanlar için ayrılan ödenek yetersiz bulundu
Denetim raporunda sahipsiz hayvanlara yönelik belediye hizmetleri de ele alındı. Belediyenin en son kesinleşmiş bütçe gelirinin 808 milyon 199 bin lira olduğu, mevzuat gereği sahipsiz hayvanların toplanması ve bakımı için bu tutarın binde 5'i oranında, yaklaşık 4 milyon 40 bin lira ödenek ayrılması gerektiği belirtildi. Ancak 2025 yılı bütçesinde bu amaçla yalnızca 550 bin lira ödenek ayrıldığı ve sahipsiz sokak hayvanlarının toplanmasına yönelik görevlerin yerine getirilmediği tespit edildi.
İhaleler, imar ve belediye gelirleri de denetime takıldı
Raporda ayrıca aynı nitelikteki bazı ihtiyaçların doğrudan temin limitlerinin altında kalmak amacıyla parçalara bölünerek karşılandığı, bazı ihalelerde pazarlık usulünün gerekli şartlar oluşmadan kullanıldığı ve Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan yüzde 10'luk ödenek sınırının aşıldığı tespitlerine yer verildi. Belediyenin bazı taşınmazları 10 yıldan uzun süreyle kiraya vermesi, taşınmaz satışlarında genel uygulama olarak belediye başkanına yetki verilmesi, imar planı değişikliklerinden kaynaklanan değer artışı işlemlerinin yapılmaması ve ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapılarla mücadelede yaptırımların etkin uygulanmaması da rapordaki diğer bulgular arasında sıralandı. Bunun yanında yağmur suyu hattı ayrıştırmasının tamamlanmaması, güneş enerji santralinin herhangi bir müdürlükle ilişkilendirilmemesi nedeniyle bakım ve fatura kontrollerinde aksaklıklar yaşanması, su parkının imara uygun yapılmaması ve ruhsatsız işletilmesi de denetim raporuna yansıdı.
İç kontrol sistemi mevzuata uygun bulunmadı
Sayıştay, belediyenin iç kontrol sistemine ilişkin değerlendirmesinde de önemli eksiklikler belirledi. Raporda belediyede performans programının hazırlanmadığı, kurumsal risklerin belirlenmediği, risk değerlendirme çalışmalarının yapılmadığı, ön mali kontrol yönergesinin bulunmadığı ve Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlanmadığı belirtildi. Ayrıca belediyede iç denetim biriminin kurulmadığına dikkat çekilerek mevcut eksiklikler nedeniyle iç kontrol sisteminin ilgili mevzuata uygun olarak kurulmadığı sonucuna varıldı. Sayıştay denetiminde ortaya konulan bulgular üzerine belediye tarafından birçok başlıkta gerekli işlemlerin yapılacağının ifade edildiği raporda, mali yönetim, gelirlerin tahsili, personel istihdamı, ihale süreçleri ve belediye hizmetlerinin ilgili mevzuata uygun yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
