Yeniden Refah Partisi Rize İl Başkanı Mehmet Akif Zerdeci, 2026 yılı yaş çay sezonu öncesinde yaptığı basın açıklamasında çayın Doğu Karadeniz için stratejik önemine vurgu yaparak, artan maliyetler ve yasal düzenleme eksiklikleri nedeniyle üreticinin mağdur edildiğini belirtti.
'Çay Üreticisi Kimsenin İnsafına Bırakılamaz'
2026 yılı yaş çay sezonuna sayılı günler kaldı. Doğu Karadeniz ekonomisinin can damarı ilimizin en önemli geçim kaynağı olan çayımızın bu yılki sezonu herkes için hayırlı, bereketli geçmesini diliyorum diyen Başkan Mehmet Akif Zerdeci "1930’lu ve 1940’lı yıllarda Türkiye’nin en büyük göçünü veren Rize ilimiz de güçlü rantabl bir tarım ürünü olan çay tarımının başlamasıyla refah seviyesi yükselmiş, göç durmuş insanımız kendi memleketinde geçinebilme imkanına kavuşmuştur. Günümüzde çay bahçelerinin bölünmesiyle kişi başına düşen çay gelirinin azalmasına rağmen halen daha ilimizin en önemli gelir kaynağının başında çay geliri gelmektedir. Çay bölgemizde kısıtlı tarım alanlarında uzun sürede (5 ile 10 yıl) yetişen, ekonomik açıdan alternatifi olmayan stratejik güçlü bir tarım ürünüdür. Dünyada kişi başına en fazla çay tüketen ülke Türkiye’dir. Çayda dışa bağımlı bir ülke değiliz. Ülkemizde yetişen çayın tamamı Doğu Karadeniz bölgesinde yetişmektedir. Bu değerimizi korumamız için çay üretimiyle ilgili alınacak kararlar, atılacak adımlar çok önem arz etmektedir.
Çay Tarımı ve üretiminde belirsizlikler, boşluklar olmamalı, hiç kimsenin inisiyatifine bırakılmamalı çay müstahsili devlet tarafından korunmalıdır.
Yıllardır çayda yaşanan sorunların çözülmesi, çay müstahsilinin mağduriyetlerinin giderilmesi için hükümet tarafından yapılması gereken kanuni düzenlemelerin bir türlü yapılmaması, bu konuda gerekli adımların atılmaması çok manidar bir durum arz etmekte, çayın geleceğini tehdit etmektedir.
Rize’de kamuoyunun, STK’ların hatta hükümet yetkililerinin dahi bu konuda ittifak içinde olmalarına rağmen gerekli düzenlemelerin yapılmamasını, ertelenmesini bölge insanına karşı yapılan bir haksızlık olarak görmekteyiz."
"Acil Çözüm Bekleyen Sorunlar ve Talepler"
Zerdeci, çayda yıllardır biriken sorunların çözümü için hükümeti somut adımlar atmaya çağırdı ve şu yasal ve ekonomik düzenlemelerin hayata geçirilmesini talep etti:" Hükümetten acil olarak Çaykur, özel sektör, müstahsil üçgeninde konuyu ele alarak çay taban fiyatının altında alımı engelleyecek yasal düzenlemeyi yapmasını, taban fiyatı ile beraber bunun açıklanmasını bekliyoruz. Aksi takdirde taban fiyatı bir anlam ifade etmeyecek özel sektör tarafından taban fiyatı altında alımlar devam edecektir.
Türk çayının geleceği, marka değerinin yükseltilmesi bir dünya markası, yurt dışında talep edilen bir ihraç ürünü olabilmesi için üretimin her aşamasındaki (Tarladan pakete girene kadar) süreçte standartlara uygun üretim yapılmalıdır. Özellikle kalitesiz yaş çay hasadı çayımızın geleceğini tehdit eden önemli faktördür. Kalitesiz ham madde ile kaliteli üretim yapılamaz. Yaş çay hasadının kaliteli olarak yapılmasında Tarım Bakanlığı Çaykur’un öncülüğünde gereken adımlar bir an önce atmalı, müstahsil bilinçlendirilmeli, kaliteli hasada teşvik edilmeli ve asla kaliteden taviz verilmemelidir. Aksi takdirde çayımızın kalitesinin, marka değerinin düşmesine neden olunmakta, çay sanayicisinin üretim maliyetlerinin yükselmesine yol açmakta, sanayiciyi zor durumda bırakmaktadır.
Üreticinin geleceğini açısından önem arz eden çay sektörünün sürdürülebilirliği müstahsilin refahı ve kuru çay maliyetlerinin daha ucuz mal edilmesi ve nihai tüketicinin daha uygun fiyatla çaya erişebilmesi için geçen yıl kaldırılan yaş çay destekleme priminin tekrar geri getirilmesi gereklidir. Bu durum sektör için tarıma destek kapsamında anayasal haklar içerisindedir."
"Yaş Çay Fiyatı Kuruçay Fiyatı İle Aynı Zamanda Açıklanmalı"
Sektörün bütün paydaşlarının zarar gördüğü diğer bir konunun ise sezon başında bakanlık tarafından açıklanan yaş çay taban fiyatına eş zamanlı sezon başında yeni maliyetlere orantılı olarak kuru çay fiyatının açıklanmamasıdır diyen Başkan Zerdeci: "Yıllardan beri siyasetin müdahalesi ile yaş çay zammı ile kuru çay zammının birlikte yapılmaması sonradan açıklanması sanayiciyi maliyet belirsizliğine ve istikrarsızlığa itmekte, zararına satışa zorlamaktadır. Bu durum sezon başında kuru çay piyasalarının maliyetlerin altında başlamasına, özellikle ulusal zincir marketlerine ve kuru çay toptan alıcılarına düşük fiyatlardan çay almalarına olanak vermektedir. Düşük fiyatta çay satmak zorunda kalan özel sektör firmaları zarar etmemek için taban fiyat sınırlaması olmayan piyasalarda müstahsillerden düşük fiyattan yaş çay satın alma yolunu tercih etmektedirler. Bu durumdan Çaykur da olumsuz etkilenmekte maliyetlerin altında çay satışına zorlanmakta ve zarar etmesine neden olmaktadır.
Yıllardan beri bu konunun önemine binaen ikazlar yapılmasına rağmen hükümet durumun düzelmesi için gereken tedbirleri henüz almamış, gereken adımları atmamıştır. Konuya tekrar dikkat çekiyoruz çayın selameti için bu yıl yaş çay taban fiyatı açıklanması ile birlikte yeni yılın maliyetlerine orantılı kuru çay fiyatının da açıklanmasını hükümetten ivedilikle bekliyoruz."
"Çay Rize'nin Ekonomi Omurgasıdır"
Çayın Doğu Karadeniz için stratejik önemine dikkat çeken Mehmet Akif Zerdeci:" Çay, Rize’nin yalnızca tarımsal bir ürünü değil; alın teri, geçim kapısı ve şehir ekonomisinin omurgasıdır. Rize’de çay varsa esnafın çarkı döner, işçinin sofrası kurulur, çiftçinin emeği karşılık bulur. Aynı zamanda çay, ülkemizin temel ihtiyaç ürünlerinden biri, stratejik bir tarımsal değeri ve milli üretim gücüdür."
"Yasal Düzenleme Şart, Taban Fiyatın Altında Alım Yasaklanmalı"
Yıllardır beklenen Çay Kanunu’nun çıkarılmamasını eleştiren İl Başkanı Zerdeci, özel sektörün taban fiyatın altında alım yapmasının önüne geçilmesi gerektiğini söyledi. Hükümetin acilen ÇAYKUR, özel sektör ve müstahsil üçgeninde adil bir düzenleme yapması gerektiğini belirten Zerdeci: "Gübre fiyatlarındaki aşırı yükselişlerden dolayı zor durumda kalan müstahsile %50 gübre desteği verilmesi gereklidir. Bu durum stratejik bir ürün olan çayın, müstahsillerinin yine anayasal hakları kapsamındadır.
Bugün gübre, mazot, işçilik, nakliye ve bahçe bakım maliyetleri ortadayken üreticinin emeğini yok sayan hiçbir fiyat kabul edilemez. Yaş çay üreticisi enflasyona ve maruz kaldığı bu maaliyetler karşısında ezdirilmemeli, kimsenin insafına bırakılmamalı, emeğinin karşılığını hak ettiği şekilde almalıdır.
Bu nedenle çağrımız açıktır: 2026 yılı yaş çay taban alım fiyatı 40 TL + 4 TL destekleme pirimi ile birlikte 44 TL olmalıdır. Bu fiyat müstahsile bir lütuf değil aksine hakkının eda edilmesidir.
Bu rakamın altındaki her rakam, üreticinin maliyetini, emeğini ve Rize ekonomisinin gerçeklerini görmezden gelmek demektir. Çay fiyatı açıklanırken üreticinin durumu, bölgenin geleceği ve ülkenin yerli üretim ihtiyacı dikkate alınmalıdır.
Yeniden Refah Partisi olarak önce millet ilkemiz doğrultusunda Rize’mizin hakkını savunmaya devam edeceğiz. Çay üreticimizin alın teri yerde kalmamalı; çayda adil fiyat, güvenli alım ve güçlü destek çayın sorunlarını çözecek politikalar derhal hayata geçirilmelidir."
