Hemen çoğu paylaşımda çok ufak bir hata var ve ince bir anlamlandırmayı bozuyor. Şöyleki;
Mustafa Kemal Atatürk, 28 Ekim'de "Cumhuriyet ilan edeceğiz" diyor, 'Cumhuriyet'i ilan edeceğiz' demiyor.
'Cumhuriyet'i' dense, zaten var olup uygulanan bir süreçten söz edilmiş olur. Ancak burada 'hiç yoktan' bir 'Cumhuriyet' ilanı vurgusu var.
Nitekim 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet’in ilanından önceki 28 Ekim 1923 gecesini Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk’ta şöyle anlatıyor:
“Çankaya’ya gitmek üzere Meclis binasını terk ederken, Kemalettin Sami ve Halit Paşaların beni beklemekte olduklarını anlayınca, akşam yemeğine gelmelerini, Savunma Bakanı Kâzım Paşa aracılığıyla bildirdim. İsmet Paşa ile Kâzım Paşa’ya ve Fethi Bey’e de Çankaya’ya benimle beraber gelmelerini söyledim. Çankaya’ya gittiğim zaman orada, beni görmek üzere gelmiş Rize Milletvekili Fuat, Afyon Milletvekili Ruşen Eşref Beylere rastladım. Onları da yemeğe alıkoydum.
Yemek esnasında, ‘Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz’ dedim. Hazır bulunan arkadaşlar derhal düşünceme katıldılar. Yemeği terk ettik. O dakikadan itibaren, nasıl hareket edileceği hakkında, kısa bir program belirleyip arkadaşları görevlendirdim.
Tespit ettiğim program ve verdiğim talimatın uygulamasını göreceksiniz!”
28 Ekim 1923 gecesi, “Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz” müjdesini Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ağzından duyan Kemalettin Sami (Gökçen) Paşa, Halit (Karsıalan) Paşa, Kazım (Özalp) Paşa, İsmet (İnönü) Paşa, Fethi (Okyar) Bey, Rize Milletvekili Fuat (Bulca) Bey ve Ruşen Eşref (Ünaydın) Bey’in aziz anısına…
#YaşasınCumhuriyet
